Bota
Gjurmimi i Koronavirusit: Strategjitë e suksesshme të Singaporit, Taivanit dhe Hong Kongut
Singapori, Tajvani dhe Hong Kongu ofrojnë strategji të suksesshme, të paktën deri më tani, në luftën kundër një pandemie. Por ata përdorin taktika që SHBA dhe Evropa mund të mos jenë në gjendje t’i përsërisin
Dy orë. Kaq. Kohë u jepen ekipeve mjekësore në Singapor për të zbuluar detajet e para, se si pacientët kanë kontraktuar koronavirusin dhe cilët njerëz mund të infektojnë.
A kanë udhëtuar jashtë vendit? A kanë ata lidhje me një nga pesë grupet (clusters) e infektuar, të identifikuar në të gjithë qytetin-shtet? A kanë kollitur përballë dikujt në rrugë? Kush janë miqtë dhe familja e tyre, miqtë me të cilët pijnë në bar dhe partnerët në lutje?
Ndërsa kombet perëndimore luftojnë me përhapjen e shpejtë të koronavirusit, strategjia e Singaporit, e lëvizjes së shpejtë për të gjetur dhe testuar raste të dyshuara, siguron një model për frenimin e epidemisë, edhe nëse nuk mund të ndalë plotësisht infeksionet.
Me punë të detajuar prej detektivësh, gjurmuesit e kontakteve gjetën, ndër të tjera, një grup këngëtarësh të cilët thërrisnin dhe shpërndanin spërkla së bashku, duke përhapur virusin në familjet e tyre dhe më pas në një palestër dhe një kishë – duke formuar kështu përqendrimin më të madh të rasteve në Singapor.
“Ne duam të qëndrojmë një ose dy hapa përpara virusit,” tha Vernon Lee, drejtori i sektorit të sëmundjeve ngjitëse në Ministrinë e Shëndetësisë në Singapor. “Nëse ndjek virusin, gjithmonë do të jesh pas kurbës”.
Singapori, së bashku me Tajvanin dhe Hong Kongun, ofron qasje të suksesshme, të paktën deri më tani, në luftimin e një pandemie që ka infektuar më shumë se 182,000 njerëz dhe ka vrarë të paktën 7.300 në të gjithë botën. Pavarësisht se janë goditur muaj më parë nga virusi, këto tri shoqëri aziatike kanë regjistruar vetëm një pjesë të vogël të numrit të vdekjeve dhe relativisht pak raste, edhe pse ato vazhdojnë të përballen me rreziqe, pasi njerëzit nga pikat e nxehta në Shtetet e Bashkuara, Evropë dhe gjetkë e mbartin virusin.
Ndërhyrja e hershme është thelbësore. Kështu janë edhe ndjekja e vrullshme, zbatimi i karantinave dhe distancimi i përpiktë social – të gjitha të koordinuara nga një udhëheqje e gatshme të veprojë shpejt dhe të jetë transparente.
Në Singapor, detajet se ku pacientët jetojnë, punojnë dhe luajnë janë nxjerrë shpejt në internet, duke u mundësuar të tjerëve të mbrohen. Kontaktet e ngushta të pacientëve janë në karantinë për të kufizuar përhapjen. Qeveria forcoi më tej kufijtë këtë javë, për t’u mbrojtur kundër një valë të re infeksionesh të importuara.
Disa nga këto mësime janë shumë vonë për Shtetet e Bashkuara dhe Evropën, ku viriusi po përhapet pasi disa qeveri kanë vonuar mes debateve për reagimin e tyre.
Dhe sistemet vigjilente të monitorimit në Singapor, Tajvan dhe Hong Kong u ndërtuan me vite, pas dështimeve të tyre për të ndaluar një shpërthim të rrezikshëm – SARS – 17 vjet më parë. Shtetet e Bashkuara e shkrinë njësinë reagimit ndaj pandemisë, në vitin 2018.
Ekziston edhe pyetja se sa i përsëritshëm mund të jetë ky model i qendrave më të vogla aziatike, në vendet e mëdha perëndimore, ku njerëzit mund të acarohen ndaj kamerave, apo regjistrimeve të lëvizjeve. Kontrolli i sëmundjeve cënon liritë individuale, dhe vende si Singapori, ku çamçakëzi dikur ka qenë i ndaluar, janë më të gatshëm të pranojnë urdhrat e qeverisë.
“Ndoshta është për shkak të kontekstit tonë aziatik, por komuniteti ynë është i gatshëm për këtë,” tha Lalitha Kurupatham, zv / drejtoreshë e sektorit të sëmundjeve ngjitëse në Singapor. “Ne do të vazhdojmë të luftojmë, sepse izolimi dhe karantina funksionojnë!”.
