Albania

Beteja për lumenjtë e Shqipërisë

Published

4 years ago

18 July, 2021

albnews

Lumenjtë e egër unikë të Shqipërisë zgjojnë dëshira. Ambientalistët kanë frikë se qeveria planifikon të ndërtojë shumë Hidrocentrale ndaj dhe po bëjnë presion për krijimin e Parkut të parë Kombëtar të lumit të egër në Evropë. Gazetari Nikolaus Neumaier nga radiotelevizioni publik gjerman ARD për Evropën Juglindore, me qendër në Vjenë, sjell një shkrim në faqen e internetit Tagesschau.

Ishte një premtim nga fushata zgjedhore: Një Park Kombëtar do të krijohet në Vjosë, një nga lumenjtë e egër më të gjatë të paprekur në Evropë.

Kjo është ajo që kryeministri i Shqipërisë Edi Rama u premtoi votuesve të tij. Por kjo ishte para zgjedhjeve të prillit. Asgjë nuk ka ndodhur që nga ajo kohë. Kritikët kanë frikë se qeveria synon të ndërtojë hidrocentrale të shumta të vogla për të furnizuar ekonominë e vendit me energji dhe për të tërhequr investitorë.

Për shkak të bollëkut të burime ujore, Ballkani njihet si “zemra blu e Evropës” dhe Shqipëria është veçanërisht e pasur me ujë midis vendeve të Ballkanit. Kjo zgjon dëshirat. Sipas informacionit nga organizata mjedisore RiverWatch, deri në 400 HEC-e të vegjël janë planifikuar për tu ndërtuar në Shqipëri.

Për të parandaluar këtë, aktivistët mjedisorë tani po kërkojnë miratimin e një ligji për krijimin e parkut të parë kombëtar të lumit të egër të Evropës dhe që planet për ndërtimin e HEC-eve të vegjël të ‘varrosen’ përfundimisht.

Ambjentalistët mbështeten edhe nga shkencëtarë nga Austria, Gjermania, Italia dhe Shqipëria të cilët kohët e fundit vizituan Vjosën dhe degët e saj për të mbledhur argumente të matshme dhe të besueshme për biodiversitetin unik dhe cilësinë e lumenjve.

Dega kryesore e Vjosës në rrezik

Shushica, një lumë malor me ujë të ngrohtë, 80 kilometra në jug të Shqipërisë, është veçanërisht i rrezikuar. Shushica ende rrjedh e paprekur përmes një gryke të prerë thellë dhe siguron një habitat për peshqit dhe insektet e shumta. Tre diga do të ndërtohen pranë fshatit Brataj. Ulrich Eichelmann nga RiverWatch dëshiron ta parandalojë këtë dhe për këtë arsye organizoi ekspeditën shkencore në Vjosë dhe Shushicë.

Në një urë të vjetër osmane që shtrihet në luginën e egër të Shushicës afër Brataj, ai përshkruan rrezikun e shkatërrimit: pas urës, tek diga e parë, uji do të ngrihej, në tubacione në shpatin e disa qindra metrave për tek muri i digës tjetër. Atje uji do të ngrihej përsëri dhe do të shkarkohej përsëri – dhe kështu me radhë. Vetëm pesë përqind e ujit mbeti, “por kjo nuk është asgjë”, thotë Eichelmann.

Lumenjtë e egër shqiptarë janë kaq të veçantë për shkencëtarët vizitorë, sepse vështirë se ka lumenj të tillë në Evropë.

Meqenëse vendi ishte mbyllur për shumë vite gjatë regjimit komunist, lumenjtë mbetën të paprekur për qindra kilometra.

Ka kudo gryka ose ishuj të gjerë me zhavorr. Uji i lumit është i pijshëm dhe banorët e zonës e përdorin jo vetëm për bagëtinë por edhe për konsum. Beteja për lumenjtë e egër të Shqipërisë Vjosa

Popullsia ka interesa të tjera

Shumë vendas refuzojnë kategorikisht ndërtimin e Hidrocentraleve dhe digat. Një prej tyre është blegtori Qazim Belila. Ai jeton me familjen e tij në Shushicë dhe ka nevojë për ujë të pastër dhe të freskët sepse ai shet troftën e tij në restorantet e zonës.

“Fshati nuk është dakord,” thotë Qazimi – “lumi është peizazh, bukuri. Ne e përdorim ujin për ujitje ose për kultivimin e peshkut, por jo për hidrocentrale”.

Në Langaricë, një degë tjetër e Vjosës, ju mund të shihni se çfarë ndodh kur digat mbajnë ujin. Në vitin 2011, një HEC i vogël u ndërtua pikërisht këtu, në buzë të një rezervati natyror. Operatori është një kompani austriake. Prodhimi i energjisë është pak nën nëntë megavat.

Edhe kompania operative e quan këtë një kapacitet të ulët. Me kërkesë të studios ARD në Vjenë kompania shpjegon se në të janë punësuar rreth 9 persona dhe se sistemi mund të monitorohet gjithashtu përmes mirëmbajtjes në distancë nga Austria.

