Bota
Shqiptarët e deportuar gjejnë rrugë të reja për t’u rikthyer në Mbretërinë e Bashkuar
Blerandi, me origjinë nga një fshat i vogël, malor dhe i largët i Kukësit, emigroi në mënyrë të paligjshme nga Franca drejt Mbretërisë së Bashkuar me gomone dy vite më parë. Pasi qëndroi për një periudhë në ishull, ai u deportua në shtator 2023 nga autoritetet britanike, por kjo nuk e ndaloi të provonte përsëri të kalonte kanalin e La Manshit nëpërmjet një mjeti lundrues.
“Prej rreth tre muajsh, unë gjendem në Britani, pikërisht në Mançester”, tha ai në një komunikim me BIRN nëpërmjet aplikacionit “Whatsapp”.
Falë një marrëveshje të arritur midis dy vendeve, mijëra e emigrantë shqiptarë që mbërritën në vitin 2022 në mënyrë të paligjshme në Mbretërinë e Bashkuar, si pjesë e një vale migracioni nga veriu i Shqipërisë, janë deportuar gjatë muajve të fundit.
Kjo nuk i ka ndaluar disa prej tyre të rikthehen në ishujt britanik duke ndjekur rrugë alternative, por ngjashëm të paligjshme.
Edhe pse vala e emigracionit nga Shqipëria drejt Mbretërisë së Bashkuar duket se ka kaluar, sipas e ekspertëve dhe autoriteteve vendore, dëshira për të emigruar mes të rinjve në rajonet verore të Kukësit dhe Hasit mbetet e lartë, pjesërisht e ushqyer nga krimi i organizuar dhe premtimet për pasurim të shpejtë në industrinë e kultivimit të kanabisit.
Jahir Cahani, aktivist i shoqërisë civile në Krumë të Hasit, e krahason emigrimin e paligjshëm në Britani me një lloj skllavërie moderne. Ai theksoi se njerëzit “joshen”, por, kur shkojnë atje, përballen me një realitet krejt tjetër.
“Shumë kërkojnë të kthehen, por mafiozët i kërcënojnë për paratë”, tha ai. “Kanë shitur shtëpi e bagëti, kanë marrë kredi në bankë për të udhëtuar dhe kjo i detyron të rrinë edhe në shtëpitë e barit”, shtoi ai.
Autoritetet shqiptare dhe britanike po punojnë së bashkë për të ndaluar valën e migracionit të paligjshëm, duke kombinuar masat policore me projektet e zhvillimit dhe ndërgjegjësimit të komunitetit.
Edval Zoto, menaxher për rajonin e Kukësit për projektin “Perspektive të reja”, i cili ka për qëllim të kuptojë dhe të adresojë çështjet që i shtyjnë të rinjtë dhe familjet shqiptare të emigrojnë, thotë se ka një rënie të numrit të emigrantëve të paligjshëm që udhëtojnë drejt Mbretërisë së Bashkuar nga qarku i Kukësit dhe bashkia e Dibrës.
“Një ndër faktorët është përpjekja e qeverisë britanike për të ndryshuar ligjin për emigracionin ku, në bazë të këtyre ndryshimeve, janë shtuar vështirësitë për të përfituar azil”, tha ai, ndërsa shtoi se një arsye tjetër është edhe numri i lartë i kthimeve që ka dekurajuar emigrimin.
Rrugëtim i paligjshëm drejt Mbretërisë Bashkuar
Sipas të dhënave të Observatorit të Migrimit të Universitetin e Oksfordit, rreth 16 mijë shtetas shqiptarë aplikuan për azil në Mbretërinë e Bashkuar gjatë vitit 2022. Gati 12 mijë prej tyre arritën në ishull nëpërmjet varkave të vogla.
Sipas informacioneve të policisë shqiptare, trafikantët lidhjen me personat që trafikojnë në Mbretërinë e Bashkuar e bëjnë në Belgjikë e Francë.
Për të ndërmarrë këtë aventurë të mundimshme shqiptarët udhëtojnë me autobus drejt Brukselit, qytet që njihet si pika e parë e grumbullimit të emigrantëve. Itinerari që ndjek autobusi në linjën Shqipëri-Bruksel nuk është aspak i zakontë, por kalon nëpërmjet Kosovës, Maqedonisë e Veriut, Serbisë, Hungarisë, Gjermanisë dhe në fund arrin në Belgjikë, plot 2,236 kilometra larg. I gjithë devijimi bëhet për arsye se në kufirin hungarez kontrollet nuk janë aq të rrepta dhe për pasojë askush nuk vë në pikëpyetje dyndjen e madhe të shqiptarëve që përpiqen të shkojnë drejt vendeve të BE-së. Gjithashtu rreziku për t’u kthyer mbrapsht është i vogël.
Nga Brukseli shqiptarët shkojnë më pas te kanali i La Manshit në Francë për ta kaluar atë me gomone, në mënyrë që të mbërrijnë në tokën britanike. Trafikantët rekrutojnë emigrantët ilegalë për punën e skafistit. Këta të fundit, në pamundësi ekonomike, vetëofrohen për të drejtuar gomonet pa ditur as bazat më elementare të lundrimit. Në duart e tyre është jeta e qindra personave që nisen çdo ditë me gomone të tejmbushura.
Redon T., nga qyteti i Kukësit, bashkë me dy shokë të tij punonin te tolli i pagesës së autostradës në Kalimash. Një ditë vere, ata nuk janë paraqitur në punë dhe kanë marrë rrugën për në Francë me destinacion Mbretërinë e Bashkuar.
