Bota
Ëndrrat për taksitë fluturuese të Evropës lëkunden ndërsa paratë po mbarojnë!
Një nga risitë në Lojërat Olimpike të Parisit të këtij viti supozohej të ishte një shërbim taksie fluturuese elektrike.
Volocopter i Gjermanisë premtoi se avioni i tij me energji elektrike, me dy vende, VoloCity, do të transportonte pasagjerë nëpër qytet.
Nuk ka ndodhur kurrë. Në vend të kësaj kompania zhvilloi fluturime demonstruese.
Ndërsa humbja e atij afati ishte e turpshme, prapa skenave po luhej një çështje më serioze – Volocopter po përpiqej urgjentisht të mblidhte investime të reja për të mbajtur firmën.
Bisedimet për të marrë hua 100 milion € (83 milion; 106 milion $) nga qeveria dështuan në prill.
Tani shpresat janë të lidhura me Geely të Kinës, e cila është në bisedime për të marrë 85% të aksioneve në Volocopter në këmbim të fondeve prej 95 milionë dollarësh, sipas një raporti të Bloomberg. Marrëveshja mund të nënkuptojë që çdo prodhim i ardhshëm do të zhvendoset në Kinë.
Volocopter është një nga dhjetëra kompanitë në mbarë botën që zhvillon një avion elektrik vertikal të ngritjes dhe uljes (EVTOL).
Makineritë e tyre premtojnë fleksibilitetin e një helikopteri, por pa kosto, zhurmë dhe emisione.
Megjithatë, përballë kostos masive të marrjes së avionëve të tillë të ri të miratuar nga rregullatorët dhe më pas krijimit të aftësive prodhuese, disa investitorë po shpëtojnë.
Një nga viktimat më të profilit të lartë është Lilium.
Kompania gjermane kishte zhvilluar një qëndrim radikal për temën EVTOL.
Avioni i Lilium përdor 30 avionë elektrikë që mund të anohen në unison për të lëvizur midis ngritjes vertikale dhe fluturimit përpara.
Koncepti u tregua tërheqës, me kompaninë që pretendonte se kishte porosi dhe memorandume mirëkuptimi për 780 avionë nga e gjithë bota.
Ai ishte në gjendje të demonstronte teknologjinë duke përdorur një model shkallë të telekomanduar. Ndërtimi i avionëve të parë me madhësi të plotë kishte filluar dhe testimi do të fillonte në fillim të vitit 2025.
Kohët e fundit në shfaqjen ajrore të Farnborough në korrik, COO i Lilium, Sebastian Borel, dukej i sigurt.
“Ne patjetër po djegim paratë e gatshme,” tha ai për BBC. “Por kjo është një shenjë e mirë, sepse do të thotë se ne po prodhojmë aeroplanin. Ne do të kemi tre avionë në prodhim deri në fund të vitit, dhe ne kanë mbledhur gjithashtu 1.5 miliardë euro”.
Por më pas paratë mbaruan.
Lilium po përpiqej të aranzhonte një kredi me vlerë 100 milionë euro nga banka gjermane e zhvillimit, KfW. Megjithatë, kjo kërkonte garanci nga qeveritë kombëtare dhe shtetërore, të cilat nuk u realizuan kurrë.
Në fillim të nëntorit, kompania futi bizneset e saj kryesore operative në procedurat e falimentimit dhe aksionet e saj u hoqën nga bursa Nasdaq.
Për momentin, puna për avionin e ri po vazhdon, pasi kompania punon me ekspertë ristrukturimi për të shitur biznesin ose për të sjellë investime të reja. Megjithatë, futja në prodhim e e-jet të ri po duket më sfiduese se kurrë.
Lojtari britanik i profilit të lartë në tregun eVTOL është Vertical Aerospace. Kompania me bazë në Bristol u themelua në vitin 2016 nga biznesmeni Stephen Fitzpatrick, i cili gjithashtu themeloi OVO Energy.
Dizajni i tij i mrekullueshëm VX4 përdor tetë helikë të mëdhenj të montuar në krahë të hollë të stilit të avionit për të gjeneruar ngritje. Z. Fitzpatrick ka bërë pretendime ambicioze për avionin, duke sugjeruar se do të ishte “100 herë” më i sigurt dhe më i qetë se një helikopter, për 20% të kostos.
