Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka tërhequr një ftesë për Kanadanë për t’u bashkuar me “Bordin e Paqes” të sapokrijuar, në përplasjen e fundit midis fqinjëve të Amerikës së Veriut.
“Ju lutem, lejoni që kjo Letër të shërbejë për të përfaqësuar se Bordi i Paqes po tërheq ftesën e tij drejtuar jush në lidhje me anëtarësimin e Kanadasë”, tha Trump në Truth Social në një postim drejtuar Kryeministrit Mark Carney, i cili bëri bujë këtë javë kur paralajmëroi për një “çarje” në rendin global të udhëhequr nga SHBA-të.
Kanadaja kishte lënë të kuptohet se, ndërsa nuk do të paguante të ishte në bord, do të bashkohej.
Ndërkohë, shefi i BE-së, Antonio Costa, tha se udhëheqësit evropianë kanë dyshime serioze në lidhje me fushëveprimin e bordit, por ishin të gatshëm të punonin me organin në Gaza.
Bordi, i cili i jep Trumpit kompetenca të gjera vendimmarrëse si kryetar, po cilësohet nga SHBA-të si një organizatë e re ndërkombëtare për zgjidhjen e konflikteve.
Trump nuk dha një arsye në postimin e së enjtes në mbrëmje se pse kishte vendosur të revokonte ofertën e Kanadasë.
Zyra e Carney-t nuk u përgjigj menjëherë. Kryeministri kishte lënë të kuptohet javën e kaluar se do ta pranonte ftesën e Trump në parim.
Por Ottawa kishte lënë të kuptohet ditët e fundit se nuk do të paguante tarifën e anëtarësimit prej 1 miliard dollarësh (740 milionë paund), të cilën Trump ka thënë se anëtarëve të përhershëm do t’u kërkohet ta paguajnë për të ndihmuar në financimin e bordit.
“Bordi i Paqes” i Trump fillimisht mendohej se kishte për qëllim të ndihmonte në përfundimin e luftës dyvjeçare midis Izraelit dhe Hamasit në Gaza dhe të mbikëqyrte rindërtimin.
Por statuti i propozuar nuk e përmend territorin palestinez dhe duket se është hartuar për të zëvendësuar funksionet e OKB-së. Trump do të ishte kryetar për jetë.
Rreth 60 vende janë ftuar të bashkohen me bordin dhe rreth 35 prej tyre janë regjistruar tashmë, sipas Shtëpisë së Bardhë.
Ata që kanë rënë dakord të bashkohen deri më tani përfshijnë Argjentinën, Bjellorusinë, Marokun, Vietnamin, Pakistanin, Kazakistanin, Uzbekistanin, Kosovën, Hungarinë, Egjiptin, Turqinë, Katarin, Jordaninë, Indonezinë dhe Arabinë Saudite.
Por asnjë nga anëtarët e tjerë të përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së – Kina, Franca, Rusia dhe Mbretëria e Bashkuar – nuk janë zotuar për pjesëmarrje deri më tani.
Mbretëria e Bashkuar ka shprehur shqetësime në lidhje me përfshirjen e Presidentit rus Vladimir Putin, forcat e të cilit po luftojnë në Ukrainë pas pushtimit në vitin 2022. Franca tha se karta në gjendjen aktuale ishte “e papajtueshme” me angazhimet e saj ndërkombëtare, veçanërisht anëtarësimin e saj në OKB.
Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, tha se udhëheqësit evropianë kanë dyshime në lidhje me fushëveprimin e bordit, por ishin të gatshëm të punonin me SHBA-në dhe organin e sapothemeluar në Gaza.
Duke folur të premten pas një samiti të liderëve të BE-së në Bruksel, Costa tha: “Kemi dyshime serioze për një numër elementësh në kartën e Bordit të Paqes që lidhen me fushëveprimin e tij, qeverisjen e tij dhe përputhshmërinë e tij me Kartën e OKB-së”.
Por ai tha se BE-ja ishte “e gatshme të bashkëpunonte me SHBA-në për zbatimin e Planit gjithëpërfshirës të Paqes për Gazën, me një Bord Paqeje që kryen misionin e tij si një administratë kalimtare”.
Pas samitit të liderëve të BE-së, kryeministri spanjoll Pedro Sanchez u tha gazetarëve se vendi i tij kishte “refuzuar” ftesën për të marrë pjesë në këtë organ.
Tërheqja e ftesës së Kanadasë nga Trump erdhi pasi Carney duket se e bezdisi Trumpin me një fjalim që mori një duartrokitje të rrallë këtë javë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos.
Kryeministri u bëri thirrje “fuqive të tjera të mesme” të bashkohen përballë shtrëngimit ekonomik nga “fuqitë më të mëdha”, megjithëse nuk e përmendi presidentin e SHBA-së me emër.
Një ditë më vonë, Trump i tha tubimit në vendpushimin alpin zviceran se Kanadaja merr shumë “dhurata falas” nga SHBA-ja dhe “duhet të jetë mirënjohëse”.
“Kanadaja jeton për shkak të Shteteve të Bashkuara,” tha Trump. “Mbaje mend këtë, Mark, herën tjetër që do të bësh deklaratat e tua.”
Të enjten, Carney iu kundërpërgjigj Trumpit ndërsa ky i fundit mbajti një tjetër fjalim në shtëpi.
Duke folur në Kebek, ai tha: “Kanadaja nuk jeton për shkak të Shteteve të Bashkuara. Kanadaja lulëzon sepse ne jemi kanadezë.”
