Në vitet 1940–1942, Saranda u projektua nga urbanistët italianë si ‘Porto Edda’, një qytet i ri balnear dhe portual, i menduar për t’u kthyer në qendër turistike moderne përballë ishullit të Korfuzit.
Ky projekt u zhvillua gjatë periudhës së administrimit italian të Shqipërisë dhe përfaqëson një nga rastet më të plota të urbanistikës funksionaliste të aplikuar në territorin shqiptar. Plani u hartua nga Ufficio Centrale per l’Urbanistica e l’Edilizia dell’Albania, fillimisht nën drejtimin e arkitektit fiorentin Gherardo Bosio, dhe më pas u përpunua nga Leone Carmignani me mbikëqyrjen e Ferdinando Poggi.
Qyteti u konceptua sipas modelit të ‘qytetit-kopsht balnear’, me ndarje të qartë të funksioneve: shesh qendror përfaqësues, zona rezidenciale të diferencuara, brez balnear me lungomare të strukturuar, hapësira të gjelbra dhe zonë portuale-industriale.
Urbanistika nuk shihej vetëm si teknikë ndërtimi, por si mjet për krijimin e rendit, identitetit dhe imazhit urban. Edhe pse planet nuk u realizuan plotësisht për shkak të Luftës së Dytë Botërore, ato ndikuan zhvillimin e mëvonshëm të Sarandës dhe mbeten sot një dokument i rëndësishëm për të kuptuar marrëdhënien mes arkitekturës, politikës dhe territorit.
Idea dhe Realizimi: Bledi Dule
