Presidenti amerikan ka kritikuar ashpër partnerët evropianë për refuzimin e tyre për të kontribuar me forca ushtarake në luftën kundër Iranit.
Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka diskutuar mundësinë e tërheqjes së SHBA-së nga NATO, duke rritur tensionet me aleatët europianë në një moment kritik për sigurinë globale.
Në një konferencë për shtyp të mërkurën, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, e cilësoi luftën e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit si një “test” për NATO-n, i cili – sipas saj – dështoi.
“Ata u testuan dhe dështuan,” deklaroi Leavitt, duke shtuar se ishte “e trishtë” që aleanca, sipas saj, i kishte kthyer shpinën popullit amerikan gjatë gjashtë javëve të fundit, ndërkohë që SHBA mbetet financuesi kryesor i mbrojtjes së saj.
Këto komente erdhën pak përpara takimit të Trump me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në Shtëpinë e Bardhë. Sipas Leavitt, presidenti amerikan pritej të zhvillonte një bisedë “të drejtpërdrejtë dhe të sinqertë” me kreun e aleancës.
Pas takimit, Rutte e përshkroi diskutimin si “të hapur dhe të drejtpërdrejtë”, duke riafirmuar mbështetjen për Trump, por edhe duke theksuar se vendet e NATO-s kanë kontribuar përmes logjistikës dhe ofrimit të bazave ushtarake, edhe pse nuk kanë dërguar trupa në konflikt.
Në një zhvillim të ri, vetë Trump ka reaguar publikisht me një mesazh të fortë në platformën Truth Social, ku ka sulmuar drejtpërdrejt NATO-n dhe aleatët europianë:
“NATO nuk ishte aty kur ne kishim nevojë për ta, dhe nuk do të jenë aty nëse do të kemi nevojë përsëri. Kujtoni Groenlandën, atë copë të madhe akulli të keqmenaxhuar!!!” – shkroi Trump, duke e nënshkruar mesazhin si “President DJT”.
Deklarata përforcon qëndrimin kritik të presidentit amerikan ndaj aleancës dhe rikthen në vëmendje edhe polemikat e mëparshme lidhur me Groenlandën, territor autonom nën Danimarkë, për të cilin Trump ka shprehur interes strategjik.
I pyetur nga gazetari i CNN, Jake Tapper, nëse Trump kishte kërcënuar të largohej nga NATO, Rutte pranoi se ekziston një “zhgënjim”, por shtoi se presidenti amerikan kishte dëgjuar me kujdes argumentet e aleatëve.
Marrëdhënia e Trump me NATO-n ka qenë e luhatshme. Ai shpesh ka kritikuar vendet europiane për shpenzime të ulëta në mbrojtje dhe ka kërkuar rritje të kontributeve. Në samitin e NATO-s të vitit 2025, ai arriti të sigurojë një marrëveshje jo-detyrueshme që vendet anëtare të synojnë shpenzime deri në 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto deri në vitin 2035.
Megjithatë, tensionet janë thelluar. Spanja ka kërkuar përjashtim nga ky objektiv, ndërsa Trump e ka kritikuar vazhdimisht. Një tjetër burim përplasjeje ka qenë edhe ideja e mëparshme e presidentit amerikan për të marrë nën kontroll territorin danez të Groenlandës, një propozim që u kundërshtua fort nga Europa.
Pas nisjes së luftës kundër Iranit më 28 shkurt, Trump ka shprehur hapur pakënaqësinë ndaj aleatëve europianë për mungesën e angazhimit ushtarak. Ndërkohë, disa ekspertë të së drejtës ndërkombëtare e konsiderojnë këtë konflikt si një akt agresioni.
Sipas raportimeve të The Wall Street Journal, administrata Trump po shqyrton mundësinë e mbylljes së bazave ushtarake amerikane ose zhvendosjes së trupave nga vende si Spanja dhe Gjermania, si një formë presioni ndaj aleatëve.
E pyetur nëse presidenti po mendon seriozisht largimin nga NATO, Leavitt u përgjigj se kjo është një çështje që “është diskutuar” dhe që mund të trajtohet pas takimit me Rutte.
Pavarësisht tensioneve, marrëdhënia personale mes Trump dhe Rutte konsiderohet e mirë, me disa vizita të këtij të fundit në Shtëpinë e Bardhë gjatë mandatit të dytë të presidentit amerikan.
Megjithatë, vetë Rutte ka paralajmëruar më herët se NATO “nuk mund të funksionojë” pa mbështetjen e Shteteve të Bashkuara, duke nënvizuar rëndësinë kritike të rolit amerikan në arkitekturën globale të sigurisë.