“Përmes Tik-Tok-ut kemi shkuar në Francë”, kujton Redoni. “Atje jemi bërë bashkë me shqiptarë të tjerë dhe kemi blerë gomonen”, tha ai, ndërsa shtoi se trafikantët nuk marrin asgjë përsipër “as drejtimin e gomones.”
Redoni tregoi se kanë udhëtuar me GPS dhe, kur zbritën në breg, policët shqiptarë që janë vendosur në Angli u morën shenjat e gishtave dhe i porositën që të mos merreshin me drogë, pasi do të burgoseshin e më pas do t’i kthenin në Shqipëri.
Sipas aktivistit Jahir Cahani, udhëtimi për në Mbretërinë e Bashkuar me gomone është i rrezikshëm, për shkak se realizohet me mjete lundrimi të papërshtatshme dhe gomonet drejtohen nga vetë emigrantët.
“Ai që drejton gomonen nuk paguan”, tha ai. “Gomonet janë njëperdorimëshe dhe të rrezikshme për të udhëtuar”, shpjegoi Cahani.
Sabian Dajçi është 19 vjeç. Ai ka mbaruar gjimnazin e Krumës, ndërkohë punon si kamerier në një piceri në këtë qytet. Dajçi në verën e vitit 2022, ka tentuar dy herë që të udhëtonte ilegalisht për në Angli, por nuk ia ka arritur qëllimit. Herën e parë është kapur në kufi me Serbinë dhe është kthyer, ndërsa herën e dytë ishte kapur nga policia franceze në brigjet e Dunkirkut, disa orë para nisjes me gomone. Ai shpjegoi se kishte tentuar të emigronte pasi kishte dëshirë të ndihmonte prindërit që të shpëtonin nga varfëria, siç kanë bërë shumë emigrantë të tjerë në Has.
Sabiani kujtoi se në korrik 2022, djali u dajës e ka rekomanduar që të takojë në Tiranë një person nga jugu i Shqipërisë dhe të nisej bashkë më të, pasi duhet të bëheshin një grup për të kaluar ilegalisht me gomone në Angli. Të rinjtë kanë shkuar fillimisht në Belgjikë, aty ku personi i kontaktit i ka orientuar për të kaluar në kufirin francez në Dunkirk për të pritur kalimin me gomone në Angli.
“Vetëm katër orë para se të niseshim me gomone për në Angli, na kapi policia bashkë me disa shqiptarë të tjerë dhe na kthyen në Shqipëri”, kujtoi ai. “Për këto dy tentativa, kam harxhuar rreth 2,700 euro”, shpjegoi Sabiani, ndërsa shtoi se “nuk do e provoj më kurrë që të emigroj ilegalisht.”
Fatjon Peca, 20 vjeç nga fshati Nikoliq i rrethit të Hasit, ka tentuar gjithashtu ne korrik të vitit 2022 të shkonte ilegalisht në Angli me gomone, por është kapur në brigjet franceze së bashku me15 emigrantë të tjerë shqiptarë dhe është kthyer në Shqipëri.
“Kishim bërë pazar me 5 mijë paund për të udhëtuar me gomone”, kujtoi ai.
Gazetari i njohur kosovar Augustin Palokaj, që prej vitesh ushtron profesionin në Bruksel, thotë se operacionin e kontrabandës së njerëzve për në Angli e bëjnë shqiptarët dhe një pjesë e të trafikuarve janë të rekrutuar aty për aty për të vazhduar në Britani të Madhe punët e kontrabandës. Grupet kriminale të qarkut të Kukësit veprojnë edhe në Belgjikë, aty ku realizohen të gjitha lidhjet.
“Të gjithë në Kukës i dinë me emër e mbiemër trafikantët e emigrantëve nga Belgjika drejt Britanisë së Madhe”, tha për BIRN një oficer policie me gradën kryekomisar, i cili më parë ka punuar në Drejtorinë Vendore të Policisë Kukës.
Drejtori i Kufirit dhe Migracionit në Kukës, Gani Zeneli, i tha BIRN në një përgjigje me shkrim se Policia Shqiptare aplikon një plan masash për të dekurajuar r emigrimin e paligjshëm drejt BE-së dhe Mbretërisë së Bashkuar, të cilat synojnë forcimin e kontrollit të shtetasve shqiptarë që kalojnë kufirin shtetëror për plotësimin e kushteve për udhëtim drejt vendeve të BE-së dhe hapësirës Shengen, si dhe kontroll të detajuar për minorenët që udhëtojnë jashtë vendit, në mënyrë të veçantë drejt Italisë, Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar.
Zeneli theksoi gjithashtu se autoritetet shqiptare kanë bashkëpunim intensiv dhe shkëmbim informacioni me autoritetet homologe për kufirin dhe migracionin të vendeve fqinje – Kosovë, Maqedoni e Veriut dhe Mal i Zi – të cilat përdoren si transit për në vendet e BE-së, me qëllim kërkimin e azilit. Nga këto vende është kërkuar verifikimi i detajuar i shtetasve shqiptarë që udhëtojnë nga aeroportet e tyre.
Një risi e bashkëpunimit me partnerët, sipas drejtorit Zeneli, janë edhe takimet periodike me oficeret e kontaktit të Ambasadës Britanike, si dhe dërgimi në Britaninë e Madhe të një oficeri ndërlidhës, efektiv i Drejtorisë për Kufirin dhe Migracionin Kukës, për koordinim dhe problemet e migracionit të paligjshëm nga ana e shtetasve të qarkut Kukës dhe Dibër.
