Presidenti i Maldiveve i ka thënë zyrtarisht Mbretërisë së Bashkuar se nuk e njeh marrëveshjen për t’ia dorëzuar Ishujt Chagos Mauritiusit.
Zyra e Presidentit Mohamed Muizzu i tha BBC-së se Maldivet kishin shprehur kundërshtimin e tyre ndaj marrëveshjes “thellësisht shqetësuese” në dy kundërshtime me shkrim dhe një telefonatë me zëvendëskryeministrin David Lammy.
Kombi i ishujve tropikalë në Oqeanin Indian po pretendon sovranitet mbi Ishujt Chagos dhe po kërcënon me veprime ligjore ndërkombëtare për të shtyrë përpara pretendimin e tij.
Ministri i Ministrisë së Jashtme të Mbretërisë së Bashkuar, Stephen Doughty, ka thënë se sovraniteti i Ishujve Chagos është një çështje që i përket Britanisë dhe Mauritiusit, jo Maldiveve.
Një burim qeveritar tha se gjykatat ndërkombëtare e kishin shqyrtuar tashmë çështjen e sovranitetit mbi Ishujt Chagos dhe kishin vendosur në favor të Mauritiusit.
Ishujt Chagos – të njohur zyrtarisht si Territori Britanik i Oqeanit Indian – ndodhen në Oqeanin Indian dhe Mbretëria e Bashkuar i ka kontrolluar ato që nga fillimi i shekullit të 19-të.
Vitin e kaluar, qeveria e Mbretërisë së Bashkuar ra dakord t’ia transferojë kontrollin e territorit Mauritiusit, duke paguar një kosto mesatare prej 101 milionë paundësh në vit për të marrë me qira një bazë të përbashkët ushtarake Britani-SHBA në ishullin më të madh.
Mauritiusi ka kohë që pretendon ishujt dhe ka ndjekur veprime ligjore ndërkombëtare.
Ministrat e Partisë Laburiste kanë argumentuar se nëse nuk arrihet një marrëveshje me Mauritiusin, e ardhmja e bazës ushtarake do të kërcënohet nga vendimet ligjore ndërkombëtare.
Por marrëveshja nuk është konfirmuar ende në ligjin e Mbretërisë së Bashkuar dhe duket se është pezulluar për një kohë të pacaktuar, pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump i kërkoi Kryeministrit Sir Keir Starmer të mos hiqte dorë nga territori.
Maldivet kundërshtojnë kontrollin e Mauritiusit mbi Ishujt Chagos dhe argumentojnë se kanë pretendime historike ndaj arkipelagut që datojnë shekuj më parë.
Në një deklaratë të detajuar dërguar BBC-së, zyra e Muizzu-së përshkroi qëndrimin e vendit të tij mbi Ishujt Chagos dhe angazhimet e tij diplomatike me qeverinë britanike.
Maldivet i shkruan qeverisë britanike në nëntor 2024 dhe janar 2026 për të kundërshtuar zyrtarisht marrëveshjen e saj me Mauritiusin.
“Këto komunikime diplomatike artikulojnë qëndrimin e vendosur të qeverisë: vendimi i qeverisë britanike për të vazhduar vetëm në konsultim me Mauritiusin – pa marrë parasysh interesat e Maldiveve – është thellësisht shqetësues”, thuhet në deklaratë.
“Si pasojë, Maldivet kanë komunikuar zyrtarisht se nuk e njohin transferimin e Arkipelagut Chagos te Mauritiusi.
“Ky qëndrim bazohet në lidhjet e thella historike dhe administrative midis Maldiveve dhe arkipelagut, si dhe në implikimet e rëndësishme që çdo transferim i tillë ka për sovranitetin e Maldiveve.”
Në një telefonatë me Lammy-n dhjetorin e kaluar, Muizzu e paralajmëroi zëvendëskryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar se “çdo transferim i arkipelagut duhet të marrë parasysh interesat e Maldiveve”.
Veprim i mundshëm ligjor
Një vendim i Tribunalit Ndërkombëtar për Ligjin e Detit (ITLOS) në vitin 2023 forcoi pretendimet e Mauritiusit ndaj Ishujve Chagos.
E bëri këtë duke miratuar një opinion këshillimor të lëshuar nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) në vitin 2019.
GJND-ja vendosi që ndarja e Ishujve Chagos nga Mauritiusi nga Britania në vitin 1965 ishte e paligjshme dhe deklaroi se Mbretëria e Bashkuar duhet t’i japë fund administrimit të saj sa më shpejt të jetë e mundur.
Edhe pse jo detyrues, opinioni këshillimor mbart peshë ligjore dhe nxiti Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së të kërkonte kthimin e arkipelagut në Mauritius në një votim pothuajse unanim në vitin 2019.
Zyra e Muizzu-së tha se Maldivet po i shqyrtonin këto vendime ligjore.
“Qeveria e Maldiveve mban qëndrimin e fortë se, për shkak të afërsisë historike dhe gjeografike, ajo mban një pretendim paraprak për të drejta sovrane mbi Arkipelagun Chagos mbi çdo shtet tjetër”, thuhet në deklaratë.
“Prandaj, nëse sovraniteti do t’i jepet një kombi, ai me të drejtë duhet të jetë Maldivet.”
Në deklaratë thuhej se qeveria e Maldiveve do të “ndjekë të gjitha rrugët e disponueshme për një paraqitje zyrtare” në GJND dhe do të vazhdojë të “vlerësojë të gjitha mjetet e ligjshme për të mbështetur interesin kombëtar”.
“Ne mbetemi shpresëplotë se Mbretëria e Bashkuar, si një partner i hershëm, do të angazhohet në një dialog kuptimplotë për të zgjidhur këtë çështje në një frymë respekti të ndërsjellë dhe saktësie historike”, thuhet në deklaratë.
Nëse Maldivet do të ngrinin një padi ligjore, kjo do ta ndërlikonte më tej marrëveshjen e Mbretërisë së Bashkuar me Mauritiusin.
Marrëveshja është vënë tashmë në dyshim nga Trump, i cili tha se “kjo tokë nuk duhet t’i merret Mbretërisë së Bashkuar” në një postim në Truth Social në shkurt.
Komentet erdhën pavarësisht se Departamenti Amerikan i Shtetit i dha mbështetje zyrtare planit të qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar.
Shumë banorë të Chagos e shohin marrëveshjen si një tradhti dhe duan që Mbretëria e Bashkuar të ruajë sovranitetin mbi ishujt, në mënyrë që një ditë të mund të kthehen në atdheun e tyre.
Konservatorët dhe Reform UK janë gjithashtu kundër marrëveshjes.
