Në një garë që i ngjan “Projektit Manhattan” të shekullit XXI, Kina sapo ka njoftuar një thyerje rekordesh që mund të ndryshojë përgjithmonë ekuilibrat e fuqisë globale. Reaktori i tyre i bashkimit bërthamor, i njohur si EAST (Experimental Advanced Superconducting Tokamak), ka tejkaluar një pengesë shkencore që konsiderohej e pakapërcyeshme, duke na sjellë një hap më afër energjisë pothuajse falas dhe të pashtershme.
Thyerja e “Kufirit të Greenwald-it”
Deri dje, problemi më i madh i shkencëtarëve ishte paqëndrueshmëria e plazmës kur ajo arrinte dendësi të larta. Sa herë që shtohej presioni për të prodhuar më shumë energji, procesi pësonte kolapse.
Megjithatë, ekipi kinez arriti të menaxhojë me sukses ndërveprimin e plazmës me muret e reaktorit, duke e mbajtur atë të qëndrueshme në një dendësi deri në 1.65 herë mbi kufirin teorik (Kufiri i Greenwald-it). Ky zbulim hap rrugën për krijimin e reaktorëve që jo vetëm funksionojnë, por prodhojnë energji në shkallë industriale.
Pse ky zhvillim është një “tërmet” për tregjet?
Nëse fuzioni bërthamor bëhet i zbatueshëm brenda dy dekadave të ardhshme, siç parashikojnë disa studiues, vlera e lëndëve djegëse fosile mund të bjerë drejt zeros. Ndryshe nga reaktorët aktualë që ndajnë atomet (fisioni) dhe lënë mbetje të rrezikshme, “Dielli Artificial” bashkon atomet (fuzioni) duke çliruar sasi shumë të mëdha energjie pa emetime karboni dhe pa rrezikun e shpërthimeve katastrofike.
Megjithëse teknologjia mbetet ende në fazë eksperimentale dhe reaktorët aktualë konsumojnë më shumë energji sesa prodhojnë, ecuria e kinezëve në këtë fushë sinjalizon fillimin e fundit të varësisë nga burimet tradicionale.
Për herë të parë në histori, njerëzimi po mëson të “paketojë” fuqinë e një ylli brenda një makinerie, duke e bërë krizën energjetike të sotme të duket si një relike e së kaluarës.