“Si rezultat i këtyre masave nga ana e personelit kontrollor në pikat e kalimit kufitar, është vlerësuar gjithë dokumentacioni shoqërues për shtetasit shqiptarë që udhëtojnë pa viza në zonën Shengen”, shkruan Zeneli.
“Bazuar në këto vlerësime është bërë e mundur që këtë vit t’u refuzohet përkohësisht dalja 186 shtetasve shqiptarë prej të cilëve 10 shtetas minorenë”, shtoi ai.
Rrugë të reja trafiku
Sipas ministrisë së Brendshme, për periudhën 2021-2023 i është dhënë azil 43,463 personave të huaj në Mbretërinë e Bashkuar, ndërkohë që janë refuzuar kërkesat e 8,930 personave, nga kërkesa për azil janë tërhequr 17,316 persona. Nga 17,316 tërheqje të regjistruara në 12 muajt e fundit, 9,266 persona (54%) janë me shtetësi shqiptare.
Në dhjetor 2022, kryeministri britanik Rishi Sunak dhe homologu i tij shqiptar Edi Rama, nënshkruan një marrëveshje dypalëshe për kufizimin e migrimit të paligjshëm. Sunak e ka vlerësuar këtë marrëveshje dhe masat e marra në kuadër të saj si arsyeja për rënien drastike të numrit të emigrantëve të paligjshëm shqiptarë që shkojnë në Angli nëpërmjet gomoneve dhe mjeteve të vogla lundruese. Sipas qeverisë britanike, numri i shqiptarëve që udhëtojnë me gomone drejt Mbretërisë së Bashkuar ka rënë me 90%.
Megjithatë, të dhënat e mbledhura nga BIRN në veriun e Shqipërisë nëpërmjet intervistave me familjarë dhe emigrantëve të deportuar, tregojnë se një pjesë e tyre tashmë janë kthyer në Mbretërinë e Bashkuar duke ndjekur rrugë të reja trafiku.
Një prej atyre që nuk ka hequr dorë lehtë nga ëndrra britanike është dhe Isli H. nga fshati Shemri i Kukësit. Herën e parë ai kishte udhëtuar për në Mbretërinë e Bashkuar me gomone dhe, pasi është depërtuar, ka fluturuar nëpërmjet aeroportit të Vjenës. Një i afërm i tij, i cili e ka shoqëruar deri në aeroportin e kryeqytetit austriak, tregoi për BIRN mënyrat se si behet trafiku i emigrantëve të paligjshëm përmes këtij aeroporti.
Pasi arritën në Vjenë, vendosën kontakte me grupet kriminale të cilët të pajisin me pasaportë false të një prej vendeve të BE-së. Islin e pajisën me një pasaportë të një shtetasi polak, por fotografia ishte e Islit. Në aeroportin e Vjenës nuk ka kontrolle të imtësishme, pasi autoritetet atje e dinë se emigrantët e paligjshëm nuk kanë si qëllim Austrinë. Orari i udhëtimit për në Londër llogaritet të jetë i përafërt me grafikun e udhëtimeve për në Tiranë.
Për shkak të Brexit, porta e fluturimit për në Londër është bashkë me ato të vendeve ekstra-komunitare të BE-së si Shqipëria. Grupet kriminale në Vjenë të pajisin me dy bileta, një për në Tiranë dhe një për në Londër. Burri shpjegoi se për t’i shpëtuar brezit të parë të kontrollit, pra, kontrollit të policisë për kontroll fizik dhe skanim të pasaportës, emigranti paraqet pasaportën shqiptare dhe më pas përdor pasaportën e falsifikuar për të hipur në avion.
“Kur të mbërrish në Londër mund të rrezikohesh vetëm nëse të provokojnë duke të pyetur në gjuhën e vendit ku ke marrë pasaportën, në rastin konkret në gjuhën polake”, shpjegoi i afërmi i Islit, të cilit ky udhëtim i paligjshëm i ka kushtuar 3,000 paund.
Një tjetër aeroport ku realizohet trafiku i emigrantëve të paligjshëm drejt Britanisë Madhe është ai u Barcelonës, ku emigrantët pajisën me pasaporta false me destinacion aeroportet e veriut të Mbretërisë së Bashkuar, aty ku kontrollet nuk janë të imtësishme. Një mënyrë tjetër për të depërtuar në Britaninë e Madhe është ajo përmes Irlandës. Ky shtet, megjithëse është anëtar i BE-së, nuk është pjesë e marrëveshjes së Shengenit.
“Shumë emigrantë të paligjshëm po udhëtojnë përmes Irlandës”, shpjegoi Ibrahim R. nga Kruma, i cili kërkoi të mbetej anonim. “Marrja e vizës për Irlandë është më e lehtë se sa për në Britaninë e Madhe, por në këtë vend mund të udhëtosh edhe me viza false, kryesisht nga Barcelona”, shpjegoi ai, ndërsa shtoi se “nga Irlanda për në Irlandën e Veriut është më lehtë për të depërtuar”.
Vala e migrimit
Sipas Zyrës Arsimore të Kukësit, numri i nxënësve në shkollat e mesme të këtij qyteti kanë rënë nga 2,475 nxënës që ishte në vitin 2015, në 1,543 nxënës në shtator 2023, rënie që i faturohet migrimit masiv nga veriu i Shqipërisë, kryesisht drejt Mbretërisë së Bashkuar.
