“Ai nuk u drodh kur mbërriti kërkesa.”
Këto janë fjalët e një burimi mbretëror, kur u pyet nëse Princi William kishte treguar ndonjë rezistencë ndaj kërkesës së qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar që ai të vizitonte Arabinë Saudite.
“Ai e merr shumë seriozisht rolin e tij si Princ i Uellsit, kështu që kur qeveria e kërkon, ai shkon”, më tha burimi.
Por ky udhëtim – i pari i princit në Arabinë Saudite – është një lloj labirinti diplomatik.
Vizitat e mëparshme zyrtare në Estoni, Poloni, Brazil dhe Afrikën e Jugut nuk kanë qenë aq të ndjeshme – Arabia Saudite është një lojë krejtësisht tjetër.
Me mbërritjen e së hënës, udhëtimi do të përqendrohet në tranzicionin energjetik dhe të rinjtë – fusha kyçe të zhvillimit në një vend që po kalon ndryshime të rëndësishme.
Princi William po viziton një Arabi Saudite që duket shumë ndryshe nga ajo ku udhëtoi gjyshja e tij gjatë mbretërimit të saj 70-vjeçar. Regjimi mbetet autoritar dhe i udhëhequr nga një monarki absolute, por nga ana kulturore, shoqëria është hapur dhe vendi po përpiqet të zhvillojë ekonominë e tij përtej varësisë nga nafta.
Lista e ngjarjeve argëtuese dhe sportive të profilit të lartë në tokën saudite po zgjerohet, si Festivali i Komedisë në Riad , i cili vitin e kaluar paraqiti një formacion me yje – dhe kryesisht meshkuj – të përbërë nga emra të rëndësishëm, përfshirë Dave Chappelle, Kevin Hart dhe Bill Burr.
Gjithashtu në kalendar është Festivali Ndërkombëtar i Filmit të Detit të Kuq në Xheda, Çmimi i Madh i Formula Një i Arabisë Saudite dhe, në vitin 2034, do të presë Kupën e Botës në futboll për meshkuj – një nga ngjarjet më të profilit të lartë në sport.
Grupet e të drejtave të njeriut, përfshirë Amnesty International, kanë akuzuar udhëheqësit sauditë se përdorin sportin dhe komedinë për të zbardhur të dhënat e tyre të të drejtave të njeriut. Princi i Kurorës së mbretërisë, Mohammed bin Salman, ka thënë më parë se “nuk i intereson” se si etiketohet, për sa kohë që është e mirë për ekonominë saudite.
Takimi me Mohammed bin Salman do të jetë një element i rëndësishëm i vizitës së Princit William. I njohur me inicialet e tij, MBS, princi i kurorës është udhëheqësi de facto i Arabisë Saudite dhe një figurë kontroverse.
William do të informohet plotësisht para këtij udhëtimi.
Ai do të dijë për të dhënat e të drejtave të njeriut në Arabinë Saudite, ku marrëdhëniet e të njëjtit seks kriminalizohen dhe protestat publike dhe mospajtimet politike ndëshkohen. William do të jetë gjithashtu i vetëdijshëm për rolin e grave dhe mënyrën se si trajtohen ato në vend – ndërsa kjo u ka dhënë grave më shumë liri vitet e fundit (në vitin 2018 ato u lejuan të ngisnin makinën për herë të parë në dekada), ende ka kufizime të mëdha krahasuar me burrat.
Dhe, e rëndësishmja, William do të jetë informuar gjithashtu mbi reputacionin dhe historinë e MBS.
A do t’i ngrejë ai këto tema në diskutimet e tij me princin e kurorës?
Pallati i Kensingtonit nuk do të komentojë mbi planet për biseda private, por është e vështirë të imagjinohet, duke marrë parasysh ndjeshmëritë diplomatike, që William të mos prekë disa tema të vështira gjatë audiencës së tyre private.
Ai do të udhëhiqet nga Ministria e Jashtme në Londër dhe Ambasada Britanike në Arabinë Saudite, të cilat do ta ndihmojnë të drejtojë çdo diskutim me synimin për rezultate pozitive për Mbretërinë e Bashkuar.
Vizita vjen pas shtatë ditësh sfiduese për Familjen Mbretërore, pasi dosjet Epstein vazhdojnë të sjellin më shumë siklet.
Publikimi i fundit i ka shkaktuar dëme të mëtejshme familjes mbretërore britanike dhe ka përshpejtuar zhvendosjen e Andrew Mountbatten-Windsor nga rezidenca e tij në Royal Lodge, ku jetoi për më shumë se 20 vjet, në Sandringham Estate.
Është larg të qenit sfondi ideal për një udhëtim të madh ndërkombëtar, por burimet thonë se Arabia Saudite është kërkesa numër një e qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar, e cila dëshiron të forcojë lidhjet me MBS.
Për ta bërë këtë, po përdor një anëtar të Familjes Mbretërore i cili mendon se mund të ketë ndikim.
“Ai është një armë sekrete diplomatike – një mjet i fuqishëm për qeverinë për ta përdorur”, shpjegoi një burim.
Princi William, i cili ka folur për vizionin e tij për një monarki moderne, po shkon në një vend në tranzicion.
