Trump bën një hap prapa: I Love Europe!
Presidenti Donald Trump thotë se SHBA-të po shqyrtojnë një marrëveshje të mundshme për Groenlandën pas bisedimeve me NATO-n, ndërsa ai tërhoqi kërcënimet për të vendosur tarifa ndaj aleatëve evropianë që kishin kundërshtuar planet e tij që Amerika të blinte ishullin.
Në mediat sociale, Trump ofroi pak detaje rreth një diskutimi që si ai ashtu edhe NATO e përshkruan si “shumë produktiv”.
Pasi e tronditi aleancën transatlantike me javë të tëra retorike, presidenti amerikan tha se takimi kishte çuar në “kornizën” e një marrëveshjeje të mundshme.
Por nuk kishte asnjë sugjerim për një marrëveshje që mund të përmbushte kërkesën e Trump për “pronësi” të Grenlandës, një ambicie që ai e ripërsëriti në Forumin Ekonomik Botëror në Zvicër, ndërsa përjashtoi gjithashtu forcën ushtarake.
Në emisionin Truth Social të mërkurën, presidenti amerikan tha: “Ne kemi formuar kornizën e një marrëveshjeje të ardhshme në lidhje me Groenlandën dhe, në fakt, të gjithë Rajonin Arktik.”
“Kjo zgjidhje, nëse arrihet, do të jetë një zgjidhje e shkëlqyer për Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe të gjitha vendet anëtare të NATO-s.”
Burime diplomatike i thanë partnerit amerikan të BBC-së, CBS, se nuk kishte asnjë marrëveshje për kontrollin ose pronësinë amerikane të territorit autonom të varur nga Danimarka.
Sekretari i Shtetit Marco Rubio dhe i Dërguari i Posaçëm Steve Witkoff do t’i “raportonin drejtpërdrejt” atij, shtoi Trump, ndërsa negociatat do të vazhdonin.
Ministri i Jashtëm danez Lars Løkke Rasmussen tha në një deklaratë: “Dita po mbaron me një notë më të mirë se sa filloi”.
Ai shtoi: “Tani, le të ulemi dhe të zbulojmë se si mund t’i adresojmë shqetësimet amerikane për sigurinë në Arktik, duke respektuar linjat e kuqe të Mbretërisë së Danimarkës.”
Në orët që pasuan, dolën në dritë disa detaje.
Pas takimit me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në vendpushimin alpin zviceran, Trump u tha gazetarëve se marrëveshja e mundshme mund të përfshijë të drejtat minerale.
Ai tha gjithashtu se aleatët evropianë mund të punojnë së bashku në planin tjetër të Trump për një sistem mbrojtës “Kupola e Artë” për të mbrojtur SHBA-në nga sulmet me raketa me rreze të gjatë veprimi.
Përveç vendndodhjes strategjike të Groenlandës, SHBA-të kanë folur për rezervat e mëdha – dhe kryesisht të pashfrytëzuara – të mineraleve të rralla të tokës në ishull, shumë prej të cilave janë thelbësore për teknologjitë, duke përfshirë telefonat celularë dhe automjetet elektrike.
“Është marrëveshja përfundimtare afatgjatë”, u tha Trump gazetarëve. “I vendos të gjithë në një pozicion vërtet të mirë, veçanërisht për sa i përket sigurisë dhe mineraleve.”
“Është një marrëveshje që është e përjetshme.”
Sekretari i përgjithshëm i NATO-s tha se nuk e kishte diskutuar çështjen kyçe të sovranitetit danez mbi Groenlandën në takimin e tij me Trump.
Rutte i tha Fox News se “çështja nuk u ngrit më në bisedat e mia sonte me presidentin”.
Trump më parë e kishte hedhur poshtë idenë e dhënies me qira të Groenlandës, duke thënë se “ju mbroni pronësinë. Ju nuk mbroni qiratë”.
Zëdhënësja e NATO-s, Allison Hart, tha në një deklaratë pas takimit midis Trump dhe Rutte: “Negociatat midis Danimarkës, Groenlandës dhe Shteteve të Bashkuara do të vazhdojnë me qëllim që të sigurojnë që Rusia dhe Kina të mos fitojnë kurrë një pikëmbështetje – ekonomikisht ose ushtarakisht – në Groenlandë.”