“Vetëm në periudhën shtator 2022-qershor 2023, janë regjistruar në të gjithë bashkinë e Kukësit 1,676 nxënës të shkollave të mesme”, tha Ylber Çiku, punonjës i statistikës në Zyrën Arsimore të Kukësit.
“Në qershor 2023 kanë rezultuar 1,498 nxënës ose 176 nxënës më pak, të cilët janë larguar, pavarësisht se kanë filluar shkollën”, shtoi ai.
Besim Dani, drejtues i gjimnazit të Krumës, tregon se edhe në kryeqendrën e Hasit situata me largimin e të rinjve është kritike. I emocionuar deri në përlotje, ai tregon për largimin e nxënësve pa mbaruar gjimnazin për në Angli dy vjet më parë, në pikun e valës se migrimit me gomone drejt Mbretërisë së Bashkuar.
“Përgjatë vitit 2022, janë larguar 40 nxënës të vitit të parë dhe të dytë”, kujtoi ai, ndërsa shtoi se “nga këta, 15 prej tyre kanë qenë të shkëlqyer në mësime.”
“Garantoj se këta 15 nxënës do të bëheshin inxhinierë, mjekë, ekonomistë, juristë, apo politikanë shumë të zotë, që do t’i shërbenin vendit, vetes tyre dhe familjes, ndërsa tani bëjnë punë të rëndomta në Angli”, tha Dani, ndërsa bëri thirrje që nxënësit të mbarojnë shkollën e lartë dhe më pas të bëjnë zgjidhjen për të emigruar.
Shqetësim për plagët që po shkakton emigracioni shpreh edhe drejtori i shkollës së mesme të bashkuar të fshatit Shtiqën, Izmir Muja. Ai thotë se të gjitha bisedat e të rinjve në shkollë tashmë nuk janë për mësimet, por shkuarja në Angli.
“Rrjetet sociale si Facebook e Instagram kanë bërë punën e tyre”, tha ai. “Shohin shokët që postojnë në këto rrjete foto pranë automjeteve luksoze, por realiteti është krejt tjetër”, shprehet Muja.
Njomza Malaj është nga fshati Peraj i rrethit të Hasit, fshat i largët që ndan gjeografikisht Hasin me Tropojën. Sivjet ajo është studente e vitit të parë të degës së dizajnit në Fakultetin e Inxhinierisë në Tiranë. Njomza ka vëllezërit në Angli dhe të atin që shkon dhe vjen me vizë të rregullt.
“Nuk më ka shkuar kurrë ndërmend që të udhëtoj në Angli ilegalisht”, tha ajo. “Nëse shkoj në Angli, do të aplikoj për vizë dhe do të shkoj atje për shkollë dhe jo për të punuar”, shtoi Malaj.
Sipas drejtorit të shkollës së mesme të Krumës, Besim Dani, është e vështirë që t’i bindësh të rinjtë të qëndrojnë në Shqipëri, ndërkohë që çdo familje e përjeton shumë keq largimin e tyre.
“Shoqëria është e ndarë në dy grupe lidhur me emigrimin e të rinjve”, tha Dani. “Është një pjesë që e dëshiron emigrimin, ndërsa një pjesë jo”, shtoi ai.
Shkalla e shtrembër
Në librin e tij “Shkalla e shtrembër, gangsterët, etnia dhe ëndrra amerikane”, sociologu James M. O’Kane shpjegon një temë pak të studiuar, mënyrën se si grupe të ndryshme emigrantësh në SHBA e kanë përdorur krimin e organizuar për të amplifikuar mobilitetin e tyre social nga klasa e varfër në atë të mesme.
Sipas aktivistit të shoqërisë civile në Kukës, Lavdrim Shehu, modelet jo pozitive të të rinjve shqiptarë që janë në Angli janë një nxitje që të rinjtë e tjerë të emigrojnë ilegalisht drejt Mbretërisë së Bashkuar.
“Ka patur një nxitje të vazhdueshme këtë periudhën e fundit nga modele jo pozitive, ku të rinj të veçantë kanë shkuar dhe janë përballur, apo kanë përfituar nga sisteme të caktuara në Angli, duke u marrë me aktivitet kriminal dhe duke vënë para e pasuri”, tha ai, ndërsa shtoi se këto modele kanë shërbyer si një nxitje për valën e migrimit.
Shehu shpreh bindjen se edhe prindërit e emigrantëve e dinë se një pjesë e fëmijëve të tyre që shkojnë në Mbretërinë e Bashkuar përfshihen në trafikun e drogës.
“Realisht, ky është një shqetësim në aspektet sociologjike të zhvillimit të një shoqërie që në kontekstin e familjeve tona është një shqetësim dhe e kam vërejtur që prindër edhe intelektual edhe të kapaciteteve normale, pavarësisht se fëmijët e tyre punojnë në të zezë, punojnë si ta quajmë kriminelë, apo të inkriminuar, bien dakord në një farë mënyre”, tha ai. “Dhe ky është një shqetësim, ky është një shqetësim i frikshëm”, theksoi Shehu.
Jahir Cahani pohon se emigrimi masiv drejt Britanisë është vepër e krimit të organizuar.
