Nga Giordano Stabile, La Stampa
Lufta në Lindjen e Mesme vazhdon dhe rezultati i saj mbetet i pasigurt. Një tërheqje e shpejtë e Shteteve të Bashkuara nuk do të sillte as disfatën e Iranit, as ndryshimin e regjimit, dhe as kolapsin e një prej perandorive më të vjetra të rajonit.
Terreni iranian, një fortifikim natyror i papërshkueshëm, ka rënë vetëm dy herë në histori: nga Aleksandri i Madh në shekullin IV para Krishtit dhe nga arabët në vitin 636. Megjithatë, “ristrukturimi” i Lindjes së Mesme mbetet një objektiv strategjik, sidomos për klasën politike izraelite, e cila vazhdon të promovojë projekte, që mund ta riformësojnë balancën e fuqive rajonale.
Një prej këtyre projekteve është ideja e një oleodukti (rrugë nafte) madhor nga Arabia Saudite drejt bregdetit izraelit, përmes Jordanisë. Kjo rrugë do të shmangte detin e Hormuzit dhe kalimin përmes Suezit, duke e bërë Izraelin një qendër energjetike të rëndësishme në rajon.
Për Izraelin, përfitimet janë të mëdha: të ardhura nga tarifa tranziti, forcim i pozicionit gjeopolitik dhe mundësia për të kontrolluar rrugët strategjike të naftës. Por për vendet e Gjirit Persik, kjo rrugë nuk ka kuptim ekonomik. Ata eksportojnë kryesisht drejt Azisë dhe kanë infrastruktura bregdetare të zhvilluara, që u lejojnë të ngarkojnë naftën me kosto minimale. Për më tepër, përdorimi i tokës së një shteti tjetër sjell tarifa që mund të arrijnë deri në 25% të të ardhurave, plus shpenzime për magazinim dhe ngarkim.
Jo vetëm Izraeli ka idetë e tij. Siria ka propozuar një rrugë alternative përmes Irakut me dalje në portin e Tartusit. Për dekada, këto “oleodukte të ëndrrave” kanë mbetur në letër, por lufta e sotme mund t’i kthejë në realitet, sidomos nëse Hormuzi mbetet i mbyllur për një kohë të gjatë. Një skenar tjetër i mundshëm është integrimi i monarkive të Gjirit në sistemin e sigurisë së SHBA-ve dhe Izraelit, duke krijuar një raport të qartë varësie dhe bashkëpunimi strategjik.
Një shembull i kësaj dinamike është shprehja e njohur e Donald Trump ndaj princit saudit Mohammed bin Salman, që simbolizon kërkesën për financim të luftës nga aleatët rajonalë: “duhet të më puthësh b***…”. Në mënyrë të ngjashme, SHBA-ja ka kërkuar mbështetje financiare dhe nga vendet evropiane për Ukrainën. Kjo tregon se aleancat me shtete më të fuqishme mund të jenë dyfytyrëshe: siç shkruante Machiavelli, “të bashkohesh me një shtet më të fuqishëm për t’u mbrojtur nga fqinjët mund të jetë një kurth: nëse fiton, bëhesh shërbëtor; nëse humb, mbetesh i pambrojtur ndaj fqinjëve”.
Projekti i oleoduktit dhe lëvizjet strategjike në Lindjen e Mesme nuk janë vetëm çështje ekonomike, por pjesë e një loje komplekse politike dhe ushtarake, që mund të ndryshojë peizazhin e rajonit për dekadat e ardhshme.
Tensionet mes Fuqive të Mëdha, përplasjet në vendet e Gjirit Persik, Izraeli si faktor dhe aktorët rajonalë dëshmojnë një skenar ku nafta, energjia dhe influenca politike janë të pandashme dhe çdo vendim ka pasoja të gjera për sigurinë dhe ekonominë e gjithë rajonit.