“Arabia Saudite është hapur masivisht gjatë dekadës së fundit”, tha Dr. Neil Quilliam nga programi i Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut në Chatham House, think tank-un ndërkombëtar.
“Ky brez i ri i politikëbërësve është shumë më transaksional sesa paraardhësit e tyre, ka konkurrencë më të madhe për investimet saudite në Mbretërinë e Bashkuar”, shpjegoi ai.
“Sauditëve vërtet u pëlqen dhe vlerësojnë që njihen dhe vendosja e Princit William dërgon një sinjal që thotë se ne ju vlerësojmë vërtet.”
Por imazhet që do të shohim këtë javë të William me MBS do të jenë të vështira për t’u përballuar nga shumë njerëz.
Një raport i inteligjencës amerikane i vitit 2021 zbuloi se princi i kurorës saudite miratoi vrasjen e gazetarit saudit në mërgim, Jamal Khashoggi, në vitin 2018.
Raporti, i publikuar nga administrata Biden, tha se MBS miratoi një plan për të “kapur ose vrarë” Khashoggin.
Arabia Saudite e hodhi poshtë raportin, duke e quajtur atë “negativ, të rremë dhe të papranueshëm” dhe MBS ka mohuar çdo rol në vrasje.
Mes lëvizjeve drejt modernizimit, ajo që nuk ka ndryshuar është qëndrimi i autoriteteve saudite ndaj kritikëve të tyre – si brenda mbretërisë ashtu edhe jashtë saj.
Në janar, një gjyqtar në një gjykatë në Mbretërinë e Bashkuar vendosi që Arabia Saudite duhet t’i paguajë Ghanem al-Masarir dëmshpërblim prej më shumë se 3 milionë paundësh.
YouTuber-i dhe satiristi me bazë në Londër kishte përdorur zërin e tij online për të sulmuar regjimin saudit. Ai i tha gjykatës se ishte ndjekur, sulmuar dhe telefoni i tij ishte përgjuar nga agjentë që vepronin për mbretërinë, dhe se si rezultat kishte pësuar dëme psikologjike.
Gjykatësit u pajtuan me të.
Pavarësisht përvojës së tij, Masarir nuk është kundër vizitës së Princit William, por i kërkon mbretit të ardhshëm të Mbretërisë së Bashkuar të mos ngurrojë.
“E kuptoj pse po shkon ai – për të forcuar marrëdhëniet Arabi Saudite-Mbretëria e Bashkuar. Nuk kam problem që ai të shkojë… Princi William ka një vend dhe mundësi të privilegjuar për të folur me Mohammed bin Salman”, tha al-Masarir.
“Por t’i shohësh atje lart duke shtrënguar duart – nuk është e vërtetë”, vazhdon ai. “Princi William do të qëndrojë pranë një djali, për të cilin e dimë se CIA ka thënë se urdhëroi vrasjen e Khoshaggi-t… është diçka që nuk mund ta kuptosh”.
Vrasja e Jamal Khashoggi dhe opinioni publik për të drejtat e njeriut në Arabinë Saudite nuk duket se e kanë kufizuar joshjen e MBS nga udhëheqësit botërorë – William i bashkohet një liste të shquar vizitorësh.
Një vështrim prapa te të ftuarit e fundit thotë shumë për ndikimin e Arabisë Saudite – Presidenti i SHBA-së Donald Trump, Emmanuel Macron i Francës, Kancelari Friedrich Mertz i Gjermanisë, Volodymyr Zelensky i Ukrainës dhe Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Sir Keir Starmer.
Edhe Joe Biden, i cili dikur u zotua ta bënte Arabinë Saudite një “pariah” për shkak të shkeljeve të të drejtave të njeriut, më pas udhëtoi për në Xheda, mes një stuhie kritikash, për të takuar princin e kurorës në vitin 2022.
Është dilema e të qenit në dhomë edhe kur disa aspekte të udhëheqjes së atij vendi nuk përputhen me bindjet e tua.
Kjo është ajo në të cilën Familja Mbretërore Britanike tradicionalisht ka shkëlqyer – pikëpamja se nëse ndërton marrëdhënie dhe lidhje të forta, atëherë i hap derën qeverisë që t’i adresojë më lehtë temat problematike dhe të ndjeshme. Kjo është fuqia e butë e monarkisë.
Ky është gjithashtu një udhëtim që bashkon dy familje mbretërore.
Babai i William, Mbreti Charles, e ka vizituar shpesh Arabinë Saudite, si publikisht ashtu edhe privatisht, dhe mban një marrëdhënie të ngrohtë me brezin aktual të mbretërve sauditë.
«Mbreti Çarls e do shkretëtirën dhe kalon shumë kohë atje në Arabinë Saudite, duke pikturuar dhe duke parë jetën e egër dhe i pëlqen bukuria», më tha një ish-diplomat i lartë britanik në Arabinë Saudite.
“Ekziston një lidhje e veçantë midis dy familjeve mbretërore… ka dashuri midis dy Mbretërive dhe shumë histori të përbashkët.”
Kjo do të jetë një fazë tjetër në atë që ata që punojnë me Princin William e quajnë zhvillimin e tij si burrë shteti global.
Puna e tij do të jetë të lehtësojë rrugën, të forcojë marrëdhëniet në një rajon me rëndësi të madhe strategjike për Mbretërinë e Bashkuar.