“Vetë trafikanti pjesë e skemës së krimit merr takimin e parë me emigrantin e paligjshëm dhe fjala e parë që i thotë është: ‘Çfarë deshe që erdhe? Do ta kesh shumë të vështirë, megjithatë do të bisedoj se mos të sistemoj’. Ndërkohë që “sistemimi” është për në shtëpitë e barit”, tha ai.
“Duke qenë pa para dhe përkrahje, pa ditur gjuhën, përfundon në rrjetet e krimit organizuar, në shtëpitë e barit”, shtoi Cahani.
Puna e paligjshme në shtëpitë e barit transformohet në asete të ligjshme në Shqipëri dhe Mbretërinë e Bashkuar. Asetet në Shqipëri janë kryesisht apartamente, shtëpi luksoze, restorante apo bar kafe në qytetet përkatëse, biznese të ndryshme, kryesisht në Tiranë dhe në zonat bregdetare. Me menaxhimin e tyre merren persona të afërm të familjes apo vetë ata që janë kthyer nga Britania. Megjithatë, pjesa më e madhe e investimeve është në Britani, ku shqiptarët e sipërpërmendur kanë blerë hotele e restorante, kanë blerë apo kanë marrë me koncesion pjesën më të madhe të lavazheve, kanë ngritur kompani ndërtimi dhe skela ku kanë të punësuar dhjetëra punonjës.
Sokol Cana, zv.Drejtor për Hetimin e Krimit në Drejtorinë Vendore të Policisë në Kukës, i tha BIRN se gjatë vitit 2023 kanë çelur hetime pasurore për 6 raste të lidhura me aktivitete kriminale në Britaninë e Madhe.
“Për çdo informacion të marrë kanë nisur verifikimet e pasurisë së këtyre shtetasve dhe të afërmve të tyre si dhe janë çelur hetimet pasurore në 6 raste të cilat janë referuar në Prokurori”, tha Cana.
Jo të gjithë atë që zgjedhin një karrierë kriminale bëhen të pasur dhe disa janë penduar për rrugën që kanë zgjedhur.
Shpëtimi, nga qyteti i Kukësit, është njëri prej emigrantëve të paligjshëm që udhëtoi për në Mbretërisë së Bashkuar dy vjet më parë dhe zgjodhi shkallën e shtrembër drejt suksesit. Pasi punoi një vit në shtëpitë e barit në Angli, ai u kthye në Kukës i zhgënjyer dhe me vetëm 6 mijë paund në xhep.
Ai shpjegoi se kultivimi i paligjshëm në “shtëpitë e barit” është një punë që zgjat 24 orë në ditë, në një ambient ku ajri i pastër nuk futet kurrë, ku nuk shikon kurrë dritë natyrale dhe je i vetëm gjatë gjithë periudhës së kultivimit të hashashit në mes të pesticideve, në një shtëpi që mund të marrë flakë në çdo moment, sepse ata që kanë instaluar llambat dhe janë duke vjedhur energjinë nuk janë elektricistë.
“Ndodh shpesh që dikush i grabit pak ditë para korrjes dhe humbin çdo gjë apo i ndërpresin energjinë dhe prodhimi ‘vdes’”, tha ai. “Ke qenë i lodhur dhe ke harruar të kujdesesh siç duhet për bimën dhe në fund merr çerekun e prodhimit”, shpjegoi Shpëtimi, ndërsa theksoi se më e keqja fare është kur kapesh nga policia pa korrur as dorën e parë.
Sipas Cahanit, shqetësimi kryesor i emigrantëve të paligjshëm në Angli që punojnë në shtëpitë e barit nuk është policia, por bandat grabitëse.
“Edhe kur kapen nga policia, personat që punojnë në shtëpitë e barit lirohen në përgjithësi, por edhe dënimet janë të lehta për shkak se legjislacioni penal në Britani parashikon dënime të lehta”, tha ai. “Problem për emigrantët e paligjshëm që punojnë në shtëpitë e barit nuk është policia britanike, pasi policia mbyll njërin sy, por është sulmi që u behet këtyre shtëpive nga bandat grabitëse”, përfundoi ai.
Bota
Përleshjet në Jemen i sjellin në konfrontim forcat e mbështetura nga Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe
E ardhmja e Jemenit varet në fije të perit pas një kthese dramatike të ngjarjeve në jug, të cilat i kanë futur Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe në një konfrontim të drejtpërdrejtë të paparë dhe e kërcënojnë vendin me ndarje.
Të dy fuqitë e Gjirit kanë ndërhyrë në emër të qeverisë së njohur ndërkombëtarisht të Jemenit në luftën civile të gjatë të vendit, por një përçarje e aleancës i ka parë ato të mbështesin grupe të ndryshme rivale në terren, njëri prej të cilëve tani po shtyn për të shpallur pavarësinë e një shteti të shkëputur në Jemenin jugor.
Të premten, forca e mbështetur nga Emiratet e Bashkuara Arabe deklaroi se kishte filluar një “luftë”, duke akuzuar forcat tokësore të mbështetura nga Arabia Saudite për nisjen e një sulmi së bashku me sulmet ajrore nga forcat ajrore saudite.
Lufta civile në Jemen shpërtheu në vitin 2014 dhe e ka zhytur vendin tashmë të varfër në vite dhune vdekjeprurëse dhe në një nga krizat më të këqija të urisë në botë.
Në fillim të luftës, lëvizja rebele Huthi e mbështetur nga Irani mori kontrollin e pjesës më të madhe të Jemenit verior, përfshirë kryeqytetin Sanaa, nga qeveria. Konflikti u përshkallëzua në vitin 2015, kur një koalicion shtetesh arabe, përfshirë Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, nisi një fushatë ushtarake për të rivendosur sundimin e qeverisë.