Pjesa më e madhe e ujit të Langaricës derdhet përmes një tuneli përmes malit. Lumi është bërë rrjedhë. Njerëzit që jetojnë nga lumi, si Robert Tabaku, duhet të luftojnë me pasojat.

Ai drejton një kamping jo shumë larg bashkimit të Langaricës me Vjosën dhe ofron turne me varka në Vjosë.

Dikur ishte e mundur në të dy lumenjtë.

“Hidrocentrali na krijoi probleme sepse nuk kishte më turistë”, thotë Tabaku. Beteja për lumenjtë e egër të Shqipërisë Hidrocentrali i Langaricës

Shembuj të shkatërrimit të peizazhit

Për shkencëtarët që eksplorojnë sistemin e lumit Vjosa, Langarica është një shembull kryesor i shkatërrimit të peizazhit.

Profesori Fritz Schiemer, një nga ekspertët kryesorë në ekologjinë e zonave të përmbytjeve dhe lumenjve në Universitetin e Vjenës, e përmbledh atë si më poshtë:

“Ju mund të shihni se çfarë shkatërrimi do të thotë i ashtuquajturi HEC i vogël për të gjithë zonën. Nëse ndërpret këto degë, trungu është i humbur – kështu që i gjithë sistemi “.

Si shumë shqiptarë, Schiemer shpreson që lumenjtë unikë të Shqipërisë së shpejti do të mbrohen në mënyrë efektive nga një Park Kombëtar dhe se do të krijohen mundësi të reja për të ardhurat për popullsinë. Nëse funksionon, do të ishte Parku i parë Kombëtar i lumit të egër në Evropë./Ora news/

Albania

Gjykata refuzon sekuestrimin e 20 pasurive të Kristjan Boçit dhe Elman Abules

Published

3 hours ago

2 January, 2026

albnews

Gjykata e Tiranës, ka vendosur të mos sekuestrojë rreth 20 pasuri me vlerë gati 50 milion euro, për të cilat policia dhe prokuroria e kryeqytetit, ka pasur indicie të forta se vijnë nga aktiviteti kriminal i personave që i posedojnë ato.

Informacionet e siguruara nga gazetari Elton Qyno, tregojnë se miku i Erjon Veliaj, Elman Abule, që sot në Tiranë konsiderohet biznesmen i sukseshëm, në vitin 2004-2005, ka qënë në Belgjikë një hajdut i dhunshëm, duke përdorur çelësa të kopjuar dhe metodën e thyerjes.

Drejtoria e Interpolit në 12 shtator 2023 është informuar se Elman Abule rezulton i dënuar më datë 17 janar 2007, nga Gjykata e Antvvep, me 30 muaj burg për veprën penale të “Vjedhje me thyerje ose duke përdorur çelësa të kopjuar dhe krijim bande”, duke u dënuar ky shtetas me 2 vjet burg me kusht dhe 1 vit vit në burg për “krijim bande”.

Gjithashtu, rezulton se miku i Abules dhe ish-ortak me subjektin “Rametal” dhe shoqërinë tjetër “Ferro Chrome Holding”, ka qënë Kristian Boçi, i përfshirë në veprimtari të paligjshme dhe i arrestuar në vitin 2011 në Itali, i cili njihet për lidhjet e tij dhe me persona të tjerë të përfshirë në trafikun ndërkombëtar të narkotikëve si Eldi Dizdari.

Gazetari Qyno,ka mësuar se vendimi i mospranimit të kërkesës së prokurorisë, është dhënë pak ditë më parë nga gjyqtari i Tiranës, Altin Abdiu, i cili në fillim të muajit qershor 2025 u rikthye në funksionin e gjyqtarit nga Komisioni i Posaçëm i Apelimit.

Abdiu, refuzoi të sekuestrojë 20 shoqëri tregtare, dyqane, apartamente e vila me vlerë rreth 50 milionë euro, të cilat zotërohen nga Kristian Boçi, Elman Abule, mik i afërt i Erjon Veliaj, Vladimir Avramit si dhe 4 personave të tjerë të lidhur me këta persona.

Ndërkohë pritet që me zbardhjen e vendimit të gjykatës, prokuroria e Tiranës të ushtrojë Apelim në gjykatën e Apelit, duke kërkuar sekuestrimin e këtyre pasurive.

Albania

Stuhia Arktike mbërrin në Evropë: ç’mund të presë Ballkani?

Published

3 hours ago

2 January, 2026

albnews

Pas një periudhe moti më të qëndrueshëm të dominuar nga blloku i fortë Rex, i cili ruajti kushte relativisht të qeta dhe shpesh të buta në pjesën më të madhe të Evropës gjatë periudhës së Krishtlindjeve, rrethanat në atmosferë po ndryshojnë.

Ky sistem me presion të lartë po lëviz ngadalë drejt perëndimit, duke hapur rrugën që masat e ftohta ajrore Arktike të zbresin drejt pjesëve qendrore, lindore dhe jugore të kontinentit, shkruan Severe Weather.

