Akademia Suedeze e nderoi shkrimtarin hungarez László Krasznahorkai me Çmimin Nobel për Letërsinë 2025
“Për një univers letrar që, në mes të terrorit apokaliptik, riafirmon fuqinë e artit dhe të shpirtit njerëzor.”
Ky çmim e vendos atë në radhën e autorëve që e kanë çuar letërsinë europiane në kufijtë e saj filozofikë dhe estetikë, një zë i thellë dhe vizionar që kujton Kafka-n, Beckett-in dhe Dostoevsky-n.
László Krasznahorkai është një nga shkrimtarët më të rëndësishëm bashkëkohorë europianë, i lindur në Gyula, Hungari, më 5 janar 1954. Ai është i njohur për stil të dendur, filozofik dhe apokaliptik, ku fjalitë e tij janë shpesh shumë të gjata, me një ritëm që pasqyron tensionin dhe ankthin e botës moderne.
Veprat më të njohura
Disa nga librat e tij më të rëndësishëm janë:
“Sátántangó” (Tangoja e Djallit) – romani i tij i parë (1985), i cili përshkruan rënien e një komuniteti rural pas komunizmit. U përshtat në një film 7-orësh nga regjisori Béla Tarr.
“Az ellenállás melankóliája” (Melankolia e Rezistencës) – një alegori e fuqishme mbi dekadencën, pushtetin dhe shpërbërjen morale të shoqërisë.
“Seiobo there below” – një seri tregimesh që eksplorojnë bukurinë dhe artin në kultura të ndryshme, nga Japonia në Greqi.
“War & War” – një roman për një arkivist që kërkon të shpëtojë një dorëshkrim të lashtë, duke reflektuar mbi çmendurinë dhe shpresën njerëzore.
Temat kryesore
Fundi i botës dhe absurdi i ekzistencës
Shpresa nëpërmjet artit dhe besimit
Degradimi moral e shoqëror në sistemet totalitare
Tensioni midis dritës dhe errësirës, shpëtimit dhe dëshpërimit
Lidhja me kinemanë
Krasznahorkai ka bashkëpunuar ngushtë me regjisorin hungarez Béla Tarr, duke shkruar ose bashkë-shkruar skenarët e filmave:
Sátántangó
Werckmeister Harmonies
The Turin Horse
Këta filma janë vlerësuar si kryevepra të kinemasë art-house europiane.
