Ajo ishte dyzet vjeçe, me shëndet të pasigurt dhe një jetë të detyruar të qëndronte në një divan. Asaj i ishte ndaluar të dashuronte, të martohej, madje edhe të ëndërronte. Por një mëngjes u zgjua dhe u martua me burrin që e donte fshehurazi. U kthye në shtëpi sikur të mos kishte ndodhur asgjë dhe një javë më vonë u zhduk. Përgjithmonë.
Është Londra, në vitet 1840. Elizabeth Barrett jeton e mbyllur në një dhomë në Rrugën Wimpole 50, e burgosur e një trupi të pandjeshëm, e prekur nga një sëmundje që asnjë mjek nuk mund ta shpjegojë. Thuhet se do të vdesë e re. Ndërkohë, ajo i kalon ditët e shtrira në divan, e zhytur në errësirë, midis ilaçeve dhe vetmisë.
Babai i saj është zoti absolut i shtëpisë. Dymbëdhjetë fëmijë, një rregull: asnjë nuk mund të martohet. Për të, martesa është sinonim i arratisjes, i humbjes së kontrollit dhe e vetmja gjë që ai dëshiron është t’i mbajë të gjithë nën pushtetin e tij.
Por mendja e Elizabeth është e çliruar. Ajo shkruan poezi që marrin frymë për të. Vargjet e saj kalojnë detin, duke magjepsur lexuesit në të gjithë Evropën dhe duke arritur edhe te një poet i ri i quajtur Robert Browning.
Një letër: “I dua vargjet e tua me gjithë zemër.”
Kështu fillon një korrespondencë intensive, e cila shpejt shndërrohet në dashuri. Roberti e trajton atë jo si një grua të brishtë, por si një të barabartë. Ai e viziton në heshtje, e dëgjon, e sfidon, e bën të ndihet gjallë.
Kur ai i kërkon të martohet me të, Elizabeta thotë jo. Frika e saj është më e fortë. Por Roberti këmbëngul: ai sheh tek ajo një forcë që as ajo nuk mund ta njohë më.
Më 12 shtator 1846, Elizabeta hyn në Kishën e Shën Marylebone e shoqëruar vetëm nga shërbëtorja e saj. Ajo martohet me Robertin fshehurazi. Asnjë mysafir, asnjë njoftim. Ajo kthehet në shtëpi, darkon me familjen e saj sikur të mos kishte ndodhur asgjë. Një javë më vonë, ajo merr qenin e saj Flush, dorën e Robertit, dhe largohet. Përgjithmonë.
Babai i saj e fshin nga jeta e tij. Nuk do të pranohen më letra. Asnjë falje por Elizabeta tashmë e ka bërë zgjedhjen e saj.
Në Itali, ajo fillon të jetojë vërtet. Ajo ecën përsëri. Ajo ngjit shkallët. Në moshën 43 vjeç, ajo ka një djalë. Ajo shkruan, dashuron dhe denoncon. Poezitë e saj bëhen një zë për drejtësi dhe liri dhe pranë saj është Roberti, i cili nuk e vjedh shfaqjen, por përkundrazi e ndriçon atë.
Pesëmbëdhjetë vjet së bashku. Pesëmbëdhjetë vjet që askush nuk e priste. Ajo vdes në Firence, në moshën 55 vjeç por tani, gjykimi i atyre që e mbajtën të burgosur nuk ka më rëndësi.
Kjo nuk është një përrallë romantike. Nuk është historia e një gruaje të shpëtuar nga një burrë. Është historia e një gruaje që e kuptoi se sëmundja e saj e vërtetë ishte kontrolli dhe se e vetmja mënyrë për të shpëtuar veten ishte të largohej.
Ndonjëherë, guximi merr formën e dikujt që, në moshën dyzet vjeç, ngrihet nga një divan dhe hap një derë. Dhe pas asaj dere, gjen jetën e saj.
Elizabeth Barrett Browning nuk shkroi vetëm poezi. Ajo shkroi lirinë e saj dhe kjo, ndoshta, është vargu i saj më i bukur.
Përktheu Albar