Megjithatë, një nga dy ligjvënësit e Groenlandës në parlamentin danez vuri në dyshim pse NATO do të kishte ndonjë kontribut mbi pasurinë minerale të ishullit.
“NATO-ja në asnjë rast nuk ka të drejtë të negociojë për asgjë pa ne, Groenlandën. Asgjë për ne pa ne”, tha Aaja Chenmitz.
Sipas mediave amerikane, plani i mundshëm mund t’i lejojë SHBA-së të ndërtojë më shumë baza ushtarake në territor.
Zyrtarët që morën pjesë në takimin e NATO-s të mërkurën i thanë gazetës New York Times se një model për marrëveshjen e sugjeruar mund të jetë i ngjashëm me bazat e Mbretërisë së Bashkuar në Qipro, të cilat janë pjesë e Territoreve Britanike përtej Detit.
Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, SHBA-të mund të sjellin në Groenlandë sa trupa të duan. Ajo tashmë ka më shumë se 100 personel ushtarak të stacionuar përgjithmonë në bazën e saj Pituffik në skajin veriperëndimor të territorit.
Trump kishte kërcënuar të vendoste një tarifë prej 10% “për çdo mall” të dërguar nga Mbretëria e Bashkuar në SHBA nga 1 shkurti, duke u rritur në 25% nga 1 qershori, derisa të arrihej një marrëveshje që Uashingtoni të blinte Groenlandën nga Danimarka.
E njëjta gjë do të kishte vlerë edhe për mallrat nga Danimarka, Norvegjia, Suedia, Franca, Gjermania, Holanda dhe Finlanda – të cilat janë të gjitha anëtare të NATO-s, aleancës mbrojtëse të themeluar në vitin 1949.
Por presidenti amerikan hoqi dorë nga biseda për një luftë tregtare pas takimit me Rutte-n.
“Bazuar në këtë mirëkuptim, unë nuk do të vendos tarifat që ishin planifikuar të hynin në fuqi më 1 shkurt”, tha Trump në postimin e tij në Truth Social.
Në fjalimin e tij të parë në gjashtë vjet në Forumin Ekonomik Botëror në Davos të mërkurën, Trump tha se po “kërkonte negociata të menjëhershme” për të blerë Groenlandën, por këmbënguli se SHBA-të nuk do ta merrnin territorin me forcë.
“Ndoshta nuk do të arrijmë asgjë nëse nuk vendos të përdor forcë të tepërt. Do të ishim të pandalshëm, por nuk do ta bëjmë këtë”, tha Trump. “Nuk kam nevojë të përdor forcë. Nuk dua të përdor forcë. Nuk do të përdor forcë.”
Ai gjithashtu u bëri thirrje udhëheqësve botërorë që të lejojnë SHBA-të të marrin kontrollin e Groenlandës nga Danimarka, duke thënë: “Mund të thoni po dhe ne do të jemi shumë mirënjohës. Ose mund të thoni jo dhe ne do ta kujtojmë.”
Në fjalimin e tij në Davos një ditë më parë, Presidenti francez Emmanuel Macron kritikoi kërcënimin e mëparshëm të Trump për taksat e importit.
Ai tha se një “akumulim i pafund i tarifave të reja” nga SHBA-ja ishte “thelbësisht i papranueshëm”.
Macron ishte ndër ata që i kërkuan BE-së të shqyrtonte mundësitë hakmarrëse kundër taksave të reja të SHBA-së.
Në fjalimin e tij, Trump e sulmoi Macronin, duke thënë se Franca e kishte “mashtruar” SHBA-në për dekada të tëra.
Presidenti amerikan kritikoi gjithashtu kryeministrin kanadez Mark Carney, i cili u bëri thirrje “fuqive të mesme” si Australia, Argjentina dhe vendi i tij të bashkohen kur foli në Davos një ditë më parë.
Në përgjigje, presidenti amerikan e akuzoi Carney-n se ishte mosmirënjohës ndaj SHBA-së.
“Kanadaja jeton për shkak të Shteteve të Bashkuara,” tha Trump. “Mbaje mend këtë, Mark, herën tjetër që do të bësh deklaratat e tua.”
