SHBA-të kanë zbuluar planet e tyre për një “Gazë të Re”, që do të shihte territorin e shkatërruar palestinez të rindërtuar nga e para.
Sllajdet treguan dhjetëra rrokaqiej që shtriheshin përgjatë bregdetit të Mesdheut dhe komplekse banimi në zonën e Rafah, ndërsa një hartë përshkruante zhvillimin me faza të zonave të reja banesore, bujqësore dhe industriale për popullsinë prej 2.1 milionë banorësh.
Ato u prezantuan gjatë një ceremonie nënshkrimi në Forumin Ekonomik Botëror në Davos për Bordin e ri të Paqes të Presidentit Donald Trump, i cili ka për detyrë t’i japë fund luftës dyvjeçare midis Izraelit dhe Hamasit dhe të mbikëqyrë rindërtimin.
“Do të kemi shumë sukses në Gaza. Do të jetë një gjë e mrekullueshme për t’u parë”, deklaroi Trump.
“Në thelb, unë jam një person i pasurive të paluajtshme dhe gjithçka ka të bëjë me vendndodhjen. Dhe thashë: ‘Shikoni këtë vendndodhje buzë detit. Shikoni këtë copë të bukur prone. Çfarë mund të jetë për kaq shumë njerëz.'”
Dhëndri i Trump, Jared Kushner, i cili ndihmoi në ndërmjetësimin e armëpushimit që hyri në fuqi në tetor, tha se 90,000 ton municione ishin hedhur në Gaza dhe se kishte 60 milionë ton rrënoja për t’u pastruar.
“Në fillim, po luanim me idenë për të thënë: ‘Le të ndërtojmë një zonë të lirë dhe pastaj të kemi një zonë të Hamasit’. Dhe pastaj thamë: ‘E dini çfarë, le të planifikojmë për një sukses katastrofik’,” tha ai në ceremoni.
“Hamasi nënshkroi një marrëveshje për çmilitarizim, këtë do ta zbatojmë. Njerëzit na pyesin se cili është plani ynë B. Ne nuk kemi një plan B.”
Një hartë e “Planit Master” të SHBA-së tregonte një zonë të rezervuar për “turizmin bregdetar”, ku do të kishte 180 kulla, si dhe një numër zonash për “zona banimi”, “kompleks industrial, qendra të dhënash, prodhim të përparuar” dhe “parqe, bujqësi dhe objekte sportive”.
Një port dhe aeroport i ri do të ndërtoheshin pranë kufirit egjiptian, dhe do të kishte një “kalim trepalësh” ku bashkohen kufijtë egjiptianë dhe izraelitë.
Rindërtimi do të ndahej në katër faza, duke filluar në Rafah dhe më pas duke u zhvendosur gradualisht në veri drejt Qytetit të Gazës.
Harta paraqiste gjithashtu një rrip toke të zbrazët që shtrihej përgjatë kufijve egjiptianë dhe izraelitë. Duket se shënonte atë që plani i paqes prej 20 pikash i Trump e quan “perimetri i sigurisë” ku forcat izraelite do të qëndrojnë “derisa Gaza të jetë plotësisht e sigurt”.
Një tjetër diapozitiv thoshte se “Rafah i Ri” do të kishte më shumë se 100,000 njësi banimi të përhershme, 200 qendra arsimore dhe 75 objekte mjekësore.
Rreth 280,000 njerëz dikur jetonin në qytetin më jugor të Gazës, por ai është rrafshuar kryesisht nga sulmet izraelite dhe shkatërrimet e kontrolluara gjatë luftës dhe aktualisht ndodhet brenda territorit të kontrolluar nga Izraeli.
Kushner tha se besonte se ishte “e realizueshme” të përfundonte ndërtimi i “Rafahut të Ri” brenda dy deri në tre vjetësh.
“Ne kemi filluar tashmë të heqim rrënojat dhe të bëjmë disa nga prishjet. Dhe pastaj Gaza e Re. Mund të jetë një shpresë, mund të jetë një destinacion, të ketë shumë industri.”
Në javët në vijim, shtoi ai, do të ketë një konferencë në Uashington ku do të njoftohen kontributet nga vendet dhe do të përshkruhen “mundësi të mahnitshme investimi” për sektorin privat.