I pasur dhe plot rregull, Singapori ka shpenzuar vite të tëra duke ndërtuar një sistem të shëndetit publik, që përfshin klinika të përcaktuara për epidemitë dhe mesazhe zyrtare, duke i bërë thirrje publikut të lajë duart ose të teshtijë në shami gjatë sezonit të gripit. Ligji i Sëmundjeve Infektive i jep hapësirë të gjerë qytetit-shtet, për t’i dhënë përparësi të mirës së përbashkët ndaj shqetësimeve mbi privatësinë.
“Gjatë kohës së paqes, ne planifikojmë për epidemi si kjo”, tha Znj Kurupatham.
Si drejtuese e programit të gjurmimit të kontaktit në Singapor, ajo ka punuar 16 orë në ditë për dy muaj, dhe përshkrimi i saj i një lufte kundër sëmundjes, është një funksion i prekshmërisë së saj ndaj përhapjes. Një pikë e vogël e kuqe në një hartë botërore, Singapori është një ishull me popullsi të dendur, ku çdo fluturim është ndërkombëtar.
Në ditët e para të shpërthimit, Singapori ishte shumë i prekshëm, për shkak të një popullsie të madhe kineze që vinin gjatë festës së Vitit të Ri Hënor.
Dhjetëra raste të konfirmuara në Singapor në janar, reflektojnë kryerjen e testimeve të gjera dhe të disponueshme falas. Shumë ishin raste të buta që përndryshe do të kishin kaluar të padiagnostikuara. Sidoqoftë, Singapori po vraponte për të frenuar mundësinë që transmetimi lokal të merrte arratinë.
“Deri kur ndodhën Italia, Koreja dhe Irani, Singapori ishte më i keqi vend, jashtë Kinës,” tha Linfa Uang, drejtoreshë e programit të shfaqjes së sëmundjeve infektive në Shkollën Mjekësore të Universitetit Duke në Singapor. “Pse nuk ndiheshim ashtu? Sepse qeveria është shumë transparente dhe sepse ai numër do të thotë që ne jemi shumë efektivë në gjurmimin dhe izolimin e çdo rasti”.
Pavarësisht të gjithë panikut që shpërthen gjetkë, shumica e banorëve të Singaporit nuk veshin maska, sepse qeveria u ka thënë që nuk është e nevojshme për sigurinë e tyre. Shumica e shkollave janë ende të hapura, megjithëse me shkurtim të drekave, për të shmangur turmat e mëdha. Letër higjienike ka me bollëk.
Që nga e marta në mbrëmje, Singapori kishte 266 raste të konfirmuara. Vetëm një pjesë janë mistere, të palidhur me udhëtimet e huaja të kohëve të fundit ose grupimet lokale të identifikuara më parë, të cilat përfshijnë kishat dhe një darkë private.
Gati 115 pacientë janë larguar nga spitali. Singapori nuk ka regjistruar vdekje nga koronavirusi.
Kur zërat për një virus misterioz të frymëmarrjes filluan të qarkullojnë në Kinë në fillim të vitit, Singapori u vu shpejt në lëvizje. Ishte një nga vendet e para që ndaloi të gjithë udhëtarët nga Kina kontinentale, duke filluar nga fundi i janarit. Skanuesit termikë matnin temperaturat e të gjithë atyre që hynin në vend.
Një komb me 5.7 milion banorë, Singapori zhvilloi me shpejtësi aftësinë për të testuar më shumë se 2,000 njerëz në ditë për koronavirusin. Në shtetin Uashington, një nga vendet më të goditura në Shtetet e Bashkuara, laboratorët publikë synojnë të përpunojnë 400 mostra në ditë.
Testimi është falas në Singapor, siç është edhe trajtimi mjekësor për të gjithë shtetasit. Singapori ka 140 gjurmues kontakti që përshkruajnë historinë e rastit për secilin pacient, së bashku me policinë dhe shërbimet e sigurisë që kryejnë punën në terren.
Pas javëve të hetimit dhe përdorimit të një testi të ri antitrupash që mund të zbulojë njerëzit që janë shëruar, zyrtarët e shëndetit ishin në gjendje të lidhnin dy grupime (cluster-a) të kishave prej 33 personash, në një darkë të Vitit të Ri Hënor, ku morën pjesë anëtarët e të dy kongregacioneve. Njerëzit që transmetuan sëmundjen midis dy kishave nuk kishin shfaqur kurrë simptoma serioze.
