Bota
Banorët e një qyteti gjatë luftës në Bosnje bënë “një shpikje” për të prodhuar energji elektrike – tani do të dërgohet në Ukrainë
Në qytetin boshnjak Gorazhde nuk kishte energji elektrike gjatë rrethimit të kohës së luftës, kështu që banorët u detyruan të improvizonin. Sot, ata po ndajnë risitë e tyre me popullin e Ukrainës.
Në luftën e tyre për të mbijetuar, banorët e Gorazhde duhej të bëheshin krijues.
Për shembull, ata ndërtuan një urë nën një urë tjetër, në mënyrë që të kalonin të sigurt nga njëra anë e lumit në tjetrën.
Dhe një nga idetë e tyre novatore ishte ngritja e “stacioneve të vogla të energjisë”, shkruajnë mediat e huaja.
Aziz Lepenica, profesor në pension në Shkollën e Mesme Profesionale “Dzemal Bijedic” në Gorazhde, ishte një nga njerëzit që punonte në ndërtim.
“Ne improvizuam me shumë gjëra për të krijuar ‘centralet elektrike’. Nuk kishte shumë material, e bëmë në punishtet që ndërtuam, kërkuam material në kantiere, makina të prishura, hoqëm pjesë, motorë, nga makineritë dhe i montuam stacionet”, shpjegoi ai.
Ajo funksionoi dhe banorët e përdornin energjinë elektrike për të vënë në funksion makineritë dhe pajisjet e tjera.
Megjithatë, ishte jashtëzakonisht e rrezikshme.
“Kishte disa që dhanë jetën. Lumi Drina është i madh, nivelet e ujit mund të rriten, kabllot lidhen me ‘hidrocentralin’ dhe nëse prishet, atëherë gjithçka shkatërrohet. Ishte e rrezikshme, por ne i duruam të gjitha”, kujtoi ai.
Puna në ‘centralet’ do të kryhej gjatë natës sepse “kishte të shtëna gjatë ditës”, tha ai, duke shpjeguar se ata që punonin në to do të përdornin elektrik dore.
“Kemi punuar si një. Kishim shumë iniciativë për të pasur rrymë dhe për të dëgjuar ndonjë lajm, muzikë e të tilla”, tha ai.
Në ndërtimin e ‘stacioneve elektrike’ gjatë luftës ka marrë pjesë edhe kryeministri i ri i Kantonit Boshnjak-Podrinje, Edin Culov.
Ai ka ndarë përvojën e tij dhe shpjegoi se si akti heroik i qytetarëve të Gorazhdës po kthehet tani në një vepër të mirë për botën.
Culov tha se ai ishte kontaktuar nga Bashkimi Evropian dhe kishte hartuar një projekt me synimin për të ndihmuar popullin e Ukrainës.
Kështu, ai po dërgon skica, vizatime dhe materiale video në Ukrainë, në mënyrë që edhe ata të mund të ndërtojnë ‘hidrocentrale’ në lumenjtë e tyre.
“Miqtë tanë, njerëz me qëllime të mira kryesisht nga Gorazhde, të cilët punojnë në organizata ndërkombëtare, dolën me idenë se projekti i parë duhet të jetë kantoni ynë për të ndihmuar popullin e Ukrainës”, tha Culov, duke shtuar se ukrainasit tani janë në një situatë të ngjashme në të cilën ndodheshin banorët e Gorazhdës gjatë luftës në Bosnje.
Ai kujtoi se si ishte të punoje në ato ‘hidrocentrale’.
“Tani imagjinoni të jeni pa energji elektrike gjatë netëve më të gjata të dhjetorit, pa dritë, nuk mund të lexoni asgjë, nuk mund të shikoni asgjë, nuk ka ndriçim rrugor. Është e pakonceptueshme. Është e vështirë t’i përshkruhet dikujt që nuk e ka përjetuar atë”, tha ai.
Culov kujtoi një natë të veçantë në 1993/94.
“Njerëzit po përgatiteshin për vitin e ri sa më mirë që mundeshin… U bënë përgatitjet që ata të shijonin vitin e ri, të kishin televizorë. Megjithatë, atëherë ra shumë shi, moti ishte i keq dhe papritmas Drina u fry dhe më shumë se gjysma e ‘hidrocentraleve’ u shkatërruan”, tha ai.
Qytetarët e Gorazhdes ndërtuan edhe një furgon të blinduar të improvizuar, “OPRES”, i cili përdorej për transportin e të plagosurve, mjekëve apo ilaçeve.
