Donald Trump ka shkaktuar zemërim të ri në Mbretërinë e Bashkuar pasi tha se trupat e NATO-s qëndruan “pak larg vijave të frontit” gjatë luftës në Afganistan.
Deputetja laburiste, Emily Thornberry, kryetare e komitetit të punëve të jashtme, e quajti atë një “fyerje absolute” ndaj 457 personelit ushtarak britanik të vrarë në konflikt, ndërsa udhëheqësi liberal demokrat, Sir Ed Davey, tha: “Si guxon ai të vërë në dyshim sakrificën e tyre?”
Deputeti konservator Ben Obese-Jecty, i cili shërbeu në Afganistan, tha se ishte “e trishtueshme të shihje sakrificën e kombit tonë dhe atë të partnerëve tanë të NATO-s, të nënvlerësohej kaq lirë”.
Mbretëria e Bashkuar ishte midis disa aleatëve që iu bashkuan SHBA-së në Afganistan që nga viti 2001, pasi thirri klauzolën e sigurisë kolektive të NATO-s pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit.
Presidenti amerikan i tha Fox News të enjten se nuk ishte i sigurt nëse aleanca ushtarake do të ishte aty për Amerikën nëse do të kishim ndonjëherë nevojë për të.
“Ne kurrë nuk kemi pasur nevojë për ta,” tha ai, duke shtuar: “Ne kurrë nuk kemi kërkuar asgjë prej tyre.”
“Ata do të thonë se dërguan disa trupa në Afganistan,” tha ai, “dhe ashtu bënë, qëndruan pak më prapa, pak larg vijave të frontit”.
Ai tha se SHBA-të kishin “qenë shumë të mira me Evropën dhe me shumë vende të tjera”, duke shtuar: “Duhet të jetë një rrugë me dy kahje”.
Thornberry i tha emisionit “Question Time” të BBC-së se komentet ishin “shumë më shumë sesa një gabim”.
“Është një fyerje absolute… Si guxon të thotë se nuk ishim në vijën e parë të frontit, si guxon?”
“Ne kemi qenë gjithmonë aty sa herë që amerikanët na kanë dashur”, tha ajo, duke e quajtur Trumpin “një njeri që nuk ka parë kurrë ndonjë veprim”, por që tani është “komandant i përgjithshëm dhe nuk di asgjë se si është mbrojtur Amerika”.
Ajo tha se SHBA-të ishin “mike” të Mbretërisë së Bashkuar, por udhëheqësja e saj ishte “sjellur në një mënyrë ngacmuese, të vrazhdë, që qëllimisht është përpjekur të na minojë, gjë që është përpjekur të minojë NATO-n”.
Në të njëjtin program, anëtari konservator i kabinetit në hije, Stuart Andrew, i quajti gjithashtu komentet “të turpshme” dhe “të tmerrshme”.
“Ka shumë njerëz në këtë vend që shërbyen si në Irak ashtu edhe në Afganistan, shumë prej të cilëve humbën jetën, por edhe shumë të tjerë që u kthyen me lëndime që u ndryshuan jetën dhe ne duhet t’u themi faleminderit atyre.”
Ai shtoi se marrëdhënia e veçantë Britani-SHBA ishte e rëndësishme si për mbrojtjen ashtu edhe për sigurinë, dhe se në javët e fundit Trump e kishte drejtuar bisedën drejt sigurisë së Arktikut – ku ai tha se kishte një “kërcënim shumë serioz”.
Sir Ed shkroi në rrjetet sociale se Trump kishte “shmangur shërbimin ushtarak”, duke shtuar: “Si guxon ai të vërë në dyshim sakrificën e tyre?”
Duke folur për programin Newsnight të BBC-së, ministri i jashtëm holandez David van Weel i hodhi poshtë komentet e Trump si “të rreme”, duke thënë se “evropianët derdhën gjak” në mbështetje të trupave amerikane në Afganistan.
Ai tha se Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, kishte kundërshtuar komente të ngjashme që Trump bëri më parë, gjatë një konference të përbashkët për shtyp që të dy mbajtën në Davos të enjten.
I pyetur në lidhje me përsëritjen e pretendimit nga presidenti amerikan, van Weel tha: “Ne duhet të flasim hapur për të vërtetën siç bëri Mark Rutte. Dhe nëse ai e përsëriti atë, ne duhet ta përsërisim përsëri sepse historia nuk është kështu.”
Ndërkohë, ish-oficeri i Ushtrisë Britanike, Obese-Jecty, tha se ishte “e trishtueshme të shihje sakrificën e kombit tonë dhe atë të partnerëve tanë të NATO-s, të mbajtur kaq lirë nga presidenti i Shteteve të Bashkuara”.
«I pashë nga afër sakrificat e bëra nga ushtarët britanikë», shkroi ai në X.
“Nuk besoj se personeli ushtarak amerikan ndan pikëpamjen e Presidentit Trump; fjalët e tij u bëjnë një shërbim të keq atyre si aleatët tanë më të ngushtë ushtarakë.”
Calvin Bailey, një deputet i Partisë Laburiste dhe ish-oficer i RAF-it që shërbeu përkrah njësive të operacioneve speciale amerikane në Afganistan, tha se pretendimi i presidentit “nuk kishte asnjë ngjashmëri me realitetin e përjetuar nga ata prej nesh që shërbyen atje”.
“Siç ua kujtova Forcave Amerikane me të cilat shërbeva më 4 korrik 2008, ne ishim atje për shkak të një besimi të përbashkët, të artikuluar që në themelimin e Amerikës, se njerëzit e lirë kanë të drejta të patjetërsueshme dhe nuk duhet të jetojnë nën tirani”, i tha ai agjencisë së lajmeve PA.
“Ky besim mbështeti reagimin ndaj 11 shtatorit dhe ia vlen të reflektojmë mbi të tani.”
BBC-ja iu drejtua Ministrisë së Mbrojtjes për koment.
Një zëdhënës vuri në dukje komentet e bëra nga Sekretari i Mbrojtjes John Healey gjatë vizitës në Danimarkë, një vend aleat i NATO-s, të mërkurën – përpara komenteve të Trump.
Ai tha: “Në Afganistan, forcat tona u stërvitën së bashku, luftuan së bashku dhe në disa raste vdiqën së bashku, duke bërë sakrificën përfundimtare.”
SHBA-të pushtuan vendin në tetor 2001 për të rrëzuar talebanët, të cilët sipas tyre po strehonin Osama Bin Ladenin dhe figura të tjera të al-Kaedës të lidhura me sulmet e 11 shtatorit. Vendet e NATO-s kontribuan me trupa dhe pajisje ushtarake në luftën e udhëhequr nga SHBA-të.
Më shumë se 3,500 ushtarë të koalicionit kishin vdekur që nga viti 2021, kur SHBA-të u tërhoqën nga vendi – rreth dy të tretat e tyre amerikanë.
Mbretëria e Bashkuar pësoi numrin e dytë më të lartë të vdekjeve ushtarake në konflikt, pas SHBA-së, e cila pati 2,461 viktima.
SHBA-të janë i vetmi vend që ka thirrur dispozitat e sigurisë kolektive të Nenit 5 të NATO-s, i cili thotë se “një sulm i armatosur kundër një anëtari të NATO-s do të konsiderohet si sulm kundër të gjithëve”.
