Dialogu me Serbinë është një nga proceset më të rëndësishme të Kosovës, pasi rezultatet aty po mbajnë peng edhe rrugën drejt anëtarësimit në proceset euroatlantike si dhe njohjet e reja.
Pavarësisht rëndësisë, kandidatët për kryeministër në zgjedhjet e 9 shkurtit dhe partitë politike folën shumë pak për të, kjo edhe për arsyen e thjeshtë dhe të ditur në Prishtinë se “dialogu nuk të sjellë vota”.
Në raportin e organizatave që kanë monituruar fushatën “Demokracia në Veprim”, dialogu ka qenë tema e 14 për të cilën është diskutuar në takime në vetëm 92 raste në një muaj fushatë, shkruan A2 CNN.
Lëvizja Vetëvendosje në “Programet dhe zotimet e reja” për Qeverinë Kurti 3 nuk e përmend askund dialogun. Aty flitet për aspiratat dhe synimet për anëtarësim në Bashkim Europian e në NATO por pa u ndalur të negociatat me Serbinë.
Aktualisht kryeministri Albin Kurti ka vendosur tri kushte për të zhbllokuar procesin e që është nënshkrimi i Marrëveshjes së Brukselit të vitit 2023 dhe aneksi i Ohrit, tërheqja e letrës së ish-kryeministres Ana Bërnabiç dhe dorëzimi i Milan Radoiçiç.
Kandidati i PDK për kryeministër, Bedri Hamza, që ka besim se mund të jetë ai që fo të formojë qeverinë e ardhshme me partitë opozitare, ka një plan më të qartë për dialogun.
Në program thuhet se Kosova do të qëndrojë e përkushtuar për t’i respektuar dhe zbatuar obligimet që rrjedhin nga marrëveshjet e nënshkruara.
“Brenda tre muajve të parë të qeverisjes do të bëjmë një ristrukturim të plotë të procesit të dialogut. Ky përfshin demokratizimin dhe institucionalizimin e përfaqësimit të Kosovës, miratimin e një platforme të qartë në Kuvendin e Kosovës dhe krijimin e një strukture gjithëpërfshirëse përfaqësuese”, plani i PDK për dialogun.
PDK zotohet se do të kërkojnë që roli i Bashkimit Evropian në dialog të kalojë nga lehtësimi në ndërmjetësim aktiv, gjithnjë në bashkëpunim me ShBA-në, në mënyrë që procesi të përfundojë me një marrëveshje të qëndrueshme dhe ligjërisht detyruese.
“Një qëllim i qartë duhet të përcaktohet në këtë proces. Ne do të punojmë që brenda vitit 2026, Kosova dhe Serbia të arrijnë një marrëveshje gjithëpërfshirëse dhe ligjërisht obliguese, e cila do ta përfshijë njohjen reciproke të shtetësisë”, plani i PDK për dialogun.
Edhe Lidhja Demokratike e Kosovës thotë se për të hapur dyert e rrugëtimit euroatlantik, Kosova duhet të angazhohet në procesin e dialogut politik me Serbinë. LDK njeh detyrimet e Kosovës në të gjitha marrëveshjet e saj.
“Angazhimi ynë do të mbetet brenda kornizave implementuese të kësaj marrëveshje, me të gjitha pjesët e saja integrale, përfshirë dhe Asociacionin Kushtetues, duke mos bërë asnjë kompromis me Kushtetutën e Republikës së Kosovës, integritetin territorial të Kosovës e karakterin unitar të shtetit tone”, programi i LDK për dialogun.
Përmbyllja e dialogut me Serbinë me njohje reciproke dhe integrim në Bashkim Europian dhe NATO ka qenë një pikë e rëndësishme edhe në programin e AAK-së që synon të jetë pjesë e qeverisë së me PDK-në.
“Kosova duhet t’i shemb themelet e autonomisë për komunat me shumicë serbe që me veprimet apo mosveprimet e veta, i ka vendosur pushteti i sotëm. Kosova do ta përmbyllë dialogun dhe t’i rikthehet marrëveshjes gjithëpërfshirëse dhe obligative me njohje reciproke”, plani i AAK për dialogun.
Kosova dhe Serbia janë në dialog për normalizimin e raporteve që nga viti 2011 kur OKB i dha Bashkimit Europian rolin e ndërmjetësit.
