Në vitin që kur Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, u inaugurua për mandatin e tij të dytë, ai ka sjellë me vete ndryshime të rëndësishme globale.
Ashtu si shumë vende, Kanadaja – fqinji më i afërt i Amerikës në veri – e ka ndjerë ndikimin dhe ka parë një ndryshim në marrëdhënien e gjatë me aleatin e saj të ngushtë të sigurisë dhe partnerin tregtar.
Trump ka vendosur tarifa në disa sektorë kyç kanadezë dhe ka paralajmëruar për të tjera që do të vijnë. Ai gjithashtu e ka quajtur Kanadanë “shteti i 51-të” – një goditje që është pritur me një përzierje ankthi dhe një shfaqjeje të egër patriotizmi të pazakontë.
Ai ka pasur një ndikim jo vetëm në mënyrën se si kanadezët blejnë dhe udhëtojnë, por edhe në politikën e brendshme të vendit dhe në pikëpamjen e botës.
Ja pesë mënyra se si Trump ka pasur ndikim në Kanada.
Një ndryshim në mënyrën se si kanadezët e shohin SHBA-në
Ndërsa marrëdhëniet midis dy vendeve kanë pasur ulje-ngritje, shumë kanadezë bëjnë pazar, udhëtojnë dhe madje punojnë në SHBA, dhe kanë lidhje familjare me vendin.
Por 12 muajt e fundit kanë parë një ndryshim në qëndrimet e përgjithshme të kanadezëve ndaj SHBA-së, nëse jo ndaj vetë amerikanëve.
Sondazhi i kryer nga Qendra Kërkimore Pew, Pranvera e kaluar tregoi se 64% e kanadezëve kishin një pikëpamje negative për SHBA-në në vitin 2025 – më e larta e regjistruar ndonjëherë në më shumë se dy dekada sondazhesh nga Pew.
Ky është një ndryshim nga mënyra se si ndiheshin ata para administratës së dytë Trump, kur shumica thanë se kishin një pikëpamje të favorshme për fqinjin e tyre.
Sondazhi sugjeroi se një përqindje edhe më e madhe e kanadezëve, rreth 77%, nuk kanë besim tek Trump si president. Nëntë në dhjetë të anketuar e përshkruan atë si “arrogant” dhe tre të katërtat thanë se besojnë se ai është “i rrezikshëm”.
Një sondazh i veçantë i Angus Reid, nga tetori sugjeron se gati gjysma e kanadezëve (46%) duan që qeveria e tyre t’i qaset SHBA-së si një “armik ose kërcënim potencial”.
Kjo është më e lartë se ajo e Indisë (24%) ose Kinës (34%). Kryeministri kanadez Mark Carney është përpjekur të përmirësojë marrëdhëniet me të dyja këto vende pas viteve të tensioneve të lidhura, ndër të tjera, me akuzat për ndërhyrje të huaja.
Një sondazh më i fundit i Leger, Një anketë e kryer më parë këtë muaj tregon se një në tre kanadezë besojnë se SHBA-të mund të ndërmarrin “veprime të drejtpërdrejta” për të kontrolluar Kanadanë në të ardhmen. Sondazhi ishte në përgjigje të sekuestrimit të ish-liderit venezuelian Nicolás Maduro nga SHBA-të këtë muaj dhe komenteve të përsëritura të Trump për marrjen e kontrollit të Grenlandës.
Më pak udhëtime në jug
SHBA-të kanë qenë prej kohësh destinacioni numër një i udhëtimit për kanadezët – një statistikë jo e habitshme duke pasur parasysh afërsinë e dy vendeve.
Ndërsa mbetet një destinacion kryesor, numri i kanadezëve që bëjnë udhëtime në jug ka rënë me më shumë se 25%, sipas të dhënave të fundit nga Statistikat e Kanadasë.
Kjo rënie është vënë re nga industria amerikane e turizmit, e cila parashikoi një humbje prej 5.7 miliardë dollarësh (4.3 miliardë paund) në shpenzimet e turizmit në vitin 2025 krahasuar me vitin e kaluar.
Disa juridiksione, si Kalifornia, madje kanë publikuar reklama për të provuar të joshësh kanadezët të kthehen.
Por shumë kanë zgjedhur të kalojnë pushimet në shtëpi, me sektorin e turizmit vendas që raportoi një rekord prej 59 miliardë dollarësh kanadezë (42 miliardë dollarë) të ardhura nga maji deri në gusht, 6% më shumë se e njëjta periudhë e vitit të kaluar, sipas Destination Canada, një organizatë kombëtare turizmi.
Të tjerë kanë shkuar në Meksikë, me të dhënat kombëtare që tregojnë një rritje prej 12% të kanadezëve që vizitojnë qytetet meksikane vitin e kaluar.
Blerja e më shumë produkteve lokale
Bojkoti është shtrirë në raftet e dyqaneve, me më shumë kanadezë që tani zgjedhin produkte vendase përballë tarifave të SHBA-së.
Askund kjo nuk është më domethënëse sesa në dyqanet e pijeve alkoolike, ku alkooli amerikan u tërhoq nga raftet nga shumica e provincave në shenjë hakmarrjeje kundër taksave të Trump.