Një armëpushim ka ulur tensionet në konfliktin me Huthitët në vitet e fundit dhe ka çuar në ngrirjen e vijave të frontit.
Por koalicioni qeverisës i mbështetur nga Arabia Saudite – Këshilli i Lidershipit Presidencial (PLC), i formuar në vitin 2022 dhe i projektuar për të bashkuar fraksione të ndryshme anti-Houthi – është dobësuar.
Në të njëjtën kohë, pjesa më e madhe e Jemenit jugor është marrë nga separatistët e mbështetur nga Emiratet e Bashkuara Arabe, Këshilli Kalimtar Jugor (STC), i cili është zyrtarisht pjesë e koalicionit.

Luftimet e brendshme u përshkallëzuan më 2 dhjetor, kur STC – e cila kërkon një shtet të pavarur në jug – nisi një ofensivë ushtarake në shkallë të gjerë në lindje të vendit dhe mori me shpejtësi kontrollin e territorit nga forcat qeveritare. Përparimet e STC-së përfshinin provincën e pasur me naftë Hadramawt që kufizohet me Arabinë Saudite.
STC tha se ofensiva ishte e nevojshme për të “rivendosur stabilitetin” në jug. Por ajo u denoncua si një “rebelim” nga kreu i PLC-së, Rashad al-Alimi, i cili tha se shtytja separatiste e STC-së kërcënonte të copëtonte Jemenin dhe ta zhytte rajonin në kaos.
Tensionet janë përshkallëzuar më tej me sulmet ajrore nga koalicioni i udhëhequr nga Arabia Saudite. Të premten, shtatë persona u vranë në një sulm ajror në një kamp ushtarak të STC-së në Hadramawt, tha një zyrtar i STC-së.
Kjo pasoi sulmet ajrore të martën në portin jugor të Mukallas, ku koalicioni akuzoi Emiratet e Bashkuara Arabe se u kishte dorëzuar separatistëve dy anije të ngarkuara me pajisje ushtarake gjatë fundjavës. Nuk u raportuan viktima, por imazhet e automjeteve të djegura të shpërndara në mediat sociale pas sulmeve sugjeruan se sulmet kishin në shënjestër drejtpërdrejt pajisjet e Emirateve të Bashkuara Arabe.

Ministria e Jashtme e Emirateve të Bashkuara Arabe i mohoi akuzat, duke thënë se dërgesa nuk përmbante armë dhe se automjetet do të përdoreshin nga forcat e Emirateve në vend.
Pas sulmeve të së martës, kreu i Këshillit Presidencial të Jemenit tha se kishte anuluar një traktat të përbashkët mbrojtjeje me Emiratet e Bashkuara Arabe dhe urdhëroi të gjitha forcat e saj të largoheshin nga vendi brenda 24 orëve.
Ministria e Jashtme saudite mbështeti thirrjen që forcat e Emirateve të largohen, duke akuzuar Emiratet e Bashkuara Arabe se po bëjnë presion ndaj STC-së për të nisur ofensivën në lindje, e cila ka arritur në kufijtë e Arabisë Saudite. Ministria paralajmëroi se siguria kombëtare e Arabisë Saudite ishte një “vijë e kuqe”.
Emiratet e Bashkuara Arabe mohuan se qëndronin pas fushatës së fundit ushtarake të STC-së, por, në një veprim që ishte i papritur për shumë njerëz, disa orë më vonë ajo pranoi kërkesën dhe pranoi të tërhiqte forcat e saj nga Jemeni.
Motivimet e Emirateve të Bashkuara Arabe në mbështetjen e STC-së në Jemen shihen si ndihmë për të siguruar akses në portet kryesore detare dhe sfidim të një partie islamike që është në qeveri.
Por edhe nëse Emiratet e Bashkuara Arabe heqin plotësisht praninë e tyre fizike në Jemen, kjo “nuk do të ndryshojë asgjë” dhe nuk nënkupton një tërheqje të forcave të STC-së që mbështet, thotë Farea al-Muslimi, një studiuese në Chatham House.
“Emiratet e Bashkuara Arabe nuk kanë pasur një prani të konsiderueshme trupash në Jemen që nga viti 2019. Ato janë mbështetur te forcat speciale dhe kryesisht te rrjeti i tyre i përfaqësuesve që punojnë drejtpërdrejt në terren”, thotë zoti Muslimi.

Në zonat e sapokontestuara si Hadramawt, perspektiva e një përshkallëzimi më të gjerë luftimesh po alarmon familjet.
“Disa njerëz po mendojnë të shkojnë në fshatra ose të qëndrojnë me të afërmit nëse gjërat përkeqësohen. Por shumica e njerëzve nuk kanë mundësi të largohen nga qyteti”, thotë Mohamedi nga Mukalla.
“Shumica e njerëzve po dalin më pak [dhe] kanë ruajtur disa mallra si miell dhe oriz. Të gjithë po i ndjekin lajmet nga afër, moment pas momenti.”
Vite të tëra konflikti shkatërrues kanë shkatërruar ekonominë e Jemenit. Rreth 40 milionë banorë të vendit kanë duruar atë që agjencitë e ndihmës e quajnë krizën e tretë më të keqe të urisë në botë – një krizë që ka kërcënuar vazhdimisht të arrijë nivelet e urisë. Në vitin 2021, OKB-ja vlerësoi se 377,000 njerëz kishin vdekur si pasojë e konfliktit dhe ndikimit të tij në urinë dhe kujdesin shëndetësor, nga të cilët 259,000 thuhej se ishin fëmijë nën moshën pesë vjeç.
