Donald Trump është zotuar se do ta zbatojë “100%” kërcënimin e tij për të vendosur tarifa ndaj vendeve evropiane që kundërshtojnë kërkesën e tij për të marrë kontrollin e Groenlandës.
Aleatët evropianë janë mbledhur rreth sovranitetit të Groenlandës. Ministri i jashtëm i Danimarkës theksoi se presidenti i SHBA-së nuk mund ta kërcënojë rrugën e tij drejt pronësisë së territorit gjysmë-autonom danez.
Sekretarja e Jashtme e Mbretërisë së Bashkuar, Yvette Cooper, përsëriti qëndrimin e Mbretërisë së Bashkuar se e ardhmja e Groenlandës u takon vetëm “grenlandezëve dhe danezëve” të vendosin.
Të hënën, Trump nuk pranoi të përjashtonte përdorimin e forcës dhe këmbënguli se do të vazhdonte me tarifat e kërcënuara për mallrat që mbërrijnë në SHBA nga Mbretëria e Bashkuar dhe shtatë vende të tjera aleate të NATO-s.
I pyetur nga NBC News nëse do të përdorte forcën për të pushtuar Groenlandën, Trump u përgjigj: “Pa koment”.
Presidenti amerikan tha se do t’i ngarkonte Britanisë një tarifë prej 10% “për çdo mall” të dërguar në SHBA nga 1 shkurti, duke u rritur në 25% nga 1 qershori, derisa të arrihet një marrëveshje që Uashingtoni të blejë Groenlandën nga Danimarka.
Trump tha se e njëjta gjë do të vlente për Danimarkën, Norvegjinë, Suedinë, Francën, Gjermaninë, Holandën dhe Finlandën – të gjitha këto vende janë anëtare të aleancës mbrojtëse NATO, e cila u themelua në vitin 1949.
I pyetur nëse do ta zbatojë kërcënimin për tarifa, zoti Trump i tha NBC News: “Do ta bëj, 100%”.
Trump shtoi: “Evropa duhet të përqendrohet në luftën me Rusinë dhe Ukrainën sepse, sinqerisht, e shihni se çfarë u ka sjellë kjo… Kjo është ajo në të cilën Evropa duhet të përqendrohet – jo në Groenlandë.”
Danimarka ka paralajmëruar se veprimi ushtarak i SHBA-së në Groenlandë do të shënonte fundin e NATO-s. Në ditët e fundit, Groenlanda ka marrë mbështetje nga anëtarët evropianë të aleancës – disa madje dërguan një grusht trupash në Groenlandë javën e kaluar në një veprim të parë si simbolik.
Megjithatë, Trump pasoi atë vendosje me një njoftim për të vendosur tarifa ndaj tetë aleatëve të NATO-s.
Ministri i Jashtëm danez Lars Løkke Rasmussen tha se Evropa duhej t’i tregonte kërcënimeve të Presidentit Trump për tarifa “nuk ishin rruga përpara”.
“Kemi vija të kuqe që nuk mund të kalohen”, tha ai për Sky News. “Nuk mund të kërcënoni rrugën tuaj drejt pronësisë së Groenlandës. Nuk kam ndërmend ta përshkallëzoj këtë situatë.”
Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha se aleanca do të vazhdojë të punojë me Danimarkën dhe Groenlandën për sigurinë e Arktikut.
Bashkimi Evropian do të mbajë një samit emergjent në Bruksel për udhëheqësit e tij të enjten, ku do të diskutojnë se si t’i përgjigjen kërcënimit të fundit të Trump për të pushtuar Groenlandën.
Kaja Kallas, shefja e politikës së jashtme të BE-së, tha se blloku “nuk ka interes të fillojë një luftë, por ne do të qëndrojmë në pozicionin tonë”.
“Por kërcënimet tregtare nuk janë mënyra për ta zgjidhur këtë çështje”, shtoi Kallas. “Sovraniteti nuk është për tregti.”
Kjo vjen në kohën kur u publikuan shkëmbimet e mesazheve midis Trump dhe kryeministrit norvegjez, duke treguar se të dielën presidenti amerikan fajësoi Norvegjinë për faktin se nuk mori Çmimin Nobel për Paqen .
Në përgjigjen e tij – të parë nga BBC – Jonas Gahr Støre shpjegoi se një komitet i pavarur, jo qeveria e Norvegjisë, jep çmimin, i cili tetorin e kaluar i shkoi udhëheqëses së opozitës së Venezuelës, María Corina Machado.
“Pozicioni i Norvegjisë për Groenlandën është i qartë. Groenlanda është pjesë e Mbretërisë së Danimarkës dhe Norvegjia e mbështet plotësisht Mbretërinë e Danimarkës në këtë çështje”, shtoi Støre.
Trump foli gjithashtu për shkëmbimin e mesazheve me tekst në intervistën e së hënës dhe tha: “Norvegjia e kontrollon plotësisht [Çmimin Nobel] pavarësisht asaj që thotë.”
“Atyre u pëlqen të thonë se nuk kanë të bëjnë fare me të, por kanë të bëjnë plotësisht me të.”
Ndërkohë, Komanda e Mbrojtjes Hapësinore të Amerikës së Veriut (Norad) njoftoi të hënën se disa avionë janë duke shkuar drejt Bazës Hapësinore Pituffik në Grenlandë.
Organizata e përbashkët e mbrojtjes ushtarake SHBA-Kanada theksoi se ato janë pjesë e një operacioni rutinë “për të mbështetur aktivitete të ndryshme të planifikuara prej kohësh të Noradit” dhe tha se ato ishin koordinuar me Danimarkën dhe se qeveria e Groenlandës ishte informuar.
Operacione të ngjashme të Norad në bazë u zhvilluan në vitet 2022, 2023 dhe vitin e kaluar.
