Qeveritë në pesë shtete anëtare të BE-së “po e minojnë vazhdimisht dhe qëllimisht” sundimin e ligjit, paralajmëroi grupi kryesor i lirive civile në Evropë, ndërsa standardet demokratike po përkeqësohen në gjashtë të tjera, duke përfshirë demokraci historikisht të forta.
Duke u bazuar në prova nga më shumë se 40 OJQ në 22 vende, Unioni i Lirive Civile për Evropën (Liberties) i përshkroi qeveritë e Bullgarisë, Kroacisë, Hungarisë, Italisë dhe Sllovakisë si “çmontuese” që po dobësonin në mënyrë aktive sundimin e ligjit, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Raporti i grupit për vitin 2026, i publikuar të hënën, tha se sundimi i ligjit kishte rënë në të gjitha fushat – drejtësi, antikorrupsion, liri mediatike dhe kontrolle dhe balanca të shoqërisë civile – në Sllovaki nën qeverinë populiste, autoritare dhe pro-Moskës së Robert Ficos.
Tabloja ishte po aq e zymtë në Bullgari, ndërsa Hungaria, ku 16 vitet e Viktor Orbán në pushtet mund të përfundojnë pas zgjedhjeve të 12 prillit, “mbetet në një kategori më vete, duke vazhduar të ndjekë ligje dhe politika gjithnjë e më regresive pa asnjë shenjë ndryshimi”.
Diku tjetër, Liberties identifikoi Belgjikën, Danimarkën, Francën, Gjermaninë dhe Suedinë, të gjitha vende me tradita të forta demokratike, si “rrëshqitëse”: vende ku sundimi i ligjit po bie në disa fusha, pa qenë “erozioni” pjesë e një strategjie të përgjithshme politike.
Republika Çeke, Estonia, Greqia, Irlanda, Lituania, Holanda, Rumania dhe Spanja u klasifikuan të gjitha si “stagnuese”, të përcaktuara si vende ku kushtet e sundimit të ligjit as nuk po përmirësoheshin dhe as nuk po përkeqësoheshin, tha raporti prej 800 faqesh.
Polonia gjithashtu ra në atë kategori, me kryeministrin, Donald Tusk, i cili u përpoq të rivendoste elementët kryesorë të sundimit të ligjit – siç është një gjyqësor i pavarur – i shpërbërë nga ish-qeveria e Ligjit dhe Drejtësisë (PiS), por i penguar nga vetoja presidenciale.
Progresi i kufizuar i Polonisë deri më tani “tregon se sa sfiduese dhe e brishtë mund të jetë rivendosja e pavarësisë institucionale të kompromentuar”, tha Liberties.
Vetëm Letonia meritoi statusin e “punëtorit të palodhur”, me një qeveri që përmirëson në mënyrë aktive standardet e sundimit të ligjit.
Raporti tha gjithashtu se mekanizmat e BE-së për adresimin e sundimit të ligjit ishin kryesisht joefektivë, me shumicën e shteteve anëtare që dështuan të shndërronin udhëzimet në veprime të prekshme pavarësisht disa viteve rekomandimesh nga Komisioni Evropian.
Ai zbuloi se 93% e të gjitha rekomandimeve në raportin e ekzekutivit të BE-së për sundimin e ligjit të vitit 2025 ishin përsëritje nga vitet e mëparshme, shumë prej të cilave u mbartën pa ndryshim në formulim, ndërsa numri i rekomandimeve të reja kishte rënë përgjysmë që nga viti 2024.
Nga 100 rekomandime të komisionit të vlerësuara nga Liberties, 61 treguan zero përparim, ndërsa 13 të tjera po përkeqësoheshin.
“Raporti i komisionit kishte për qëllim të nxiste veprime konkrete”, tha Ilina Neshikj, drejtoreshë ekzekutive e Liberties.
Por pas shtatë botimeve vjetore, gjetjet e Liberties nxjerrin në pah “jo vetëm kthimin prapa, por edhe përpjekjet e vazhdueshme dhe të qëllimshme për të minuar sundimin e ligjit. Përsëritja e rekomandimeve pa një ndjekje kuptimplote nuk do ta përmbysë këtë”, tha ajo.
Raporti kritikoi gjithashtu institucionet e BE-së në përgjithësi, duke thënë se në vitin 2025 ato jo vetëm që kishin “pasqyruar shumë nga problemet e vërejtura në shtetet anëtare”, por gjithashtu kishin dështuar të zbatonin dhe mbronin vazhdimisht të drejtat themelore.