Shkurtin e kaluar, Trump shkaktoi zemërim në të gjithë botën kur sugjeroi që palestinezët e Gazës mund të zhvendoseshin përgjithmonë në vendet fqinje, me SHBA-në që do të merrte territorin për ta transformuar atë në “Rivierën e Lindjes së Mesme”.
Kushner deklaroi gjithashtu se demilitarizimi i Gazës “po fillonte tani”, duke vënë në dukje se “pa siguri askush nuk do të bëjë investime”.
Ai tha se qeveria e re teknokratike palestineze e territorit, Komiteti Kombëtar për Administrimin e Gazës (NCAG), do të “punojë me Hamasin për demilitarizimin për t’i çuar vërtet parimet e dakordësuara në dokument në fazën tjetër”.
Hamasi më parë ka refuzuar të heqë dorë nga armët e tij pa krijimin e një shteti të pavarur palestinez.
Por Trump e paralajmëroi grupin: “Ata duhet të dorëzojnë armët e tyre dhe nëse nuk e bëjnë këtë, do të jetë fundi i tyre.”
Trump këmbënguli gjithashtu që Hamasi të dorëzonte trupin e pengut të fundit izraelit të vdekur në Gaza, gjë që Izraeli tha se duhej të kishte ndodhur përpara se të fillonte faza e dytë e planit të paqes javën e kaluar.
Sipas fazës së parë, Hamasi dhe Izraeli ranë dakord për armëpushim, një shkëmbim të të gjithë pengjeve izraelite të gjallë dhe të vdekur në Gaza për palestinezët e ndaluar në burgjet izraelite, një tërheqje të pjesshme të Izraelit dhe një rritje të dërgesave të ndihmës humanitare.
Armëpushimi ka mbetur i brishtë, me të paktën 477 palestinezë të vrarë në sulmet izraelite gjatë tre muajve të fundit, sipas ministrisë së shëndetësisë të Gazës, e cila drejtohet nga Hamasi. Ushtria izraelite thotë se tre ushtarë të saj janë vrarë në sulme nga grupet e armatosura palestineze.
Pesë persona thuhet se u vranë nga zjarri izraelit në të gjithë Gazën të enjten, katër prej tyre në një sulm artilerie në lagjen lindore Zeitoun të qytetit të Gazës.
Kushtet humanitare janë gjithashtu të tmerrshme, me pothuajse 1 milion njerëz që nuk kanë strehim të përshtatshëm dhe 1.6 milion që përballen me nivele të larta të pasigurisë akute ushqimore, sipas OKB-së.
Hamasi lëshoi një deklaratë të enjten, duke thënë se mbetet i përkushtuar ndaj marrëveshjes së tetorit dhe duke akuzuar Izraelin se po përpiqet të “minojë përpjekjet ndërkombëtare që synojnë konsolidimin e armëpushimit”.
Duke folur në Davos, presidenti izraelit Isaac Herzog vlerësoi “përpjekjet e Presidentit Trump dhe lidershipit të tij”. Por ai paralajmëroi: “Testi i vërtetë duhet të jetë largimi i Hamasit nga Gaza”.
Presidenti Mahmoud Abbas i Autoritetit Palestinez (AP), i cili qeveris në pjesë të Bregut Perëndimor të pushtuar, bëri thirrje për zbatimin e plotë të planit të paqes, duke përfshirë tërheqjen e forcave izraelite dhe një rol qendror për AP-në në administrimin e Gazës.
Ndërkohë, kreu i NCAG-ut, Ali Shaath, njoftoi se pika kufitare Rafah me Egjiptin do të hapet javën e ardhshme në të dyja drejtimet. Ajo ka qenë kryesisht e mbyllur që nga maji i vitit 2024, kur pala palestineze u pushtua nga forcat izraelite.
“Hapja e Rafah-ut sinjalizon se Gaza nuk është më e mbyllur për të ardhmen dhe për luftën”, tha ai.
Lufta u shkaktua nga sulmi i udhëhequr nga Hamasi në Izraelin jugor më 7 tetor 2023, në të cilin u vranë rreth 1,200 njerëz dhe 251 të tjerë u morën peng.
Izraeli iu përgjigj sulmit duke nisur një fushatë ushtarake në Gaza, gjatë së cilës janë vrarë më shumë se 71,560 njerëz, sipas ministrisë së shëndetësisë të territorit.
