Astronomët kanë bërë një zbulim mahnitës në hapësirë, duke gjetur një re të madhe, në formë shufre, me atome hekuri brenda ‘Unazës së Mjegullt’, një nga mjegullnajat planetare më të njohura dhe më të studiuara.
Shkencëtarët besojnë se ky zbulim mund të ofrojë edhe të dhëna për të ardhmen e largët të Tokës. Struktura ndodhet 2,283 vite dritë larg Tokës dhe vlerësohet të jetë rreth 500 herë më e gjerë se orbita e Plutonit. ‘Unaza e Mjegullt’ u formua kur një yll i ngjashëm me Diellin, në fazat e fundit të jetës së tij, hoqi shtresat e tij të jashtme.
Sipas BBC, zbulimi u bë nga astronomë nga Universiteti i Cardiffit dhe University College of London, duke përdorur një instrument të ri vëzhgimi, WHT Enhanced Area Velocity Explorer (Weave), të instaluar në Teleskopin William Herschel.
Dy skenarë të mundshëm për origjinën
Origjina e shufrës së hekurit mbetet e paqartë. Sipas skenarit të parë, reja mund të jetë formuar gjatë krijimit të mjegullnajës, kur ylli mëmë u shemb dhe lëshoi materialin e tij në hapësirë.
Versioni i dytë është më mbresëlënës, pasi shkencëtarët nuk e përjashtojnë mundësinë që reja të jetë një krijesë në hapësirë, me origjinë nga një planet shkëmbor që u shkatërrua kur ylli u zgjerua. Nëse kjo hipotezë konfirmohet, atëherë zbulimi mund të veprojë si një “dritare” në të ardhmen e largët të Tokës, kur Dielli, pas disa miliardë vitesh, do të heqë shtresat e tij të jashtme dhe mund të gëlltisë planetin tonë.
Ekipi i kërkimit njoftoi se planifikon vëzhgime të mëtejshme në mënyrë që të sqarojë saktësisht se çfarë është kjo strukturë, si është formuar dhe çfarë mund të zbulojë rreth evolucionit të yjeve dhe sistemeve planetare.
“Edhe pse Mjegullnaja e Unazës është studiuar gjerësisht në të kaluarën, instrumenti i ri u ka lejuar shkencëtarëve ta vëzhgojnë atë në një mënyrë të ndryshme dhe me shumë më tepër detaje. Aftësia për të marrë një spektër të të gjithë mjegullnajës na lejon të krijojmë imazhe në çdo gjatësi vale dhe të përcaktojmë përbërjen kimike në çdo pikë. Gjatë analizimit të të dhënave, ajo që menjëherë spikati ishte një ‘shkop’ i panjohur më parë i atomeve të hekurit të jonizuar në qendër të unazës së njohur dhe ikonike”, tha autori kryesor, Roger Wesson nga Universiteti i Cardiffit dhe University College London.
Bashkautorja e studimit, Janet Drew, theksoi se nevojiten kërkime të mëtejshme, veçanërisht për të përcaktuar nëse elementë të tjerë kimikë bashkëjetojnë me hekurin, gjë që do t’i ndihmojë shkencëtarët të arrijnë në modelin e saktë teorik për origjinën e strukturës.
Instrumenti Weave pritet të kryejë tetë studime të mëdha astronomike gjatë pesë viteve të ardhshme, me objektiva që variojnë nga xhuxhët e bardhë të afërt, mbetjet e yjeve të vdekur, deri te galaktikat shumë të largëta.
