Nga Primicias.ec/
Në ekonominë globale të trafikut të drogës, po fitojnë terren operatorë të tjerë përveç bosëve kryesorë të drogës ose udhëheqësve të bandave të armatosura. Shpesh, pushteti është i përqendruar edhe te aktorë më pak të dukshëm. Të tillë janë të ashtuquajturit “fixers” apo ndërmjetës që lidhin rrjetet kriminale ndërkombëtare me grupet lokale.
Këta lehtësues janë përgjegjës për lubrifikimin e mekanizmave logjistikë dhe financiarë, si dhe të korrupsionit të nevojshëm që kokaina të rrjedhë nga të korrat e kokës deri te tregjet në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara.
Në Ekuador, ata sigurohen që dërgesat e kokainës – të ruajtura nga grupet e armatosura lokale – të kenë një shanse të mira për t’iu shmangur mekanizmave të kontrollit dhe që kontejnerët e drogës të arrijnë të hyjnë në anijet tregtare përmes porteve detare.
Studiuesi ekuadoras Renato Rivera, specialist për sigurinë dhe ekonominë kriminale, pjesë e Iniciativës Globale kundër Krimit të Organizuar (GiToc), studioi incidencën e këtyre “ndërmjetësve” në Ekuador dhe në zinxhirin global të drogës, në tezën e tij të doktoraturës mbi Sundimin e Ligjit dhe Qeverisjen Globale.
Ndërmjetësit marrin një pjesë të konsiderueshme të biznesit, thotë studiuesi, me deri në 30% të fitimeve, sipas njërit prej rasteve të studiuara.
Rivera argumenton se roli i ndërmjetësve shpjegon gjithashtu ndryshimin e madh të çmimeve në zinxhirin global të furnizimit me kokainë. Teksa një kilogram drogë mund të kushtojë 1,500 dollarë amerikanë në zonat prodhuese të rajonit të Andeve, në Evropë arrin në 30,000 dollarë amerikanë. Ky hendek fitimi ndahet midis aktorëve logjistikë dhe financiarë, me një pjesë të konsiderueshme të fitimit që shkon tek këta “lehtësues logjistikë”.
“Gabimi është të mendosh se kur flasim për një kartel ose një grup kriminal të huaj, kjo domosdoshmërisht do të thotë se ka anëtarë me bazë në Ekuador. Ata kanë biznese këtu dhe veprojnë me rrjete lokale, por nëpërmjet “ndërmjetësve” vënë në kontakt dy grupe kriminale për të transportuar kokainën.”
Çfarë janë “ndërmjetësit” e karteleve të drogës?
“Fixer” është një term në anglisht për një person që organizon gjërat për të tjerët, ndonjëherë në mënyrë të pandershme.
Termi u bë i përhapur në zonat e konfliktit në Meksikë dhe Ekuador për t’iu referuar njerëzve që shoqëronin ekipet ndërkombëtare të lajmeve, duke lehtësuar mbulimin e tyre, intervistat ose duke i çuar ata në zona të rrezikshme. Por ai zbatohet edhe për vetë trafikimin e drogës.
Fenomeni lidhet me transformimin e trafikut të drogës që nga fundi i shekullit të 20-të. Pas fragmentimit të karteleve të mëdha në vitet 1980 dhe 1990, zinxhiri i prodhimit, transportit dhe shpërndarjes së drogës u bë më i decentralizuar, shpjegon eksperti.
Ky proces çoi në një specializim logjistik brenda biznesit. Brenda këtij kuadri, dolën “ndërmjetësit” që janë individë që organizojnë kontakte, zgjidhin probleme logjistike ose lidhin aktorë të ndryshëm kriminalë.
“Ka edhe raste kur politikanët veprojnë si “ndërmjetës” për grupet kriminale. Për shembull, mund të jetë një kryetar bashkie që ofron lehtësira, kontrata publike, tokë për ruajtjen e drogës ose për uljen e aeroplanëve të vegjël.”
Në praktikë, ata mund të jenë ata që e vënë një blerës meksikan ose evropian në kontakt me furnizuesit e kokainës në Kolumbi, që nënkontraktojnë bandat lokale për të transportuar drogën në porte dhe që gjurmojnë dërgesat e drogës.
Këta operatorë luajnë një rol qendror në korruptimin e institucioneve, duke u dhënë ryshfet zyrtarëve publikë ose oficerëve të policisë. “Paratë për ryshfetet vijnë nga grupi që e merr shërbimin. Dhe kjo është arsyeja pse kostot në atë fazë janë kaq të larta”, – thotë eksperti.
Përveç trafikut të drogës, “ndërmjetësit” luajnë gjithashtu një rol kyç në pastrimin e parave, duke lidhur organizatat kriminale me ekspertë të evazionit fiskal, formimin e kompanive ose trajtimin e kapitalit të paligjshëm.
Ata gjithashtu mund të përdorin ndikimin politik “për të lehtësuar marrjen e kontratave publike” ose për të siguruar kushte të përshtatshme për funksionimin e biznesit kriminal.
Roli i ndërmjetësve midis “Los Lobos” dhe mafias shqiptare
Në Ekuador, rolin e ndërmjetësit e luajnë rrjetet ballkanike, të njohura gjerësisht si “mafia shqiptare”. Një nga rastet paradigmatike është ai i shqiptarit Dritan Rexhepi. Por është gjithashtu një rol që ekuadorasit po e marrin edhe vetë përsipër.
Sipas hetimeve evropiane, serbi Jezdimir Srdan, i cili kërcënoi gjyqtarët që e dënuan në Ekuador në qershor 2024 – gjë që çoi në shkarkimin e presidentit të Këshillit Gjyqësor – veproi si një ndërmjetës i profilit të lartë për të ashtuquajturën “Mafia Ballkanike”.
Një tjetër shembull i kohëve të fundit është ai i ekuadorianit Hernán Ruilova, i njohur ndryshe si “Chente”, i arrestuar më 3 mars 2026 në Machala gjatë “Operacionit Costa”.
Prokuroria e identifikon atë si një ndërmjetës kyç në aleancën midis bandës ekuadoriane “Los Lobos” dhe rrjeteve kriminale shqiptare, të dedikuara për transportimin e kokainës së kamufluar në dërgesa bananeje në Evropë. Rrjeti përdorte terminale portuale si Puerto Bolívar, në Machala (provinca El Oro).
Ruilova koordinonte marrjen, ruajtjen dhe paketimin e drogës, dhe gjithashtu vepronte si ndërlidhës me financuesit e huaj, sipas një hetimi 20-mujor që përfshinte Policinë Kombëtare Ekuadoriane, Europolin dhe DEA-n.
Pas kapjes, Ministri i Brendshëm John Reimberg theksoi rolin ndërmjetës të këtij operatori, të cilin e identifikoi si kontaktin për emisarët e mafias shqiptare që mbërritën në Ekuador.
Sipas Zyrës së Prokurorit, ai ishte lidhja me trafikantët shqiptarë të drogës si Donald Lalaj dhe Mario Gjeci, të cilët i kontrabandonte përtej kufirit verior, i strehonte në Guayaquil dhe i transportonte në plantacionet e bananeve në Santa Rosa (El Oro) për të mbikëqyrur procesin e paketimit të kokainës në kutitë e eksportit. Rrjeti i tij përfshinte kompani eksporti dhe dyshohet edhe ish-anëtarin e asamblesë dhe këshilltarin social Jorge Fadul Franco, i cili u arrestua gjithashtu në operacion./marrë nga lapsi.al
