Të pikëlluarit ishin mbledhur në fshatin e vogël të Veros, gjysmë ore larg me makinë nga Ajaccio, kryeqyteti i ishullit mesdhetar të Korsikës, një vend i njohur si kartolinë.
Në mes tyre ishte ish-lideri nacionalist Alain Orsoni, 71 vjeç, i cili kishte ardhur me avion nga mërgimi në Nikaragua për të varrosur nënën e tij. Papritmas, ndërsa ceremonia po zhvillohej, një e shtënë e vetme u qëllua nga shkurret aty pranë, duke e vrarë menjëherë Orsonin.
Tridhjetë e pesë persona janë qëlluar për vdekje në këtë ishull me 350,000 banorë vetëm në tre vitet e fundit, duke i dhënë atij një nga nivelet më të larta të vrasjeve në Francë. Korsikanët janë mësuar me hakmarrjet dhe të shtënat me armë zjarri nga bota e krimit, por edhe këtu, mënyra se si u vra Orsoni i ka habitur banorët e ishullit.
Dje, Alain Orsoni u dogj pas një shërbimi mortor në Ajaccio. Kishte një prani të madhe policore.
Shoqja e ngushtë, Jo Peraldi, e ka të vështirë të besojë se një ditë me emocione të larta rreth funeralit të nënës së Orsonit mund të jetë njollosur në një mënyrë të tillë.
“Një varrezë është e shenjtë në Korsikë, njësoj si një kishë. Kurrë nuk kam parë dikë të vritet ndërsa shoqëronte nënën e tij për në vendin e fundit të prehjes”, i tha ai radios korsikane.
Peraldi e kishte parë mikun e tij mëngjesin e funeralit. Ashtu si Orsoni, ai kishte qenë një figurë aktive në nacionalizmin korsikanë, duke kaluar 15 vjet në burg për organizimin e sulmeve me bomba kundër simboleve të shtetit francez.
Gjatë viteve, viktimat e dhunës në Korsikë kanë përfshirë fermerë, zyrtarë të zgjedhur, një avokat, pronarë biznesesh lokale dhe madje edhe presidentin e dhomës së tregtisë.
Por për një kushëri të viktimës, Christian Leca, vrasja e Orsonit ishte “një pikë kthese në tmerr”.
“Njerëzit nuk vrasin në varreza, është e patolerueshme”, i tha ai gazetës Le Monde.
Natyra e dhunës ka ndryshuar kohët e fundit, thotë Thierry Dominici, një ekspert i nacionalizmit korsikan në Universitetin e Bordeaux, i cili është rritur në ishull.
“Pasi grupet e armatosura hoqën dorë nga fushata e tyre e dhunshme për autonomi ose pavarësi, ato i mbajtën armët dhe iu drejtuan krimit të organizuar”, i tha ai BBC-së. “Shteti francez ishte aq i përqendruar në përballjen me separatistët saqë mbylli sytë ndaj aktiviteteve të tyre kriminale fitimprurëse.”
Por ai beson se ka një ndryshim të rëndësishëm midis krimit të organizuar të Korsikës dhe rolit të mafies në pjesë të Italisë jugore.
«Në Korsikë, klanet nuk janë të lidhura nga lidhjet familjare apo ritualet e besnikërisë gjatë gjithë jetës, por nga oportunizmi i thjeshtë», thotë Dominici
Gjyqtarët në Paris, të specializuar në luftën kundër krimit të organizuar, po zhvillojnë hetimin për të shtënat me armë ndaj Orsonit së bashku me zyrën e prokurorit rajonal në Marsejë.
«Kjo vrasje rrit presionin e mafias që rëndon rëndë mbi shoqërinë korsikane», thotë Gilles Simeoni, i cili, si president i autoritetit rajonal të Korsikës, mban pozicionin më të lartë të zgjedhur të ishullit.
“Orsoni ishte një figurë e rëndësishme bashkëkohore në nacionalizmin korsanikan, si në publik ashtu edhe në hije.”
Vrasja e tij ka bërë jehonë përtej Korsikës.
Familja Orsoni është një emër i njohur në ishull dhe prej kohësh është lidhur me nacionalizmin, si dhe me episode dhune.
Në rininë e tij, Alain Orsoni kaloi kohë në burg për sulme me bomba që synonin të ushtronin presion mbi shtetin francez për t’i dhënë ishullit më shumë autonomi.
Por lëvizja nacionaliste u nda në grupe të ndryshme dhe iu drejtua gjithnjë e më shumë pastrimit të parave, zhvatjes, raketave të mbrojtjes, trafikut të drogës dhe dhunës për të fituar kontrata fitimprurëse shtetërore.
Vëllai i Orsonit, Guy, u vra nga një klan rival në vitin 1983 dhe djali i tij është në burg për trafik droge dhe tentativë vrasjeje.
Ai i shpëtoi mezi vrasjes disa herë dhe iku në Amerikën Qendrore në kulmin e një prej armiqësive veçanërisht të dhunshme, duke e kthyer vëmendjen e tij në vend të investimit në kazino.