Kontaktet e ngushta të pacientëve futen në karantinë të detyrueshme për të ndaluar infektimin e mëtejshëm. Afro 5,000 janë izoluar. Ata që shmangin urdhërat e karantinës mund të përballen me kallëzime penale.
Të gjithë pacientët me pneumoni në Singapor testohen për koronavirus. Po kështu edhe njerëzit që janë të sëmurë rëndë. Rastet pozitive janë identifikuar në aeroport, në klinikat qeveritare dhe, më shpesh, përmes gjurmimit të kontaktit.
Regjimi epidemik i Singaporit u formua nga shpërthimi i SARS në vitin 2003, kur 33 njerëz vdiqën nga 238 raste të konfirmuara. Ashtu si në Hong Kong, punonjësit e mjekësisë ishin ndër viktimat në Singapor.
Numri i madh i vdekjeve nga SARS në Hong Kong, gati 300, ka nxitur banorët në territorin gjysmëautonom kinez për të ushtruar muskujt rudimentarë të parandalimit të sëmundjes këtë herë, edhe pse autoritetet lokale fillimisht u shqetësuan nëse do të mbyllnin kufirin me territorin e Kinës. Pothuajse të gjithë, filluan të përdornin sanitizuesit e duarve. Qendrat dhe zyrat vendosin skanues termikë.
“Gjëja më e rëndësishme është që njerëzit në Hong Kong kanë kujtime të rënda për shpërthimin e SARS,” tha Kuok Ka-ki, një ligjvënës në Hong Kong dhe që është gjithashtu mjek. “Çdo qytetar bëri pjesën e vet, duke përfshirë vënien e maskave, larjen e duarve dhe marrjen e masave të nevojshme, siç është shmangia e vendeve të mbushura me njerëz dhe tubimeve”.
Qeveria në Hong Kong më në fund e fitoi vëmendjen e publikut. Kufijtë u shtrënguan. Nëpunësit civilë u urdhëruan të punojnë nga shtëpia, duke bërë që shumë kompani të ndjekin këtë kërkesë. Shkollat u mbyllën në janar, të paktën deri në fund të prillit.
Tajvani veproi edhe më shpejt. Ashtu si Hong Kongu dhe Singapori, Tajvani kishte fluturime të drejtpërdrejta me Vuhanin, qyteti kinez ku besohet se e ka origjinën virusi. Qendra kombëtare e komandës shëndetësore të Tajvanit, e cila u krijua pasi SARS vrau 37 njerëz, filloi të urdhëronte skanime të pasagjerëve nga Vuhani në fund të dhjetorit, edhe përpara se Pekini të pranonte që koronavirusi po përhapej midis njerëzve.
“Pasi nxorrëm mësimin tonë më parë nga SARS, sapo filloi shpërthimi, ne adoptuam një qasje mbarëqeveritare,” tha Joseph Vu, ministri i jashtëm i Tajvanit.
Në fund të janarit, Tajvani kishte pezulluar fluturimet nga Kina, megjithë këshillat e Organizatës Botërore të Shëndetësisë që të mos e bënte. Qeveria gjithashtu nisi të përdorë big data, duke integruar bazën e të dhënave të saj kombëtare të sigurimeve shëndetësore me informacionin për imigracionin dhe doganat, për të gjurmuar raste të mundshme, tha Jason Uang, drejtori i Qendrës për Politika, Rezultate dhe Parandalimin në Universitetin e Stanfordit. Kur rastet e koronavirusit u zbuluan në anijen e lundrimit “Diamond Princess” pas një ndalese në Tajvan, u dërguan mesazhe me tekst në çdo telefon celular në ishull, duke renditur çdo restorant, vend turistik dhe destinacion që pasagjerët e anijes kishin vizituar gjatë pushimit të tyre në bregdet.
Deri të martën, Tajvani kishte regjistruar 77 raste të koronavirusit, megjithëse kritikët shqetësohen se testimet nuk janë të përhapura sa duhet. Studentët u kthyen në shkollë në fund të shkurtit.
Me valët e reja të virusit që shtohen në të gjithë botën, zyrtarët e shëndetit publik në të tre vendet janë duke u përgatitur për një luftë më të gjatë.
Të martën, qeveria e Hong Kongut, ku janë konfirmuar vetëm 157 raste, njoftoi një karantinë të detyrueshme 14-ditore për të gjithë udhëtarët nga jashtë duke filluar në fund të kësaj jave.
Tajvani do të kërkojë vetë-karantinë për të mbërriturit nga 20 vende dhe tre shtete amerikane.
