Kryeministri Sir Keir Starmer ka thënë se plani i Donald Trump për të vendosur tarifa ndaj Mbretërisë së Bashkuar dhe aleatëve evropianë derisa të arrihet një marrëveshje që SHBA-të të marrin Grenlandën ishte “krejtësisht i gabuar”.
Presidenti amerikan të shtunën u zotua të vendoste një taksë prej 10% “mbi të gjitha mallrat” e eksportuara në SHBA nga 1 shkurti, e cila do të rritet në 25% më 1 qershor.
Sir Keir, i cili deri më tani ka mbajtur një marrëdhënie të fortë me Trump, tha se Mbretëria e Bashkuar do ta ndiqte çështjen drejtpërdrejt me Shtëpinë e Bardhë.
Administrata Trump ka shtuar thirrjet që SHBA-të të marrin kontrollin e Groenlandës, një territor danez në Arktik, për arsye sigurie kombëtare, duke alarmuar si aleatët evropianë, ashtu edhe ata që jetojnë në ishull.
Përveç Mbretërisë së Bashkuar, Trump tha se tarifat e reja do të zbatohen për produktet nga Danimarka, Norvegjia, Suedia, Franca, Gjermania, Holanda dhe Finlanda.
Mbretëria e Bashkuar ishte kombi i parë që arriti një marrëveshje për të përmbysur ose ulur disa tarifa të mëparshme të vendosura nga SHBA-të, ndërsa Sir Keir ka vepruar si një ndërmjetës kyç midis Uashingtonit dhe Evropës për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë.
Por Mbretëria e Bashkuar së fundmi iu bashkua kombeve të tjera evropiane në mbrojtje të pronësisë së Danimarkës mbi Groenlandën, ndërsa retorika e administratës Trump mbi këtë çështje u përshkallëzua dhe ishte midis disa vendeve që dërguan trupa në kryeqytetin e Groenlandës, Nuuk, më herët këtë javë, si pjesë e një të ashtuquajturi mision zbulimi.
I përballur me gjetjen e një ekuilibri të kujdesshëm midis aleatëve që ishin gjithnjë e më shumë në kundërshtim me njëri-tjetrin, Sir Keir përsëriti qëndrimin e tij se Groenlanda ishte pjesë e Danimarkës dhe e ardhmja e saj ishte një çështje që duhej të vendosej vetëm nga të dyja palët.
“Ne gjithashtu e kemi bërë të qartë se siguria e Arktikut ka rëndësi për të gjithë NATO-n dhe aleatët duhet të bëjnë më shumë së bashku për të adresuar kërcënimin nga Rusia në pjesë të ndryshme të Arktikut”, tha ai të shtunën.
“Zbatimi i tarifave ndaj aleatëve për të ndjekur sigurinë kolektive të aleatëve të NATO-s është krejtësisht i gabuar. Sigurisht që do ta ndjekim këtë çështje drejtpërdrejt me administratën amerikane.”
Duke thënë se NATO duhet të bëjë më shumë për të siguruar sigurinë në Arktik, Sir Keir po i dërgon një mesazh Trump se Mbretëria e Bashkuar është e gatshme të luajë një rol – në një mënyrë të ngjashme me mënyrën se si vendet evropiane morën më shumë përgjegjësi financiare për Ukrainën.
Por komentet e tij përfaqësojnë një qortim të rrallë publik ndaj presidentit amerikan dhe shënojnë një provë të rëndësishme për “marrëdhënien speciale” SHBA-Britani e Madhe.
Kërcënimi i ri i tarifave i Trump ka tërhequr gjithashtu kritika nga i gjithë spektri politik i Mbretërisë së Bashkuar.
Udhëheqësja konservatore Kemi Badenoch e quajti atë një “ide të tmerrshme” që do të jetë “një tjetër barrë për bizneset” në të gjithë vendin.
“Sovraniteti i Groenlandës duhet të vendoset vetëm nga populli i Groenlandës”, tha ajo, duke shtuar: “Për këtë, unë pajtohem me Keir Starmer.”