Kompania ka bërë progres. Pas përfundimit të një programi testimi me telekomandë, ajo filloi të kryejë teste pilot në fillim të këtij viti. Fillimisht, këto u kryen me avionin të lidhur në tokë. Në fillim të nëntorit, ajo kreu ngritjen dhe uljen e parë të palidhur.
Por ka pasur edhe pengesa serioze. Në gusht të vitit të kaluar, një prototip i pilotuar nga distanca u dëmtua rëndë kur u rrëzua gjatë testimit në Aeroportin Cotswold, pasi një teh helikë ra.
Në maj, një nga partnerët kryesorë të tij, gjiganti inxhinierik Rolls Royce u tërhoq nga një marrëveshje për furnizimin me motorë elektrikë për avionët.
Ambiciet mbeten lart. Vertical Aerospace thotë se do të dorëzojë 150 avionë për klientët e saj deri në fund të dekadës. Deri atëherë, ajo gjithashtu pret të jetë në gjendje të prodhojë 200 njësi në vit, dhe të jetë e pafavorshme në terma parash.
Por kompania ka kaluar nëpër sfida financiare dhe së fundmi ra dakord për një marrëveshje shpëtimi me kreditorin e saj më të madh, Mudrick Capital me bazë në SHBA.
Sipas marrëveshjes, Mudrick do të investojë deri në 50 milionë dollarë në Verticial, ndërkohë që 130 milionë dollarë kredi nga Mudrick do të konvertohen në aksione.
Kjo do ta lërë firmën amerikane të investimeve me 70% të aksioneve në Vertical, ndërsa aksionet e Z. Fitzpatrick bie nga 70% në 20%.
“Kjo marrëveshje gjithëpërfshirëse – krahas fushatës së fundit të fluturimit të pilotuar… do të thotë se Vertical është pozicionuar të jetë fitues në një nga teknologjitë më emocionuese të shekullit të 21-të,” tha zoti Fitzpatrick në një deklaratë që shoqëronte marrëveshjen.
Mes turbulencave, një projekt evropian është në heshtje në rrugën e duhur, thotë Bjorn Fehrm i cili ka një përvojë në inxhinierinë aeronautike dhe pilotuar avionë luftarakë për Forcën Ajrore Suedeze. Ai tani punon për konsulencën e hapësirës ajrore Leeham.
Ai thotë se projekti EVTOL që po zhvillohet në Airbus ka të ngjarë të mbijetojë.
I quajtur CityAirbus NextGen, avioni me katër ulëse ka tetë helikë dhe një distancë prej 80 km.
“Ky është një projekt teknologjik për inxhinierët e tyre, dhe ata kanë paratë, dhe ata kanë njohuri se si,” thotë z. Fehrm.
Diku tjetër në botë, biznese të tjera fillestare të mirëfinancuara kanë një ndryshim të mirë për të nxjerrë avionët e tyre në prodhim. Kjo do të përfshinte Joby dhe Archer në SHBA.
Sapo të prodhohen avionët, sfida tjetër do të jetë për të parë nëse ka një treg fitimprurës për ta.
Linjat e para ka të ngjarë të jenë midis aeroporteve dhe qendrave të qytetit. Por a do të bëjnë para?
“Problemi më i madh kur bëhet fjalë për koston e funksionimit është piloti dhe bateritë. Ju duhet t’i ndërroni bateritë disa herë në vit,” thekson z. Fehrm.
Duke pasur parasysh të gjithë pasigurinë dhe shpenzimet, mund të pyesni veten pse investitorët investojnë para në avionë të rinj elektrikë në radhë të parë.
“Askush nuk donte të humbiste Teslën e ardhshme,” qesh Z. Fehrm.
Marre nga nga , Theo Leggett & Ben Morris
BBC Money and Work
Presidenti rus, Vladimir Putin, tha se vendi i tij beson se do të fitojë në Ukrainë, ku Moska po zhvillon një ofensivë që gati katër vjet. Këto deklarata ai i bëri në fjalimin për Vitin e Ri. Fjalimi tradicional i Putinit u transmetua fillimisht në gadishullin e largët lindor të Kamçatkës, që është rajoni i parë i Rusisë që hyri në vitin 2026.