Kopjet e një automjeti të blinduar dhe një “hidrocentrali” të punuar nga nxënësit dhe mësuesit e shkollës së mesme profesionale “Dzemal Bijedic” u vendosën në qytet për të shënuar Ditën e Gorazhdes.
Ata që i krijuan tani do t’i dërgojnë projektet dhe kopjet në Ukrainë.
“Kryeministri na ftoi këtë vit të krijojmë një projekt që do të dërgohet në Ukrainë përmes BE-së. Ne kemi pesë inxhinierë mekanikë dhe studentët tanë të inxhinierisë mekanike punojnë së bashku me profesorët në të gjitha këto projekte. Profesorët bëjnë skica dhe nxënësit i zbatojnë ato”, tha Sedin Hadzimusic, drejtori i shkollës.
Policia holandeze njoftoi të enjten se gjatë festimeve të natës së Vitit të Ri është përballur me një valë dhune të paprecedentë. Oficerët e rendit u sulmuan me fishekzjarre dhe mjete shpërthyese, ndërsa incidente të shumta u regjistruan në qytete të ndryshme të vendit, duke përfshirë sulme ndaj policisë dhe zjarrfikësve.
Sipas BBC, në Amsterdam u përfshi nga flakët kisha historike Vondelkerk, e ndërtuar në vitin 1872 dhe e vendosur pranë parkut Vondelpark. Zjarri shpërtheu në orët e para të Vitit të Ri, duke shkaktuar shembjen e kullës 50 metra të lartë dhe dëmtime të rënda në çati. Autoritetet bëjnë të ditur se, megjithë dëmet, struktura e kishës pritet të mbetet e qëndrueshme.
Mediat lokale raportuan për dy viktima në Holandë si pasojë e incidenteve me fishekzjarre: një 17-vjeçar nga Nijmegen dhe një burrë 38-vjeçar nga Aalsmeer. Ndërkohë, në Rotterdam, spitali i specializuar për sëmundjet e syrit trajtoi 14 persona me lëndime të rënda okulare, mes tyre 10 të mitur, dhe dy pacientë iu nënshtruan ndërhyrjeve kirurgjikale.
Ngjarje të rënda u shënuan edhe në Gjermani, ku policia e qytetit Bielefeld konfirmoi se dy të rinj 18-vjeçarë humbën jetën pasi përdorën fishekzjarre të prodhuara artizanalisht.
Në qytetin jugor holandez Breda, forcat e policisë u sulmuan me bomba benzine. Kryetarja e Unionit të Policisë, Nine Kooiman, deklaroi se edhe vetë është goditur me fishekzjarre dhe eksplozivë gjatë shërbimit në Amsterdam, duke e cilësuar situatën si jashtëzakonisht të dhunshme dhe të paprecedentë.
Sipas Shoqatës Holandeze të Piroteknikës, shpenzimet për fishekzjarre këtë vit arritën në 129 milionë euro, shifër rekord. Autoritetet kanë bërë të ditur se ndalimi i fishekzjarreve jozyrtare pritet të hyjë në fuqi në vitin 2026.
Një shpërthim në një bar të quajtur Le Constellation në një bar skish në Zvicër, ka shkaktuar dhjetëra të vdekur dhe rreth 100 të plagosur, disa prej të cilëve janë në gjendje kritike.
Autoritetet po hetojnë për shkakun e zjarrit, i cili shpërtheu rreth orës 01:30.
Zjarri ka përfshirë një pjesë të madhe të lokalit dhe ka shkaktuar panik mes klientëve dhe punonjësve. Policia ka njoftuar se pas shpërthimit ka pasur shumë viktima, dhe disa kombësi janë të përfshira në këtë tragjedi.
Përhapja e zjarrit ka qenë e shpejtë dhe ka vështirësuar mundësitë e evakuimit. Dëshmitarët kanë raportuar për shpërthime të forta dhe shpërndarje të tymit të dendur.
Shkaku i zjarrit nuk është i qartë, por autoritetet fillimisht spekuluan për një shpërthim, ndërsa prokurori lokal ka theksuar se nuk ka dyshim që ky mund të jetë një akt i qëllimshëm.
Autoritetet zvicerane janë duke zhvilluar hetime për të zbuluar shkaqet e ngjarjes dhe për të identifikuar të gjithë viktimat dhe të plagosurit.
Një zjarr shkatërrimtar gjatë natës së Vitit të Ri në barin “Le Constellation” në restorant luksoz të skive Crans-Montana ka shkaktuar të paktën 47 viktima dhe 115 të plagosur, ndër të cilët janë edhe shumë shtetas italianë, disa prej të cilëve rezultojnë të zhdukur.