Ndërsa konflikti aktual po paraqitet nga jashtë si një luftë e re me ndërmjetës midis dy fuqive të Gjirit, vëzhguesit e afërt të politikës jemenase i kanë parë përshkallëzimet e fundit nga STC si të pritura prej kohësh.
Ambiciet e STC-së janë rritur pas zgjerimit të fundit të kontrollit mbi pothuajse të gjithë jugun e vendit, tha për BBC Arabic gazetari i çështjeve jemenase Anwar al-Ansi.
“[Shefi i STC-së, Aidarous] Al-Zubaidi ka qenë personi më konsistent brenda Jemenit, duke kërkuar vazhdimisht pavarësinë për Jemenin jugor. Pra, jo, nuk mendoj se ai do të dorëzohet”, thotë zoti Muslimi.

Duke folur për BBC-në, Anwar al-Tamimi, një zëdhënës i STC-së, konfirmoi aspiratat e tyre.
“Qëllimet tona kanë qenë gjithmonë të qarta prej vitesh dhe kjo është të krijojmë një shtet të pavarur, nuk jemi përpjekur të mashtrojmë askënd”, tha ai.
“Është e drejta e njerëzve të jugut të zgjedhin fatin e tyre, për fat të keq shumë në rajon janë përpjekur të na pengojnë.”
Ai mohoi se pavarësia do të përbënte një kërcënim për sigurinë kombëtare të Arabisë Saudite.
“Ne do të kemi stabilitet dhe nuk do të jemi një burim terrorizmi që i kërcënon ata”, tha ai.
Nëse këto siguri do të jenë të mjaftueshme për të parandaluar forcat e mbështetura nga Arabia Saudite që përpiqen të rimarrin kontrollin e tyre në Jemenin jugor, është e paqartë.
“Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite nuk mund dhe nuk do të jenë në gjendje të bien dakord në Jemen. Ato kanë një logjikë shumë të ndryshme në terren”, thotë zoti Muslimi. “Saudia ka 1,500 km kufi me Jemenin, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe nuk kanë asnjë.
“Imagjinoni sikur Mbretëria e Bashkuar dhe Franca të hyjnë drejtpërdrejt në një luftë me njëra-tjetrën – kjo është e njëjta gjë që mendoj unë për Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabinë Saudite. Ato janë vende të pasura dhe të fuqishme me shumë armë dhe kjo është shumë keq për të gjithë rajonin.”
Bota
Trump paralajmëron se SHBA-të do të ndërhyjnë nëse Irani vret protestuesit
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i ka paralajmëruar autoritetet e Iranit kundër vrasjes së protestuesve paqësorë, duke thënë se Uashingtoni “do t’u vijë në ndihmë”.
Në një postim të shkurtër në rrjetet sociale, ai shkroi: “Jemi të armatosur, të pajisur me armë dhe gati për të filluar.” Ai nuk dha detaje të mëtejshme.
Një këshilltar i lartë i udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, u përgjigj duke thënë se Trump duhet të jetë “i kujdesshëm” nëse ai ndërhyn, duke paralajmëruar për kaos të mundshëm në të gjithë Lindjen e Mesme.
Të paktën tetë persona raportohet se janë vrarë në Iran pas pothuajse një jave protestash masive të shkaktuara nga përkeqësimi i kushteve ekonomike.
Në postimin e së premtes në Truth Social, Trump shkroi: “Nëse Irani qëllon dhe vret me dhunë protestuesit paqësorë, gjë që është zakon i tyre, Shtetet e Bashkuara të Amerikës do t’i ndihmojnë.”
Në postimin e tij, presidenti amerikan nuk specifikoi se çfarë masash mund të ndërmarrë Uashingtoni kundër autoriteteve iraniane.
Në qershor, SHBA-të kryen sulme kundër centraleve bërthamore të Iranit me urdhër të Trump.
Zyrtarët amerikanë më vonë argumentuan se sulmet kishin penguar ndjeshëm perspektivën e Teheranit për të ndërtuar një armë bërthamore – një pretendim i kundërshtuar nga Irani.
Në shenjë hakmarrjeje, Irani nisi një sulm me raketa ndaj një baze të madhe ushtarake amerikane në Katar.
Menjëherë pas postimit të fundit të Trump në rrjetet sociale, këshilltari i Khameneit, Ali Larijani, lëshoi një paralajmërim të vetën.
“Trump duhet ta dijë se ndërhyrja e SHBA-së në këtë çështje të brendshme do të thoshte destabilizim i të gjithë rajonit dhe shkatërrim i interesave të Amerikës”, shkroi ai.

Në Iran, gjashtë persona u raportuan të jenë vrarë në ditën e pestë të protestave të enjten.
Dy persona humbën jetën në përleshjet midis protestuesve dhe forcave të sigurisë në qytetin jugperëndimor të Lordegan, sipas agjencisë gjysmëzyrtare të lajmeve Fars dhe grupit të të drejtave të njeriut Hengaw.
Tre persona u vranë në Azna dhe një tjetër në Kouhdasht, të gjithë në perëndim të vendit, raporton Fars.
Fars nuk specifikoi nëse të vrarët ishin demonstrues apo anëtarë të forcave të sigurisë.