Ndërkohë, udhëheqësi i Lib Dem, Sir Ed Davey, tha se “politika amerikane e Starmer është në copa të thyera” me Trumpin “që tani po ndëshkon Mbretërinë e Bashkuar dhe aleatët e NATO-s vetëm sepse kanë bërë gjënë e duhur”.
Udhëheqësi i Reform UK, Nigel Farage, historikisht një aleat i Trump, tha se “ne nuk jemi gjithmonë dakord me qeverinë amerikane dhe në këtë rast sigurisht që nuk jemi”, duke shtuar se “këto tarifa do të na dëmtojnë”.
Kryetarja parlamentare e Partisë së Gjelbër, Ellie Chowns, e quajti vendimin “të çrregullt” dhe tha se Trump “e trajton skenën ndërkombëtare si një shesh lojërash shkolle, duke u përpjekur t’i detyrojë” vendet që të zbatojnë marrëveshjen.
Trump shton ndjekjen e Grenlandës
Trump ka argumentuar se SHBA-të e kanë nevojë Groenlandën për sigurinë e tyre kombëtare dhe shprehu interesin e tij për territorin menjëherë pas fillimit të mandatit të tij të dytë në Shtëpinë e Bardhë.
Vendndodhja e Groenlandës midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të pozicionuar mirë për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast të sulmeve me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.
SHBA-të tashmë kanë më shumë se 100 personel ushtarak të stacionuar në stacionin e tyre të monitorimit të raketave në skajin veriperëndimor të Groenlandës dhe, sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, SHBA-të kanë fuqinë të sjellin sa më shumë trupa të duan në Groenlandë.
Vitet e fundit, ka pasur një interes në rritje për burimet natyrore të Groenlandës, duke përfshirë mineralet e rralla të tokës, uraniumin dhe hekurin, të cilat po bëhen më të lehta për t’u aksesuar ndërsa ndryshimet klimatike shkrijnë shtresën e akullit të saj.
Trump nuk e ka përjashtuar përdorimin e forcës ushtarake, por postimi i tij në “Truth Social” të shtunën, ku njoftonte tarifat, u përqendrua në arritjen e një marrëveshjeje për “blerjen e plotë dhe totale” të ishullit.
Ai gjithashtu përsëriti pohimin e tij se Rusia dhe Kina dëshironin të fitonin Groenlandën.
“Danimarka nuk mund të bëjë asgjë në lidhje me këtë,” shkroi ai. “Aktualisht, ata kanë dy saja për qen si mbrojtje, njëra prej të cilave u shtua së fundmi.”
Trump tha se mbështetësit e Danimarkës kishin krijuar “një nivel rreziku në lojë që nuk është i qëndrueshëm”, duke shtuar: “Prandaj, është e domosdoshme që, për të mbrojtur Paqen dhe Sigurinë Globale, të merren masa të forta në mënyrë që kjo situatë potencialisht e rrezikshme të përfundojë shpejt”.
Danimarka ka theksuar vazhdimisht se Groenlanda nuk është në shitje dhe se një sulm ndaj territorit të saj do të shënonte fundin e aleancës ushtarake të NATO-s. Groenlanda, e cila po shkon drejt pavarësisë, ka thënë se do të preferonte të mbetej daneze sesa të bëhej amerikane .
Tarifat janë taksa mbi produktet e huaja që i paguhen qeverisë, të cilat i vendosin kompanitë që i importojnë ato, jo vetë vendet eksportuese.
Megjithatë, taksat mund t’i dëmtojnë ato ekonomi, pasi ato kompani mund të vendosin të importojnë më pak produkte për shkak të kostos shtesë. Në shumë raste, kostot më të larta i kalojnë konsumatorit.
Kreu i politikave tregtare të Dhomës Britanike të Tregtisë, William Bain, tha se tarifat e reja të SHBA-së do të ishin “lajme të tjera të këqija” për eksportuesit e Mbretërisë së Bashkuar që tashmë kanë vështirësi me ato që janë në fuqi.
“Ne e dimë që tregtia është një mënyrë për të nxitur ekonominë dhe suksesi i tregtisë transatlantike varet nga ulja, jo nga rritja e tarifave”, shtoi ai, duke i kërkuar qeverisë të “negociojë me qetësi” për të shmangur hyrjen në fuqi të taksave të reja.