Shumica e të lënduarve janë të rinj, në moshat 16-26 vjeç.
Si shenjë nderimi për viktimat dhe solidariteti me familjet e tyre, qeveria zvicerane ka shpallur pesë ditë zie kombëtare, një vendim i jashtëzakonshëm për një tragjedi të këtij shkalle në vend.
Presidenti i Konfederatës Helvetike, Guy Parmelin, vizitoi vendin e ngjarjes dhe e cilësoi zjarrin si “një nga tragjeditë më të rënda që Zvicra ka përjetuar ndonjëherë”.
Ai premtoi se autoritetet do të bëjnë gjithçka për të zbardhur rrethanat e ngjarjes dhe për të parandaluar ngjarje të ngjashme në të ardhmen.
“Lutjet dhe mendimet tona janë me të gjithë të prekurit nga kjo tragjedi. Zvicra do të qëndrojë e bashkuar për të kuptuar se çfarë ka ndodhur dhe për të shmangur përsëritjen e një tragjedie të tillë”, tha Parmelin.
Ministri i Jashtëm italian, Antonio Tajani, konfirmoi se 12-15 shtetas italianë janë të shtruar në spitalet zvicerane, disa në gjendje të rëndë, ndërsa 16 italianë rezultojnë të zhdukur. Tre të plagosur rëndë do të transferohen në Milano për trajtim.
Komuniteti lokal ka vendosur lule dhe mesazhe ngushëllimi, ndërsa aktivitetet festive për Vitin e Ri janë anuluar.
Autoritetet paralajmërojnë se procesi i identifikimit të viktimave dhe trajtimi i të plagosurve do të zgjasë javë, ndërsa pesë ditët e zie janë një shenjë respekti dhe reflektimi kombëtar.
Aksident në aksin Peqin–Rrogozhinë, tre të plagosur dërgohen në spital
Aksident i fortë në Lushnjë, përfshihet familja me katër persona, makina u rrotullua disa herë
Qipro merr presidencën e BE-së, 2026-ta vit vendimtar për Shqipërinë
Çfarë është depresioni i Janarit dhe si ta trajtojmë?
Përgjaket 2026, 3 të rinj humbin jetën në një aksident tragjik në Tepelenë
Hyn në fuqi “paqja fiskale”, falen detyrimet tatimore e doganorë për bizneset
Nga sot paga minimale 50 mijë lekë, hyri në fuqi edhe rritja e pensioneve, afro 760 mijë përfitues
Kaos dhe dhunë në Holandë gjatë Vitit të Ri, viktima dhe të plagosur nga fishekzjarret
Dhjetëra njerëz të vdekur nga shpërthimi në Zvicër (video momentit te shperthimit)
Shenjat e zodiakut që bëhen më të bukura ndërsa plaken
Zakonet e vitit të ri nëpër botë, pse rumunët vishen si arinj dhe danezët thyejnë pjatat?
Tragjedia me 47 viktima, qeveria zvicerane shpall pesë ditë zije
Zohran Mamdani merr zyrtarisht postin si kryebashkiak i New Yorkut
Papa Leoni XIV nis Vitin e Ri me meshë solemne
Sigurimi i automjeteve/ Nga 2026 hyn në fuqi historiku i aksidenteve, sa do paguajnë qytetarët
“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
FOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
U kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
Shqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
Vizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
Rrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
Ish-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
Hetimet për atentatin e Rinasit, burime: Autorët pasi dogjën mjetin që përdorën në krim u larguan me ambulancë
Bllokohet hekurudha Angli-BE/ Probleme me energjinë elektrike, pezullohen udhëtimet për mijëra pasagjerë
Ironia e një dosje sekrete në Harvard: Amerikanë mbroni Trashëgiminë Ilire, Shqiptarët pas ’90-s e shkatërruan …
Bashkimi me euron do të kishte mbuluar koston e NHS-së
Mijëra vetë të ekspozuar ndaj fruthit, alarm në një prej aeroporteve më të ngarkuar në botë
Emigrantët kthehen, por Shqipëria nuk i mban
Britania marrëveshje me Angolën dhe Namibinë për kthimin e emigrantëve
Këta janë 10 kandidatët më të votuar në Vetëvendosjes
-
Albania1 day ago“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
-
UK3 days agoFOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
-
Albania3 days agoU kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
-
Albania5 days ago
Shqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
-
UK1 day agoVizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
-
UK5 days ago
Rrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
-
Sports3 days agoIsh-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
-
Albania3 days agoHetimet për atentatin e Rinasit, burime: Autorët pasi dogjën mjetin që përdorën në krim u larguan me ambulancë