Një rënie e ndjeshme e temperaturave

Ndërsa blloku i Rex-it tërhiqet, po formohet një model i ashtuquajtur dipolar moti, një anticiklon i fortë mbi Atlantikun dhe Evropën Perëndimore, ndërsa një ciklon thellohet mbi pjesët lindore dhe veriore të kontinentit.

Kjo lejon depërtimin e ajrit të akullt nga veriu dhe verilindja, i cili do të sjellë temperatura dukshëm më të ulëta dhe reshje bore të rastit para Vitit të Ri.

Sipas modeleve të parashikimit, masa e ajrit të ftohtë mund të jetë 10-15 °C nën vlerat normale për fundin e dhjetorit dhe fillimin e janarit, gjë që do të rezultonte në një rënie të ndjeshme të temperaturave dhe ngrica në shumë rajone. Lëvizja më e ftohtë e ajrit të ftohtë pritet praktikisht në të gjithë Evropën qendrore dhe lindore, dhe në disa zona temperaturat e mëngjesit mund të bien nën -10 °C.

Ndërsa temperaturat bien, mund të pritet borë në zonat veriore dhe lindore të kontinentit, ndërsa në zonat perëndimore si Mbretëria e Bashkuar dhe Irlanda, ajri i ftohtë do të kontribuojë gjithashtu në formimin e kushteve me borë në ditët e para të vitit 2026.

Rrotullimi i temperaturës

Pas ndërhyrjes fillestare të masës së ftohtë, kushtet atmosferike mund të bëhen përsëri më dinamike. Pritet që në të njëjtën kohë me rrymat më të ftohta veriore, rrjedha e ajrit më e ngrohtë, jugore do të kthehet gradualisht, veçanërisht përgjatë Mesdheut.

Ky kombinim i masave të ndryshme ajrore mund të çojë në modele të papritura të motit – nga ditët e ftohta dhe me borë në rajonet veriore deri te kushtet më të theksuara më të ngrohta dhe më të lagështa drejt jugut dhe jugperëndimit të kontinentit.

Shkurt, ditët e para të vitit 2026 mund të shënojnë fillimin e vërtetë të sezonit të dimrit, me një valë të dallueshme të ftohtë dhe episode bore, por edhe me mundësinë e ndryshimeve më të shpejta të motit ndërsa modelet atmosferike vazhdojnë të zhvillohen.

Ngrohtësia dhe shirat e rrëmbyeshëm po kthehen në Ballkan

Ndërsa perëndimi i Evropës do të ngrijë, situata në zonën tonë do të përmbyset plotësisht. Do të vendoset një rrymë e qëndrueshme jugperëndimore, e cila do të sjellë ajër dukshëm më të ngrohtë dhe më të lagësht nga Mesdheu drejt Evropës qendrore dhe lindore dhe Gadishullit Ballkanik. Kontrasti i temperaturës në të gjithë Evropën do të jetë i madh.

Në Ballkan dhe Evropën Lindore, temperaturat mund të jenë deri në 15 °C më të larta se mesatarja, dhe vlerat ditore do të arrijnë lokalisht 15 °C. Sasia e lartë e lagështisë do të sjellë edhe reshje të dendura shiu, veçanërisht në shpatet jugore të Alpeve dhe shpatet perëndimore të Dinarideve dhe Apenineve, ku gjatë javës mund të bien midis 150 dhe 300 milimetra shi.

Albania

Krijohet kompania shtetërore e transportit/ Balluku emëron administrator këshilltarin e saj

Published

3 hours ago

2 January, 2026

albnews

Ministria e Infrastrukturës regjistroi në Qendrën Kombëtare të Biznesit kompaninë shtetërore, e cila do të ofrojë shërbime të transportit publik. Përmes krijimit të kësaj kompanie, qeveria vendos të hyjë direkt në një sektor të rëndësishëm, i cili deri më sot ka qenë ekskluzivisht domain i kompanive private.

E pagëzuar me emrin Mobal, kompania do të ketë si objekt operimin e shërbimit të transportit publik rrugor të udhëtarëve, përfshirë destinacionet turistike. Paralelisht kompania shtetërore do të ofrojë edhe transportin e nxënësve dhe mësuesve

Por, Mobal nuk do të funksionojë vetëm si ofruese shërbimi, por do të ketë edhe shumë më tepër kompetenca, përfshirë edhe organizimin, licencimin dhe monitorimin e shërbimeve të transportit publik sipas legjislacionit në fuqi. Gjithashtu, do të zhvillojë dhe menaxhojë sisteme digjitale dhe aplikacione për mbikëqyrjen dhe informimin në kohë reale mbi shërbimet e transportit.

Sipas dokumentave të depozituara në QKB administratori i kompanisë është emëruar Henri Telharaj, i cili deri më tani ka mbajtur postin e këshilltarit të Belinda Ballukut. Kompania do të ketë një kapital fillestar prej 10 milionë lekësh, i disbursuar nga fondet e buxhetit të shtetit, ndërkohë që mbetet ende e paqartë se cilat linja do të operojë ajo.