Zyrtarët australianë thonë se personat e armatosur që fshiheshin pas të shtënave me armë ndaj komunitetit hebre në një aktivitet të Hanukkah në plazhin Bondi ishin babë e bir.
Pesëmbëdhjetë persona – përfshirë një vajzë 10-vjeçare – u vranë në sulm, të cilin kryeministri Anthony Albanese e quajti “një akt antisemitizmi… [dhe] terrorizmi në brigjet tona”.
Personi i armatosur, 50 vjeç, vdiq pasi u qëllua për vdekje nga policia. 24-vjeçari është në gjendje kritike.
Të shtënat masive në Australi janë shumë të rralla dhe sulmi në Bondi është incidenti më vdekjeprurës në vend që nga masakra e Port Arthur në vitin 1996, kur 35 persona u vranë nga një person i armatosur i vetëm.
Policia e ka shpallur incidentin një sulm terrorist.
Ja çfarë dimë deri më tani.
Rreth orës 18:47 sipas orës lokale (07:47 GMT), Policia e Uellsit të Ri Jugor mori raportime se një numër të shtënash ishin qëlluar në Archer Park, Bondi Beach.
Pak më vonë, policia ndau deklaratën e saj të parë publike, duke i bërë thirrje kujtdo që ndodhej në vendngjarje të strehohej dhe të tjerëve të shmangnin zonën.
Videot e verifikuara kapën qindra njerëz duke ikur nga plazhi, duke bërtitur dhe duke vrapuar ndërsa dëgjohej një breshëri të shtënash.
Pamjet e verifikuara nga BBC duket se tregojnë dy persona të armatosur duke qëlluar nga një urë e vogël që kalon nga parkingu i makinave në Campbell Parade drejt plazhit Bondi.
Një video e veçantë e verifikuar nga BBC tregon një kalimtar që sulmon njërin prej personave të armatosur, përpara se t’i marrë armën dhe t’ia kthejë mbrapsht. Personi i armatosur më pas tërhiqet drejt urës, nga ku një tjetër sulmues po qëllon.
Kalimtari është identifikuar që atëherë si Ahmed al Ahmed, pronar i një dyqani frutash dhe baba i dy fëmijëve.
Familja e tij i tha 7News Australia se ai mbetet në spital ku i është nënshtruar një ndërhyrjeje kirurgjikale për plagët e shkaktuara nga plumbat në krah dhe dorë.
Ai u përshkrua nga kryeministri i Uellsit të Ri Jugor, Chris Minns, si një “hero i vërtetë”.
“Nuk kam dyshim se ka shumë, shumë njerëz gjallë sonte si rezultat i trimërisë së tij”, tha Minns në një konferencë për shtyp.
Në të njëjtat pamje, një burrë tjetër – i cili duket se është i plagosur – shihet duke ikur nga vendi i ngjarjes, ndërsa policia mbërrin dhe fillon të qëllojë në drejtim të personave të armatosur.
Një video tjetër e verifikuar tregon disa oficerë policie në të njëjtën urë. Njëri duket duke i dhënë frymëmarrje artificiale një burri të palëvizshëm, ndërsa dikush bërtet “ai ka vdekur, ai ka vdekur”.
Sa njerëz u vranë dhe u plagosën?
Një vajzë 10-vjeçare ishte midis pesëmbëdhjetë personave të vrarë në të shtënat, sipas Policisë së Uellsit të Ri Jugor.
Mosha e viktimave varion nga 10 deri në 87 vjeç. Nuk janë dhënë detaje të mëtejshme.
Familja e rabinit 41-vjeçar Eli Schlanger, i lindur në Britani, i ka thënë BBC-së se ai është midis të vdekurve.
Kushëriri i Schlanger, Rabbi Zalman Lewis, tha se ai ishte “i gjallë, energjik, plot jetë dhe një person shumë i ngrohtë dhe i shoqërueshëm që i pëlqente t’i ndihmonte njerëzit”.