Ai u bëri thirrje rusëve të “mbështesin heronjtë tanë” që luftojnë në Ukrainë, duke thënë: “Ne besojmë te ju dhe te fitorja jonë”.
Ai ua uroi Vitin e ri “luftëtarëve dhe komandantëve” në Ukrainë, duke shtuar se “miliona njerëz në mbarë Rusinë, më besoni, po mendojnë për ju”.
Konflikti në Ukrainë ka shkaktuar dëme të mëdha materiale në UKrainë, teksa humbjet në njerëz të dyja palët vlerësohet se janë të larta.
Shtetet e Bashkuara po udhëheqin përpjekjet për të arritur një marrëveshje për t’i dhënë fund konfliktit më të madh në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.
Data 31 dhjetor shënon 26-vjeotrin e ngritjes në pushtet të Putinit. Ai u bë president i Rusisë në prag të Vitit të Ri 1999, kur Boris Yeltsin dha dorëheqjen. Fjalimi televiziv i Vitit të Ri, që vazhdon një traditë të nisur nga udhëheqësi sovjetik Leonid Brezhnev, është një ritual i festave në Rusi dhe ndiqet nga miliona familje. Ai transmetohet në televizionin shtetëror pak para mesnatës në secilën nga 11 zonat kohore të Rusisë./REL
Viti 2025 ka sjellë një valë të re inovacionesh teknologjike që po ndryshojnë mënyrën si jetojmë, punojmë dhe ndërveprojmë me botën digjitale.
Revista prestigjioze TIME ka publikuar listën e saj vjetore “The Best Inventions of 2025”, ku përzgjodhi qindra produkte dhe teknologji me ndikim transformues.
Nga inteligjenca artificiale te robotika dhe pajisjet mjekësore të gjeneratës së re, këtu janë 10 shpikjet më të bujshme Hi-Tech të vitit.
1. Rabbit R1 – Asistenti portabël i gjeneratës së re
Një pajisje e vogël me IA të specializuar, që kryen detyra komplekse në emër të përdoruesit. Nuk ka nevojë për aplikacione – thjesht i kërkon dhe vepron në sekondë.
Burimi: TIME – Best Inventions 2025
2. Humane Ai Pin – Pajisja që zëvendëson telefonin
Një mini-kompjuter i veshshëm që projekton ndërfaqen në çdo sipërfaqe. Ai funksionon me komandë zanore dhe synon të reduktojë varësinë nga ekranet tradicionale.
Burimi: TIME
3. LIM X iRobot – Robot ndihmës për përdorim shtëpiak
Robot inteligjent për organizimin e shtëpisë, monitorim, pastrim të avancuar dhe ndihmë të personave me nevoja të veçanta.
Burimi: TIME
4. ProActiv Retract – Drón vetë-palosës për emergjenca
Një drón i ri që paloset automatikisht dhe nis fluturimin brenda sekondave, ideal për shpëtim në zona të vështira.
Burimi: TIME
5. NeuralSight 2.0 – Syze AR me IA të integruar
Syze të realitetit të shtuar që përkthejnë tekstin, identifikojnë objekte dhe projektojnë informacion në kohë reale.
Burimi: TIME
6. EcoCharge X – Bateri inteligjente që rikarikohet në 3 minuta
Një bateri ultratë shpejtë, e aftë të furnizojë pajisje shtëpiake dhe aparatura industriale.
Burimi: TIME
7. Medisync BioPatch – Sensor biometrik për diagnostikim të shpejtë
Një patch inteligjent që analizon parametrat shëndetësorë 24/7 dhe parashikon kriza shëndetësore përpara se ato të ndodhin.
Burimi: TIME
8. FoldCam Pro – Kamera e parë e palosshme 360°
Projeksione 3D, rezolucion ultra HD dhe kapacitet i avancuar stabilizimi – ideale për krijues përmbajtjesh.