Hengaw tha se dy të vrarët në Lordegan ishin protestues, duke i përmendur ata si Ahmad Jalil dhe Sajjad Valamanesh.
Një vdekje u raportua në Fuladshahr, Irakun qendror, dhe një viktimë tjetër në Marvdasht, në jug.
BBC nuk ka qenë në gjendje të verifikojë në mënyrë të pavarur vdekjet.
Pamjet e postuara në mediat sociale treguan makina të djegura gjatë përleshjeve midis protestuesve dhe forcave të sigurisë.
BBC Persian ka verifikuar video që tregojnë protestat e së enjtes në Lordegan, Teheran dhe Marvdasht.
Zyrtarët iranianë thanë më parë se një anëtar i ri i forcave të sigurisë së vendit ishte vrarë të mërkurën në qytetin perëndimor të Kouhdasht.
Por protestuesit thonë se burri ishte, në vend të kësaj, nga radhët e tyre dhe ishte qëlluar për vdekje nga forcat e sigurisë.
Të premten, u raportuan përleshje gjatë ceremonisë së varrimit të burrit, ku morën pjesë mijëra të pranishëm. Anëtarë të uniformuar të forcave të sigurisë u përpoqën të mbanin arkivolin e tij, por turma ua rrëmbeu dhe i përzuri.
Protestat filluan të dielën në Teheran midis dyqanxhinjve të zemëruar nga një tjetër rënie e ndjeshme e vlerës së monedhës iraniane, rialit, kundrejt dollarit amerikan në tregun e hapur.
Deri të martën, studentët e universitetit ishin të përfshirë dhe protestat ishin përhapur në disa qytete, me njerëz që brohorisnin kundër sundimtarëve klerikë të vendit.
Shumë protestues që atëherë kanë bërë thirrje për fundin e sundimit të Khameneit. Disa kanë thënë se duan një kthim në monarki.
Protestat kanë qenë më të përhapurat që nga një kryengritje në vitin 2022 e shkaktuar nga vdekja gjatë paraburgimit e Mahsa Amini, një grua e re e akuzuar nga policia e moralit se nuk e mbante siç duhet vellon, por ato nuk kanë qenë në të njëjtën shkallë.
Presidenti Masoud Pezeshkian ka thënë se do t’i dëgjojë “kërkesat legjitime” të protestuesve.
Por Prokurori i Përgjithshëm i vendit, Mohammad Movahedi-Azad, paralajmëroi se çdo përpjekje për të krijuar paqëndrueshmëri do të përballet me një “përgjigje vendimtare”.
Bota
Erdogan: Do të flasë me Trump të hënën për Gazën dhe Ukrainën
Presidenti turk, Tayyip Erdogan, tha se do të zhvillojë një telefonatë me Presidentin e SHBA-së, Donald Trump, të hënën për të diskutuar përpjekjet e paqes midis Ukrainës dhe Rusisë, si dhe çështjet që lidhen me Gazën.
Duke folur me gazetarët në Stamboll të premten, Erdogan tha se biseda e tyre e planifikuar për të hënën pasdite do të përqendrohet në zhvillimet kryesore rajonale.
‘Do të kemi një tjetër telefonatë me Presidentin Trump të hënën’, tha ai, duke shtuar se do të diskutojnë zhvillimet midis Rusisë dhe Ukrainës, si dhe situatën në Palestinë.
Erdogan komentoi gjithashtu tubimin e madh pro-Palestinë të mbajtur në Urën e Galatës në Stamboll ditën e Vitit të Ri, duke e cilësuar atë si një mesazh të fuqishëm publik solidariteti.
‘Ndërsa po hynim në vitin e ri, të gjithë pamë një moment historik në Urën e Galatës. Kjo tregoi qartë se Palestina nuk është vetëm’, tha ai.
Ai theksoi se Turqia do të vazhdojë të qëndrojë pranë Gazës dhe popullit palestinez, si në nivel kombëtar ashtu edhe në koordinim me botën e gjerë islame.
‘Ne nuk e kemi braktisur Gazën apo Palestinën dhe as që do ta bëjmë ndonjëherë’, shtoi Erdogan.
Duke kritikuar sulmet e vazhdueshme të Izraelit në Gaza, Erdogan tha se vuajtjet humanitare, veçanërisht të fëmijëve që jetojnë në kushte të vështira, nuk do të mbeten pa përgjigje.
‘Vuajtjet e fëmijëve që jetojnë në tenda të improvizuara mes erës, shiut dhe baltës nuk do të mbeten pa përgjigje dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu nuk do t’u shpëtojë përgjegjësive’, tha ai.
Erdogan vuri në dukje se përpjekjet për ndihmë humanitare përballen me kufizime të vazhdueshme, duke përfshirë pengesat në shpërndarjen e materialeve të strehimit të përkohshëm në Gaza.
Pavarësisht sfidave, ai tha se Turqia do të vazhdojë të ndjekë të gjitha kanalet e mundshme për të mbështetur palestinezët dhe për të lehtësuar vuajtjet e tyre.
-
Albania2 days ago“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
-
UK4 days agoFOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
-
Albania4 days agoU kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
-
Albania6 days agoShqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
-
UK2 days agoVizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
-
UK6 days agoRrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
-
Sports4 days agoIsh-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
-
UK3 days agoBllokohet hekurudha Angli-BE/ Probleme me energjinë elektrike, pezullohen udhëtimet për mijëra pasagjerë