Ai e dinte se jeta e tij ishte në rrezik të vazhdueshëm. E pashë vetë kur kalova dy ditë me të në vitin 2012 për BBC-në.
Një tifoz i madh i futbollit, ai ishte kthyer nga Amerika Qendrore për të drejtuar një nga klubet lokale të futbollit AC Ajaccio. Nën presidencën e tij, AC Ajaccio madje u ngjit në ligën më të lartë të futbollit francez, Ligue 1.
Gjatë kulmit të klubit u bënë transferime të mëdha, përfshirë ish-portierin e Meksikës, Guillermo Ochoa.
Kur e pyeta Orsonin se si ia doli të tërhiqte lojtarë yje pavarësisht se kishte buxhetin më të vogël në Ligue 1, ai buzëqeshi: “Korsika është një vend i mirë për të luajtur dhe mendoj se jam mjaft bindës.”
Në atë kohë, ai mbante veshur një jelek antiplumb dhe udhëtonte me një makinë të blinduar me xhama të errët. Në vend që të ulej në një zyrë madhështore me dritare të mëdha me pamje nga Gjiri i bukur i Ajaccio-s, presidenti i klubit punonte në një bunker betoni pa dritare, thellë brenda ndërtesës. Kur i sugjerova të shkonim për një turne në qytet, ai tha kategorikisht jo, nuk ishte i sigurt.
Ai ishte i njohur për pamjen e tij tërheqëse dhe theksin e tij jugor, si dhe për një ngjashmëri kalimtare me aktorin dhe showmanin e ndjerë Yves Montand.
Por buzëqeshja e tij e lehtë mund të shndërrohej papritur në një heshtje të çuditshme. Kur e pyeta nëse reputacioni i tij si kumbari i Korsikës ishte i vërtetë, ai u përgjigj: “Po, unë jam kumbari, por vetëm për nipërit e mbesat e mia.”
Ndërsa bisedonim, të rrethuar nga burra me pamje të ashpër, të veshur me xhaketa lëkure, çizme dhe xhinse, u përpoqa të bëja një shaka që nuk funksionoi. Pas një pauze të gjatë dhe të pakëndshme, Orsoni e theu heshtjen me një të qeshur dhe ndihmësit e tij e ndoqën të njëjtën gjë.
Roli i tij tërheqës në futbollin francez i dha atij një leje VIP për të vizituar stadiumet në të gjithë vendin. Ai shoqërohej me personalitete të njohura dhe figura të establishmentit, përfshirë ish-presidentin Nicolas Sarkozy, i cili rrallë humbiste një ndeshje në shtëpi kundër Paris Saint-Germain.
Një prefekt vendas më tregoi dikur për neverinë e tij ndaj idesë se Orsoni mund të përfitonte nga skena e tij e re për të treguar një anë më të respektueshme.
“Është e vërtetë që kam një sfond të pazakontë për dikë që të jetë president i një klubi futbolli dhe mund ta kuptoj që disa njerëz janë të tronditur”, pranoi Orsoni. “Por mund t’ju them se përshtypjet e njerëzve mund të ndryshojnë kur i takoni.”
Jo shumë kohë pas vizitës sime, fola me avokatin e tij, Antoine Sollacaro. Javë më vonë ai u vra në një pikë karburanti në Ajaccio.
Në vitet e fundit, klubi kishte kaluar kohë të vështira. Edhe pse Orsoni ishte ende president deri vetëm pak muaj më parë, ai ishte kthyer në Nikaragua.
Pse do të donte dikush të vdiste një ish-figurë futbolli nacionaliste në mërgim? Lista është e gjatë, sipas policisë, dhe hakmarrjet kanë origjinën shumë larg në Korsikë.
Alain Bauer, një profesor i kriminologjisë i cili ka këshilluar qeveritë e njëpasnjëshme franceze për çështjet e sigurisë, tha se vrasja e tij ishte e pashmangshme dhe mund të paralajmëronte dhunë të mëtejshme.
“Nuk më habit fakti që Alain Orsoni u vra, ishte thjesht çështje kohe, jo nëse,” i tha Bauer BBC-së.
“Por rrethanat pas kësaj janë tronditëse. Një atentat në një varrezë në Korsikë është i habitshëm dhe është mjaft e sigurt se do të ketë vrasje hakmarrëse. Në fund të fundit, viktimat kryesore janë vetë korsikanët.”
Ka pak figura më unifikuese në Korsikë sesa peshkopi i Ajaccio-s, Kardinali François Bustillo, i cili e bindi të ndjerin Papa Françesku të vizitonte ishullin në dhjetor 2024, disa muaj para vdekjes së tij.
Këtë javë ai bëri thirrje për t’i dhënë fund gjakderdhjes.
“Nuk duhet të mësohemi me këtë dhunë sy për sy, dhëmb për dhëmb. Nuk mund ta lejojmë Korsikën të shkojë drejt demonëve të saj, duhet të ndryshojmë mentalitetet”, tha ai.
Pyetja është nëse kërkesa e tij do të dëgjohet.