Eksportet e përgjithshme të pijeve alkoolike amerikane ranë me 9% në tremujorin e fundit të vitit 2025 krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, sipas Këshillit të Pijeve të Distiluara të Shteteve të Bashkuara.
Në Kanada, vlera e importeve të pijeve alkoolike në SHBA ra nga 63.1 miliardë dollarë në fund të vitit 2024 në pak mbi 9.5 miliardë dollarë në fund të vitit 2025.
Kanadezët po blejnë gjithashtu më shumë makina të prodhuara në Meksikë, me importet e automjeteve nga Meksika që tejkalojnë importet amerikane për herë të parë që nga korriku, sipas të dhënave nga Statistikat e Kanadasë.
Madje ka një shtytje për të “Blerë produkte kanadeze” në nivelin e qeverisë federale, me Carney-n që i jep përparësi prokurimit nga furnizuesit vendas, një veprim i përshtatur për të ndihmuar sektorë specifikë të goditur rëndë nga tarifat e Trump për produkte si çeliku dhe druri.
Kjo përfshin edhe prokurimin e mbrojtjes, me Kanadanë që kërkon të largohet nga furnizuesit amerikanë, ndërsa rrit ndjeshëm shpenzimet e mbrojtjes për të përmbushur angazhimet e saj ndaj NATO-s.
Zgjedhje federale të dështuara
Përpara mandatit të dytë të Trump, Partia Liberale në pushtet e Kanadasë dukej se po shkonte drejt një kolapsi potencialisht historik në zgjedhjet e ardhshme federale.
Sondazhet e asaj kohe tregonin vazhdimisht se Konservatorët e opozitës kryesonin me një diferencë të gjerë, me udhëheqësin e partisë Pierre Poilievre, fokusi i të cilit te përballueshmëria po gjente jehonë te votuesit, që ka të ngjarë të jetë kryeministri i ardhshëm.
Pastaj skenari politik në Kanada ndryshoi drejtim.
Ish-kryeministri Justin Trudeau dha dorëheqjen në janar – një largim që nxiti pjesërisht dorëheqjen publike të ministrit të tij të financave në shenjë proteste për mënyrën se si e trajtoi Trumpin.
Kjo i hapi rrugën Carney-t, një ish-bankier qendror me ambicie politike, për të kandiduar për udhëheqjen e partisë.
Carney u mbështet shumë në përvojën e tij ekonomike ndërsa bënte fushatë si njeriu që mund t’i bënte ballë Trumpit, dhe votuesit, të shqetësuar për sovranitetin dhe ekonominë e Kanadasë përballë administratës së re amerikane, u kthyen te liberalët.
Në zgjedhjet e fundit të prillit, Carney arriti atë që ishte e paimagjinueshme vetëm pak muaj më parë: një tjetër rikthim në pushtet për Liberalët, me votuesit që i dhanë partisë disa vende larg një qeverie mazhoritare.
Ndërkohë, Konservatorët humbën zgjedhjet e katërta radhazi dhe Poilievre përballet me një rishikim të lidershipit më vonë këtë muaj.
Sondazhet më të fundit tregojne se liberalët e Carney-t janë disa pikë përpara konservatorëve, megjithëse hendeku midis tyre është ngushtuar.
Krijimi i miqve dhe aleatëve të rinj
Me marrëdhëniet tregtare Kanada-SHBA që po bëhen gjithnjë e më të paparashikueshme, Kanadaja po kërkon të forcojë lidhjet diku tjetër, në disa raste duke përmirësuar lidhjet e tendosura.
Ky ndryshim është ndoshta më i dukshëm me vizitën e Carney-t në Kinë këtë javë – e para e një kryeministri kanadez që nga viti 2017.
Të premten, Carney njoftoi një marrëveshje që do të ulte tarifat midis dy vendeve dhe do të rriste aksesin në tregjet e njëri-tjetrit.
Në Pekin, ai përdori një ton pragmatik, duke thënë se Kanadaja po krijon një “partneritet strategjik” me fuqinë aziatike që do të sjellë përfitime ekonomike për të dy vendet.
Ishte një ndryshim i jashtëzakonshëm toni nga Carney, i cili gjatë fushatës e quajti Kinën dhe Kanadanë kërcënimin më të madh për sigurinë.
I pyetur nga gazetarët në lidhje me shqetësimet e tij mbi sigurinë kombëtare dhe të drejtat e njeriut, kryeministri u përgjigj: “Ne e pranojmë botën ashtu siç është, jo ashtu siç dëshirojmë të jetë.”
Carney pritet gjithashtu të nisë një mision tregtar në Indi në javët e ardhshme. Udhëtimi do të jetë një shkrirje e mëtejshme e marrëdhënieve Kanada-Indi, të cilat kanë qenë të akullta që kur Trudeau akuzoi hapur agjentët indianë se qëndrojnë pas vrasjes jashtëgjyqësore të një separatisti sikh në tokën kanadeze.
Gjatë vitit të kaluar, Carney ka bërë gjithashtu udhëtime në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katar, si dhe në një numër vendesh evropiane, në kërkim të marrëdhënieve të reja tregtare.