Kryeministri Lee Hsien Loong i Singaporit paralajmëroi javën e kaluar se numri i rasteve në vend do të rritet ndjeshëm. Singapori njoftoi 23 pacientë të rinj me koronavirus të Martën, raporti më i lartë për një ditë, me 17 raste të importuara.
Qyteti-shtet ka kufizuar kufijtë e tij edhe më tej. Të ardhurit nga Azia Juglindore dhe pjesë të Evropës tani duhet të kalojnë një vetëkarantinë 14-ditore.
“Bota është e fortë sa edhe hallka e saj më e dobët”, tha Dr. Lee, kreu i sektorit të sëmundjeve të transmetueshme në Singapor. “Sëmundjet nuk respektojnë kufijtë”. / New York Time – Bota.al
Policia holandeze njoftoi të enjten se gjatë festimeve të natës së Vitit të Ri është përballur me një valë dhune të paprecedentë. Oficerët e rendit u sulmuan me fishekzjarre dhe mjete shpërthyese, ndërsa incidente të shumta u regjistruan në qytete të ndryshme të vendit, duke përfshirë sulme ndaj policisë dhe zjarrfikësve.
Sipas BBC, në Amsterdam u përfshi nga flakët kisha historike Vondelkerk, e ndërtuar në vitin 1872 dhe e vendosur pranë parkut Vondelpark. Zjarri shpërtheu në orët e para të Vitit të Ri, duke shkaktuar shembjen e kullës 50 metra të lartë dhe dëmtime të rënda në çati. Autoritetet bëjnë të ditur se, megjithë dëmet, struktura e kishës pritet të mbetet e qëndrueshme.
Mediat lokale raportuan për dy viktima në Holandë si pasojë e incidenteve me fishekzjarre: një 17-vjeçar nga Nijmegen dhe një burrë 38-vjeçar nga Aalsmeer. Ndërkohë, në Rotterdam, spitali i specializuar për sëmundjet e syrit trajtoi 14 persona me lëndime të rënda okulare, mes tyre 10 të mitur, dhe dy pacientë iu nënshtruan ndërhyrjeve kirurgjikale.
Ngjarje të rënda u shënuan edhe në Gjermani, ku policia e qytetit Bielefeld konfirmoi se dy të rinj 18-vjeçarë humbën jetën pasi përdorën fishekzjarre të prodhuara artizanalisht.
Në qytetin jugor holandez Breda, forcat e policisë u sulmuan me bomba benzine. Kryetarja e Unionit të Policisë, Nine Kooiman, deklaroi se edhe vetë është goditur me fishekzjarre dhe eksplozivë gjatë shërbimit në Amsterdam, duke e cilësuar situatën si jashtëzakonisht të dhunshme dhe të paprecedentë.
Sipas Shoqatës Holandeze të Piroteknikës, shpenzimet për fishekzjarre këtë vit arritën në 129 milionë euro, shifër rekord. Autoritetet kanë bërë të ditur se ndalimi i fishekzjarreve jozyrtare pritet të hyjë në fuqi në vitin 2026.
Një shpërthim në një bar të quajtur Le Constellation në një bar skish në Zvicër, ka shkaktuar dhjetëra të vdekur dhe rreth 100 të plagosur, disa prej të cilëve janë në gjendje kritike.
Autoritetet po hetojnë për shkakun e zjarrit, i cili shpërtheu rreth orës 01:30.
Zjarri ka përfshirë një pjesë të madhe të lokalit dhe ka shkaktuar panik mes klientëve dhe punonjësve. Policia ka njoftuar se pas shpërthimit ka pasur shumë viktima, dhe disa kombësi janë të përfshira në këtë tragjedi.
Përhapja e zjarrit ka qenë e shpejtë dhe ka vështirësuar mundësitë e evakuimit. Dëshmitarët kanë raportuar për shpërthime të forta dhe shpërndarje të tymit të dendur.
Shkaku i zjarrit nuk është i qartë, por autoritetet fillimisht spekuluan për një shpërthim, ndërsa prokurori lokal ka theksuar se nuk ka dyshim që ky mund të jetë një akt i qëllimshëm.
Autoritetet zvicerane janë duke zhvilluar hetime për të zbuluar shkaqet e ngjarjes dhe për të identifikuar të gjithë viktimat dhe të plagosurit.
Një zjarr shkatërrimtar gjatë natës së Vitit të Ri në barin “Le Constellation” në restorant luksoz të skive Crans-Montana ka shkaktuar të paktën 47 viktima dhe 115 të plagosur, ndër të cilët janë edhe shumë shtetas italianë, disa prej të cilëve rezultojnë të zhdukur.