Burimi: TIME
9. NanoClean Sphere – Pajisje nano-robotike për pastrim ajri
E përbërë nga mikro-robotë që neutralizojnë ndotësit në hapësira të mbyllura.
Burimi: TIME
10. AeroLink Urban – Drón personal për mobilitet urban
Një mjet fluturues i lehtë që synon të përdoret si “taksi ajrore personale” brenda qyteteve.
Udhëheqësit botërorë kanë uruar qytetarët e shteteve të tyre për afrimine vitit të ri 2026, ndërkohë që të tjerë e shfrytëzojnë fjalimin e fundvitit për të dhënë mesazhe politike.
Presidenti i Kinës, Xi Jinping në fjalimin për Vitin e Ri në Pekin, u shpreh se në 2026 do të bashkojë Kinën dhe Tajvanin.
Duke folur një ditë pas përfundimit të stërvitjeve intensive ushtarake kineze rreth Tajvanit, Xi tha: “Ribashkimi i atdheut tonë, një trend i kohërave, është i pandalshëm”.
Kina pretendon se Tajvani, një ishull që vetë qeveriset, është pjesë të territorit të saj dhe është zotuar prej kohësh ta aneksojë atë, duke përdorur forcën nëse është e nevojshme.
Kush ishin lajmet më të çuditshme dhe virale nga bota në vitin 2025
Putin në fjalimin për Vitin e Ri: Rusia do të fitojë në Ukrainë
Kisha Ortodokse nesër shërbesë për Vitin e Ri, përkon me 70-vjetorin e kryepeshkopit Joan
Sir Ferguson sot në 84-vjetorin e tij i rikthehet historisë personale: Nuk fola dy vite me babain…vetëm pija alkool
10 shpikjet “Hi-Tech” më të bujshme të 2025-ës që po ndryshojnë botën
Presidenti i Kinës mban fjalimin e fundvitit: Në 2026-ën zotohem të bashkohemi me Tajvanin
Vizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
”Kalaja” e pamposhtur, Arsenali pa humbje në ”Emirates” në pjesën e parë të sezonit
Zgjedhjet në Kosovë, minus 52 mijë vota, si shpjegohet rënia e LDK-së?
Ambasada e SHBA në Tiranë u uron shqiptarëve Vitin e Ri: Të forcojmë partneritetin tonë!
“Gjermania po plaket!”, Merz u drejtohet qytetarëve: 2026-a është një pikë kthese për kombin tonë
“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
58000 kilometra në këmbë nga Kili në Britani, historia e pazakontë e ish-ushtarit
Kosova ngre aktakuzë ndaj 21 personave për masakrën e Reçakut
Dy shtetet që e festojnë të parët Vitin e Ri
FOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
U kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
Shqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
Rrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
Ish-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
Hetimet për atentatin e Rinasit, burime: Autorët pasi dogjën mjetin që përdorën në krim u larguan me ambulancë
Bllokohet hekurudha Angli-BE/ Probleme me energjinë elektrike, pezullohen udhëtimet për mijëra pasagjerë
Ironia e një dosje sekrete në Harvard: Amerikanë mbroni Trashëgiminë Ilire, Shqiptarët pas ’90-s e shkatërruan …
Bashkimi me euron do të kishte mbuluar koston e NHS-së
Këta janë 10 kandidatët më të votuar në Vetëvendosjes
Mijëra vetë të ekspozuar ndaj fruthit, alarm në një prej aeroporteve më të ngarkuar në botë
Emigrantët kthehen, por Shqipëria nuk i mban
Vizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
Britania marrëveshje me Angolën dhe Namibinë për kthimin e emigrantëve
-
UK2 days agoFOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
-
Albania2 days agoU kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
-
Albania9 hours ago“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
-
Albania4 days ago
Shqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
-
UK4 days ago
Rrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
-
Sports2 days agoIsh-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
-
Albania3 days agoHetimet për atentatin e Rinasit, burime: Autorët pasi dogjën mjetin që përdorën në krim u larguan me ambulancë
-
UK1 day agoBllokohet hekurudha Angli-BE/ Probleme me energjinë elektrike, pezullohen udhëtimet për mijëra pasagjerë