Sir Keir Starmer ka hequr dorë nga marrëveshja e tij me Ishujt Chagos për shkak të përkeqësimit të marrëdhënieve me Donald Trump, pasi SHBA-të nuk arritën ta konfirmonin zyrtarisht miratimin e saj.
Trump i kishte kërkuar Starmer të anulonte marrëveshjen pavarësisht se më parë kishte shprehur mbështetje për traktatin. Në janar, presidenti e quajti planin një “akt dobësie totale”.
Zyrtarët e qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar kanë thënë se nuk po e braktisin plotësisht marrëveshjen – e cila do t’i jepte sovranitetin e territorit britanik Mauritiusit – por u ka mbaruar koha për të miratuar legjislacionin përpara se Parlamenti të pezullohet në javët e ardhshme.
Megjithatë, një projektligj i ri Chagos nuk pritet të përfshihet në Fjalimin e Mbretit në mesin e majit.
Kuptohet që Mbretëria e Bashkuar ende nuk ka marrë një shkëmbim zyrtar letrash nga SHBA-ja – një domosdoshmëri ligjore e kërkuar që traktati të hyjë në fuqi.
Ishujt Chagos – të njohur zyrtarisht si Territori Britanik i Oqeanit Indian – ndodhen në Oqeanin Indian dhe Britania i ka kontrolluar ato që nga fillimi i shekullit të 19-të.
Marrëveshja parashikonte që Mbretëria e Bashkuar t’ia lëshonte sovranitetin e territorit Mauritiusit dhe të paguante një kosto mesatare prej 101 milionë paundësh (136 milionë dollarë) në vit për të marrë me qira një bazë të përbashkët ushtarake Britani-SHBA në ishullin më të madh, Diego Garcia.
Një zëdhënës i qeverisë tha: “Diego Garcia është një aset kyç strategjik ushtarak si për Mbretërinë e Bashkuar ashtu edhe për SHBA-në.”
“Sigurimi i sigurisë së saj operative afatgjatë është dhe do të vazhdojë të jetë përparësia jonë – kjo është e gjithë arsyeja e marrëveshjes.
“Ne vazhdojmë të besojmë se marrëveshja është mënyra më e mirë për të mbrojtur të ardhmen afatgjatë të bazës, por gjithmonë kemi thënë se do të vazhdojmë me marrëveshjen vetëm nëse ajo ka mbështetjen e SHBA-së. Ne po vazhdojmë të bashkëpunojmë me SHBA-në dhe Mauritiusin.”
Mbretëria e Bashkuar kishte qenë në proces të miratimit të legjislacionit për ta shndërruar marrëveshjen Chagos në ligj. Projektligji ishte në fazat e fundit të miratimit të tij, por zyrtarët thonë se koha tani ka mbaruar.
Në shkurt, qeveria mohoi se marrëveshja ishte pezulluar , vetëm disa orë pasi një ministër u tha deputetëve në Parlament se Mbretëria e Bashkuar po e “ndalonte” procesin e miratimit të projektligjit.
Marrëveshja u nënshkrua në maj 2025 dhe u mirëprit nga SHBA-të, por në fillim të vitit 2026 Trump vazhdoi ta kritikonte atë dhe ta quante një “akt dobësie totale”.
Marrëveshja u vu më tej në dyshim në shkurt kur Trump postoi në platformën e tij Truth Social duke i kërkuar Sir Keir të mos “ia jepte Diego Garcian” dhe e quajti marrëveshjen “një dëm për aleatin tonë të madh”.
Komentet erdhën pavarësisht se Departamenti Amerikan i Shtetit i dha mbështetjen e tij zyrtare planit të qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar një ditë më parë.
Shumë banorë të Chagos e shohin marrëveshjen si një tradhti dhe duan që Mbretëria e Bashkuar të ruajë sovranitetin mbi ishujt, në mënyrë që një ditë të mund të kthehen në atdheun e tyre.
Si Konservatorët ashtu edhe Reform UK – të cilët të dy më parë e kanë kritikuar ashpër marrëveshjen – e kanë mirëpritur anulimin e marrëveshjes.
Udhëheqësja konservatore Kemi Badenoch tha: “Nëse dorëzimi i Keir Starmer në Chagos tani gjen vendin e merituar – në grumbullin e hirit të historisë – kjo do të jetë sepse Konservatorët udhëhoqën luftën kundër tij që nga dita e parë”.
“Fakti që zgjati kaq shumë është një tjetër akuzë dënuese ndaj një kryeministri që luftoi për të dorëzuar territorin sovran britanik dhe për të paguar 35 miliardë paund për të përdorur një bazë ushtarake të rëndësishme, e cila tashmë ishte e jona.”
“Ndryshe nga Partia Laburiste, ne gjithmonë do ta vendosim vendin tonë në vend të parë. Ne jemi e vetmja parti që mund t’i besohet për të mbrojtur interesat e Britanisë jashtë vendit.”
Udhëheqësi i Reform UK, Nigel Farage, tha: “Ky është një lajm i shkëlqyer dhe i vonuar. Tani qeveria duhet të ndreqë një padrejtësi të tmerrshme dhe t’i ndihmojë banorët e Chagos të rivendosen plotësisht në shtëpinë e tyre.”
Zëdhënësi i çështjeve të jashtme i Liberal Demokratëve, Calum Miller, tha: “Mënyra se si është trajtuar marrëveshjen e Chagos ka qenë krejtësisht e pakëndshëm – që nga fillimi i saj nën drejtimin e Konservatorëve deri në këtë pikë nën drejtimin e Laburistëve”.
“Por qasja e paqëndrueshme e Trump tregon se sa i pabesueshëm është ai.
“Ne kishim një partneritet ushtarak të fortë, të qëndrueshëm dhe efektiv me SHBA-në. Trump e ka rrezikuar rëndë këtë.”
“Çdo marrëveshje duhet të ofrojë qartësi mbi partneritetin e ardhshëm ushtarak me SHBA-në dhe të adresojë të drejtat e banorëve të Chagos dhe shqyrtimin parlamentar të shumave të përfshira.”
