Lideri i opozitës ruse, Alexei Navalny, u vra duke përdorur një helm të zhvilluar nga një toksinë e bretkosës shigjetë, thanë Mbretëria e Bashkuar dhe aleatët evropianë.
Dy vjet pas vdekjes së Navalny-t në një koloni penale siberiane, Britania dhe aleatët e saj kanë fajësuar Kremlinin pas analizës së mostrave të materialeve të gjetura në trupin e tij.
Duke folur nga Konferenca e Sigurisë në Mynih, Sekretarja e Jashtme Yvette Cooper tha se “vetëm qeveria ruse kishte mjetet, motivin dhe mundësinë” për të përdorur helmin ndërsa Navalny ishte i burgosur në Rusi.
Sipas agjencisë së lajmeve Tass, Moska e ka hedhur poshtë zbulimin si “një fushatë informacioni”, por Cooper tha se nuk ka asnjë shpjegim për gjetjen e toksinës, të quajtur epibatidinë.
Ndërsa Cooper njoftoi gjetjet, një deklaratë e përbashkët u lëshua nga Mbretëria e Bashkuar, Suedia, Franca, Gjermania dhe Holanda.
Cooper u takua me të venë e Navalny-t, Yulia Navalnaya, në konferencën e kësaj fundjave.
“Rusia e shihte Navalnyn si një kërcënim”, tha Cooper në këtë aktivitet.
“Duke përdorur këtë formë helmi, shteti rus demonstroi mjetet e neveritshme që ka në dispozicion dhe frikën dërrmuese që ka nga opozita politike”, shtoi ajo.
Në deklaratë, aleatët thanë: “Vetëm shteti rus kishte mjetet, motivin dhe mundësinë për të përdorur këtë toksinë vdekjeprurëse për të shënjestruar Navalnyn gjatë burgosjes së tij në një koloni penale ruse në Siberi, dhe ne e mbajmë atë përgjegjës për vdekjen e tij.”
“Epibatidina mund të gjendet natyrshëm te bretkosat shigjetë në natyrë në Amerikën e Jugut. Bretkosat shigjetë në robëri nuk e prodhojnë këtë toksinë dhe ajo nuk gjendet natyrshëm në Rusi.”
“Nuk ka asnjë shpjegim të pafajshëm për praninë e tij në trupin e Navalny-t.”
Ministria e Jashtme tha se Mbretëria e Bashkuar e ka informuar Organizatën për Ndalimin e Armëve Kimike për shkeljen e supozuar të Konventës për Armët Kimike nga Rusia.
Duke vlerësuar “guximin e madh” të Navalny-t, kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Sir Keir Starmer, tha se “vendosmëria e tij për të zbuluar të vërtetën ka lënë një trashëgimi të qëndrueshme”.
“Po bëj gjithçka që duhet për të mbrojtur popullin tonë, vlerat tona dhe mënyrën tonë të jetesës nga kërcënimi i Rusisë dhe qëllimi vrasës i Putinit”, shtoi ai.
Yvette Cooper thotë se: ‘Vetëm shteti rus kishte mjete’ për të helmuar Navalnyn
Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, tha gjithashtu se vendi i tij i “shpreh” Navalny-t, i cili sipas tij u “vra për luftën e tij në favor të një Rusie të lirë dhe demokratike”.
Navalny – një aktivist kundër korrupsionit dhe udhëheqësi më i zëshëm i opozitës në Rusi – vdiq papritur në burg më 16 shkurt 2024 në moshën 47 vjeç.
Në vitin 2020 ai u helmua me një agjent nervor Novichok. Ai iu nënshtrua trajtimit në Gjermani dhe u arrestua në aeroport pas kthimit të tij në Rusi.
Toksinë ‘jashtëzakonisht e rrallë’
Epibatidina, toksina që Mbretëria e Bashkuar dhe aleatët e saj evropianë kanë thënë se është përdorur për të vrarë Alexei Navalnyn, u mor për herë të parë nga një grup bretkosash helmuese me origjinë nga Amerika e Jugut veriore.
Edhe pse epibatidina është hetuar më parë si qetësues dhimbjesh dhe për lehtësimin e gjendjeve të dhimbshme inflamatore të mushkërive, ajo është konsideruar shumë toksike për t’u përdorur klinikisht.
Duke folur për BBC Russian, ekspertja e toksikologjisë Jill Johnson tha se ishte “200 herë më e fuqishme se morfina”.
Duke vepruar në receptorët në sistemin nervor qendror, mund të shkaktojë “dridhje të muskujve dhe paralizë, kriza, ritëm të ngadaltë të zemrës, dështim të frymëmarrjes dhe në fund vdekje”, tha Johnson.
Neurotoksina jashtëzakonisht e rrallë gjendet vetëm në një specie të egër bretkosash në sasi të vogla dhe vetëm kur bretkosa ha një dietë specifike, tha ajo për BBC-në.
Studiuesit besojnë se bretkosat e marrin atë përmes dietës së tyre sepse kafshët nga habitate të ndryshme kanë shfaqur nivele të ndryshme të toksinës, dhe ato të rritura në robëri nuk kanë asnjë.
Johnson e përshkroi atë si një “mënyrë tepër të rrallë për të helmuar një person”.
Ajo shtoi: “Gjetja e bretkosës së egër në vendin e duhur që po ha dietën specifike për të krijuar alkaloidet e duhura është pothuajse e pamundur… pothuajse.”
Përpara njoftimit të së shtunës, gruaja e Navalny-t, Yulia Navalnaya, kishte argumentuar vazhdimisht se burri i saj u vra me helmim ndërsa vuante dënimin me burg në një koloni penale në Arktik në vitin 2024.
Në shtator të vitit të kaluar, Navalnaya tha se analiza e mostrave biologjike të kontrabanduara, të kryera nga laboratorët në dy vende, tregoi se burri i saj ishte “vrarë”.
Ajo nuk dha detaje mbi helmin që dyshohet se është përdorur, mbi mostrat apo analizën – por i sfidoi dy laboratorët që të publikonin rezultatet e tyre.
Duke reaguar ndaj njoftimit, Navalnaya tha: “Isha e sigurt që nga dita e parë se im shoq ishte helmuar, por tani ka prova.”
“Jam mirënjohëse ndaj shteteve evropiane për punën e kujdesshme që kryen gjatë dy viteve dhe për zbulimin e së vërtetës”, shtoi ajo.
Sipas agjencisë shtetërore të lajmeve Tass, zëdhënësja e Kremlinit, Maria Zakharova, tha: “Të gjitha bisedimet dhe deklaratat janë një fushatë informative që synon të shkëpusë vëmendjen nga problemet urgjente të Perëndimit”.
Presidenti rus Vladimir Putin, i cili me kujdes shmangu përmendjen e Navalny-t ndërsa ishte gjallë, iu referua shkurtimisht atij një muaj pas vdekjes së tij duke deklaruar se një person që ndërron jetë ishte “gjithmonë një ngjarje e trishtueshme”.
Në kohën e vdekjes së tij, Navalny kishte qenë në burg për tre vjet me akuza të sajuara dhe ishte transferuar së fundmi në koloninë penale.
Sipas rrëfimeve ruse, 47-vjeçari bëri një shëtitje të shkurtër në koloninë e tij penale në Siberi, tha se ndihej keq, pastaj u rrëzua dhe nuk e fitoi më kurrë vetëdijen.
