Qeveritë në Francë, Gjermani, Poloni, Holandë, Luksemburg dhe Belgjikë kanë nisur të përdorin aplikacione të brendshme komunikimi për zyrtarët, në mënyrë që të shkëmbejnë informacione të ndjeshme, duke synuar të ndalin përdorimin e aplikacioneve të njohura të enkriptuara dhe t’i zëvendësojnë me alternativa vendase që mund t’i kontrollojnë vetë. Edhe aleanca e mbrojtjes NATO ka mesazherin e saj, ndërsa Komisioni Europian planifikon ta bëjë këtë kalim deri në fund të vitit.
Lëvizja drejt aplikacioneve të kontrolluara nga vetë qeveritë është pjesë e përpjekjeve të Europës për të gjetur alternativa ndaj teknologjisë amerikane, e nxitur nga frika e varësisë strategjike ndaj Uashingtonit. WhatsApp është në pronësi të gjigantit amerikan Meta, ndërsa Signal menaxhohet nga një organizatë jofitimprurëse me bazë në SHBA dhe nga një komunitet i gjerë zhvilluesish ‘open-source’.
Përpjekja për t’u shkëputur nga kompanitë amerikane reflekton gjithashtu një ndërgjegjësim në rritje nga ana e qeverive për dobësitë e aplikacioneve të zakonshme të mesazheve kur bëhet fjalë për shkëmbimin e informacionit të ndjeshëm mes politikanëve.
‘Komunikimi ynë aktual shpesh zhvillohet në platforma mbi të cilat nuk kemi kontroll,’ deklaroi ministrja dixhitale e Holandës, Willemijn Aerdts, për POLITICO. ‘Në një botë ku teknologjia përdoret gjithnjë e më shumë si mjet pushteti, kjo përbën rrezik.’
Brandon De Waele, drejtor i Agjencisë Federale të Komunikimeve të Sigurta në Belgjikë, tha: ‘Të gjithë në Europë po ndërgjegjësohen gjithnjë e më shumë për sovranitetin… Për ne bëhet fjalë për sovranitetin e të dhënave.’
WhatsApp dhe Signal janë përballur me sfida të sigurisë kibernetike në javët e fundit. Muajin e kaluar, dhjetëra agjenci të sigurisë paralajmëruan se grupe hakerësh rusë po targetonin zyrtarë politikë dhe qeveritarë në këto aplikacione përmes sulmeve të sofistikuara ‘phishing’.
Rreziqet u bënë të dukshme edhe në Bruksel: Komisioni Europian u kërkoi disa prej zyrtarëve të tij më të lartë të mbyllnin një grup në Signal, ndërsa BE u godit nga një seri shkeljesh të sigurisë kibernetike, që prekën ndër të tjera edhe sistemin e menaxhimit të pajisjeve mobile.
‘Thjesht nuk janë ndërtuar për këtë’
Belgjika është qeveria më e fundit europiane që prezantoi muajin e kaluar një aplikacion të brendshëm për komunikim të sigurt, për përdorim nga zyrtarët publikë për informacion të ndjeshëm, por jo të klasifikuar. Anëtarët e qeverisë federale, përfshirë kryeministrin Bart De Wever, inkurajohen tashmë të përdorin aplikacionin BEAM, i cili ka funksione të ngjashme me WhatsApp dhe Signal, por operon nën kontrollin e qeverisë.
Nuk ka asnjë sugjerim se aplikacione si Signal dhe WhatsApp, që përdorin enkriptim ‘end-to-end’ (standardi më i lartë i sigurisë për mesazhe), janë më pak të sigurta se alternativat e reja. Megjithatë, ajo që po e shtyn këtë ndryshim është nevoja për funksione shtesë, si kontrolli i aksesit, kufizimi i komunikimit vetëm mes personave të autorizuar dhe kontrolli mbi metadata që tregojnë kur dhe nga ku dërgohen mesazhet.
Përdorimi i aplikacioneve të konsumatorëve nga organizata të mëdha është ‘një lëvizje vërtet e rrezikshme’, tha Benjamin Schilz, drejtues i aplikacionit të sigurisë Wire, që përdoret nga qeveria gjermane. Ato ‘thjesht nuk janë ndërtuar për këtë’.
Sipas autoriteteve belge, disa nga këto funksione mund të kishin ndihmuar në parandalimin e një fushate të fundit spiunazhi rus që u krye përmes WhatsApp dhe Signal. ‘Me ne, për shkak se është një mjedis i mbyllur vetëm për punonjësit e qeverisë, mund të shmangësh këto rreziqe’, tha De Waele.
Nga ana tjetër, aktivistët për transparencë e konsiderojnë këtë ndryshim të vonuar. Organizatat e demokracisë kanë kritikuar faktin se komunikimet e enkriptuara dhe funksione si mesazhet që zhduken në aplikacionet komerciale kanë shtyrë vendimmarrje të rëndësishme në hije.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, vitin e kaluar u përball me një mocion mosbesimi (që nuk kaloi), pjesërisht për shkak të moszbardhjes së mesazheve që kishte shkëmbyer me CEO-n e Pfizer, Albert Bourla, para një marrëveshjeje shumë miliardëshe për vaksinat.
Efekti Trump
Ata që punojnë me qeveritë europiane për zhvillimin e këtyre aplikacioneve thonë se një ndryshim i qartë është vënë re pas rikthimit në pushtet të Presidentit amerikan Donald Trump.
‘Dallimi që kemi vënë re gjatë 12 muajve të fundit është urgjenca nga ana e qeverive,’ tha Matthew Hodgson, drejtues i kompanisë Element, e cila ka ndërtuar teknologji për disa prej këtyre aplikacioneve.
Sipas tij, përshpejtimi lidhet me disa ngjarje konkrete, si skandali ‘Signalgate’, ku zyrtarë të administratës Trump diskutuan plane ushtarake të klasifikuara në Signal, apo sanksionet amerikane ndaj Gjykatës Ndërkombëtare Penale, që çuan në ndërprerjen e aksesit të një prokurori në email. Edhe një ndërprerje e madhe e shërbimit nga Amazon Web Services në tetor nxori në pah varësinë e Europës nga teknologjia amerikane.
Megjithatë, për disa ekspertë, kjo nuk është çështje ideologjike, por praktike. ‘Kjo prirje lidhet me përpjekjen për të harmonizuar diferencën mes mënyrës si duhet të zhvillohet komunikimi zyrtar dhe mënyrës si ai zhvillohet realisht,’ tha Lindsay Gorman nga German Marshall Fund.
‘Lëvizja më e madhe është thjesht adresimi i hendekut mes mënyrës si duhet të komunikojë qeveria dhe mënyrës si njerëzit komunikojnë në praktikë,’ shtoi ajo./ Politico.eu