Shumica e të lënduarve janë të rinj, në moshat 16-26 vjeç.
Si shenjë nderimi për viktimat dhe solidariteti me familjet e tyre, qeveria zvicerane ka shpallur pesë ditë zie kombëtare, një vendim i jashtëzakonshëm për një tragjedi të këtij shkalle në vend.
Presidenti i Konfederatës Helvetike, Guy Parmelin, vizitoi vendin e ngjarjes dhe e cilësoi zjarrin si “një nga tragjeditë më të rënda që Zvicra ka përjetuar ndonjëherë”.
Ai premtoi se autoritetet do të bëjnë gjithçka për të zbardhur rrethanat e ngjarjes dhe për të parandaluar ngjarje të ngjashme në të ardhmen.
“Lutjet dhe mendimet tona janë me të gjithë të prekurit nga kjo tragjedi. Zvicra do të qëndrojë e bashkuar për të kuptuar se çfarë ka ndodhur dhe për të shmangur përsëritjen e një tragjedie të tillë”, tha Parmelin.
Ministri i Jashtëm italian, Antonio Tajani, konfirmoi se 12-15 shtetas italianë janë të shtruar në spitalet zvicerane, disa në gjendje të rëndë, ndërsa 16 italianë rezultojnë të zhdukur. Tre të plagosur rëndë do të transferohen në Milano për trajtim.
Komuniteti lokal ka vendosur lule dhe mesazhe ngushëllimi, ndërsa aktivitetet festive për Vitin e Ri janë anuluar.
Autoritetet paralajmërojnë se procesi i identifikimit të viktimave dhe trajtimi i të plagosurve do të zgjasë javë, ndërsa pesë ditët e zie janë një shenjë respekti dhe reflektimi kombëtar.
Aksident në aksin Peqin–Rrogozhinë, tre të plagosur dërgohen në spital
Aksident i fortë në Lushnjë, përfshihet familja me katër persona, makina u rrotullua disa herë
Qipro merr presidencën e BE-së, 2026-ta vit vendimtar për Shqipërinë
Çfarë është depresioni i Janarit dhe si ta trajtojmë?
Përgjaket 2026, 3 të rinj humbin jetën në një aksident tragjik në Tepelenë
Hyn në fuqi “paqja fiskale”, falen detyrimet tatimore e doganorë për bizneset
Nga sot paga minimale 50 mijë lekë, hyri në fuqi edhe rritja e pensioneve, afro 760 mijë përfitues
Kaos dhe dhunë në Holandë gjatë Vitit të Ri, viktima dhe të plagosur nga fishekzjarret
Dhjetëra njerëz të vdekur nga shpërthimi në Zvicër (video momentit te shperthimit)
Shenjat e zodiakut që bëhen më të bukura ndërsa plaken
Zakonet e vitit të ri nëpër botë, pse rumunët vishen si arinj dhe danezët thyejnë pjatat?
Tragjedia me 47 viktima, qeveria zvicerane shpall pesë ditë zije
Zohran Mamdani merr zyrtarisht postin si kryebashkiak i New Yorkut
Papa Leoni XIV nis Vitin e Ri me meshë solemne
Sigurimi i automjeteve/ Nga 2026 hyn në fuqi historiku i aksidenteve, sa do paguajnë qytetarët
“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
FOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
U kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
Shqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
Vizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
Rrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
Ish-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
Bllokohet hekurudha Angli-BE/ Probleme me energjinë elektrike, pezullohen udhëtimet për mijëra pasagjerë
Hetimet për atentatin e Rinasit, burime: Autorët pasi dogjën mjetin që përdorën në krim u larguan me ambulancë
Ironia e një dosje sekrete në Harvard: Amerikanë mbroni Trashëgiminë Ilire, Shqiptarët pas ’90-s e shkatërruan …
Bashkimi me euron do të kishte mbuluar koston e NHS-së
Mijëra vetë të ekspozuar ndaj fruthit, alarm në një prej aeroporteve më të ngarkuar në botë
Britania marrëveshje me Angolën dhe Namibinë për kthimin e emigrantëve
Emigrantët kthehen, por Shqipëria nuk i mban
Këta janë 10 kandidatët më të votuar në Vetëvendosjes
-
Albania2 days ago“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
-
UK4 days agoFOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
-
Albania4 days agoU kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
-
Albania5 days ago
Shqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
-
UK1 day agoVizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
-
UK5 days ago
Rrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
-
Sports4 days agoIsh-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
-
UK2 days agoBllokohet hekurudha Angli-BE/ Probleme me energjinë elektrike, pezullohen udhëtimet për mijëra pasagjerë