Mediat izraelite – duke cituar ministrinë e jashtme të Izraelit – raportuan se një shtetas izraelit u vra gjithashtu.
Shtetasi francez Dan Elkayam është identifikuar gjithashtu si viktimë e sulmit.
Në një homazh të ndarë për X, Ministri i Jashtëm Francez Jean-Noël Barrot tha se mban zi me familjen dhe të dashurit e z. Elkayam, komunitetin hebre dhe australianët e pikëlluar.
Personi 50-vjeçar u qëllua për vdekje nga policia, ndërsa personi më i ri në moshë mbetet në spital në gjendje kritike.
Policia thotë se 42 persona të tjerë janë në spital.
Ministri i Shëndetësisë i Uellsit të Ri Jugor, Ryan Park, i tha ABC News të hënën se disa janë “të plagosur rëndë, disa të tjerë rëndë”.
Park tha gjithashtu se katër fëmijë u transferuan në Spitalin e Fëmijëve të Sidneit. Nuk është e qartë nëse fëmija që vdiq është përfshirë në këtë numër.
Dy oficerë policie u qëlluan dhe u plagosën gjatë incidentit, sipas policisë. Të dielën u raportua se ata ishin në një gjendje “të rëndë, në prag të kritikës”.
Çfarë dimë për personat e armatosur?
Policia thotë se personat e armatosur ishin baba e bir, të moshës 50 dhe 24 vjeç, tha Komisioneri i Policisë së Uellsit të Ri Jugor, Mal Lanyon, në një konferencë për shtyp të hënën në mëngjes.
Mashkulli 50-vjeçar ishte mbajtës i armëve të zjarrit me leje. Ai ishte i lidhur me gjashtë armë zjarri, të cilat besohet se janë përdorur të gjitha në sulmin në Bondi Beach, tha Lanyon.
Cila është më e fundit?
Policia e ka cilësuar të shtënat e së dielës si sulm terrorist.
Gjatë natës së së dielës dhe të hënës, rreth vendit të ngjarjes u krijua një zonë përjashtimi, ndërsa policia përdor pajisje të specializuara për të kontrolluar pajisjet shpërthyese të improvizuara (IED) të gjetura në një makinë të lidhur me një nga personat e armatosur, dhe policia ende po i bën thirrje publikut të shmangë zonën.
Gjatë një fjalimi televiziv, kryeministri australian Anthony Albanese e quajti të shtënat “një akt të antisemitizmit të lig”.
“Sot kemi parë australianë që vrapojnë drejt rreziqeve për të ndihmuar të tjerët. Këta australianë janë heronj dhe trimëria e tyre ka shpëtuar jetë”, shtoi ai.
Presidenti izraelit Isaac Herzog e ka quajtur të shtënat një “sulm shumë mizor ndaj hebrenjve”, ndërsa Mbreti Charles – i cili është kreu i shtetit në kombin e Komonuelthit – tha se ishte “i tmerruar dhe i trishtuar nga sulmi më i tmerrshëm terrorist antisemit”.
Çfarë është Hanukkah?
Hanukkah, ose Chanukah në hebraisht, shpesh quhet festivali hebraik i dritave.
Datat e Hanukkah ndryshojnë çdo vit, por gjithmonë bien në nëntor ose dhjetor dhe zgjasin tetë ditë.
Një aktivitet për të shënuar ditën e parë të festimit po zhvillohej në plazhin Bondi në kohën e të shtënave.
Një fletushkë dixhitale për eventin, të quajtur Chanuka by the Sea 2025, , tregon se ishte planifikuar të zhvillohej pranë këndit të lojërave për fëmijë në plazh nga ora 17:00 sipas orës lokale (06:00 GMT) të dielën.
I organizuar nga qendra hebraike Chabad e Bondi-t, eventi ishte planifikuar të ofronte argëtim live dhe aktivitete “për të gjitha moshat”. Thuhet se të pranishëm ishin rreth 1,000 njerëz.
