Prej më shumë se 116 vitesh, Disku i Faistos vazhdon të jetë një nga misteret më intriguese të arkeologjisë. I zbuluar më 3 korrik 1908 nga arkeologu italian Federico Halbherr në pallatin minoan të Kretës jugore, ky disk prej balte me përmasat e përafërta të një dore njeriu mbetet i padëshiruar, pavarësisht dekadave të studimeve intensive.
I gjetur në një depozitë nëntokësore, disku u shndërrua menjëherë në objekt interesi dhe debati. I gdhendur me 241–242 simbole të organizuara në formë spirale dhe të ndara në 61 kuti, ai përmban 45 shenja të ndryshme figurative, që përshkruajnë njerëz, kafshë, bimë dhe objekte të përditshme. Disa prej tyre paraqesin luftëtarë, bletë, dhitë, hardhi dhe ullinj.
Zbulimi i diskut në një nga qendrat më të begata të kulturës minoane, një civilizim i njohur për strukturat e ndërlikuara shoqërore dhe fetare, ka ngritur pyetje të shumta rreth funksionit dhe origjinës së tij. Ndërsa disa studiues propozojnë se mund të ketë qenë kalendar, tabelë astronomike ose himn fetar, teori të tjera sugjerojnë madje një lidhje me Atlantidën.
Aktualisht i ekspozuar në Muzeun Arkeologjik të Heraklionit, Disku i Faistos vazhdon të frymëzojë arkeologë, historianë dhe entuziastë të mistereve të lashta. Pavarësisht përparimeve teknologjike dhe qasjeve të reja shkencore, enigma e tij mbetet e pazgjidhur, një kujtesë magjepsëse e thellësisë dhe kompleksitetit të qytetërimeve të hershme.
