Në të gjithë Evropën, pjesa e kostove të punës që merret si pjesë e taksave dhe kontributeve sociale ndryshon ndjeshëm. Mbretëria e Bashkuar është ndër më të ulëtat, por shifra kryesore maskon dallime më të gjera në mënyrën se si taksohet puna në të gjithë kontinentin.
Barra tatimore mbi punën luan një rol vendimtar në atë se sa para marrin në të vërtetë punëtorët në shtëpi, por kjo nuk bie vetëm mbi punonjësit. Punëdhënësit gjithashtu mbajnë mbi vete kosto të larta përmes taksave mbi pagat dhe kontributeve shoqërore.
Këtu hyn në lojë problemi tatimor.
Ai mat pjesën e kostove totale të punës që i shkon qeverisë, nëpërmjet taksave dhe kontributeve sociale, në vend që t’i shkojë punëtorit si pagë në shtëpi.
Pyka tatimore në Gjermani dhe Francë është rreth 50% më e lartë se në Mbretërinë e Bashkuar. Ky krahasim i vetëm kap ndryshimin e gjerë në të gjithë Evropën.
Pra, cilat vende vendosin taksat më të larta mbi punën? Dhe pse ndryshojnë kaq shumë ato?
Çfarë është një pykë tatimore?
Ai mbulon tre komponentë: tatimin mbi të ardhurat personale, kontributet shoqërore të punonjësve dhe kontributet shoqërore të punëdhënësit. Shkurt, ai pasqyron jo vetëm atë që një punëtor fiton në letër, por edhe koston shtesë që mbartin punëdhënësit përveç pagës bruto.
Sipas raportit të Fondacionit Tatimor për vitin 2026, pyka tatimore varion nga 26.4% në Qipro në 50.8% në Belgjikë në 28 vende evropiane – shtetet anëtare të BE-së dhe Mbretërinë e Bashkuar. Shifrat pasqyrojnë taksat e vitit 2025 për një punëtor beqar pa fëmijë që fiton pagën mesatare kombëtare.
Normat ndryshojnë në varësi të situatës familjare dhe nivelit të të ardhurave.
Pse barra tatimore e Mbretërisë së Bashkuar është kaq shumë më e ulët?
Dallimet në taksat e punës në të gjithë Evropën pasqyrojnë kryesisht mënyrën se si qeveritë zgjedhin të financojnë shërbimet publike dhe sistemet e mirëqenies.
Gjermania dhe Franca zbatojnë modele të bazuara në sigurimet shoqërore, ku kujdesi shëndetësor, pensionet, mbështetja për papunësinë dhe përfitime të tjera financohen kryesisht përmes kontributeve të detyrueshme të sigurimeve shoqërore. Këto ndahen midis punëdhënësve dhe punonjësve, gjë që rrit barrën e përgjithshme tatimore mbi punën.
Gjermania ka të dytën më të lartë të pykës tatimore me 46.6%, ndërsa Franca është shumë afër me 44.6%. Në Mbretërinë e Bashkuar, ajo është vetëm 29.2% – e treta më e ulët midis të 28 vendeve.
Italia (42.5%) dhe Spanja (40.1%) gjithashtu e kalojnë kufirin prej 40%.
Kjo do të thotë që pyka tatimore në Gjermani është 59.4% më e lartë se në Mbretërinë e Bashkuar dhe 52.7% më e lartë në Francë.
“Kjo ndodh pjesërisht sepse qeveria britanike shpenzon një pjesë më të ulët të PBB-së [për mallra dhe shërbime publike dhe mbrojtje sociale] sesa ekonomitë e tjera të mëdha evropiane, përveç Spanjës”, tha për Euronews Business Alex Mengden, ekonomist në Tax Foundation.
Roli i TVSH-së dhe taksës së këshillit në Mbretërinë e Bashkuar
Mengden vuri në dukje gjithashtu se Mbretëria e Bashkuar financon një pjesë relativisht të madhe të shpenzimeve të saj përmes deficiteve buxhetore – rreth 5.4% të PBB-së në vitin 2025 – në vend të të ardhurave aktuale tatimore.
“Tatimi mbi vlerën e shtuar dhe taksa e këshillit, një taksë lokale familjare e lidhur me vlerat e pronës, kontribuojnë një pjesë më të madhe në të ardhurat tatimore të Britanisë, duke lejuar një barrë më të lehtë tatimore mbi punën”, shtoi ai.
Mengden theksoi gjithashtu se taksat e punës në Gjermani — duke përfshirë kontributet sociale — janë më pak progresive. Kjo e vendos barrën në një bazë më të gjerë, duke mbajtur më shumë se gjysmën e familjeve si kontribues neto në financat publike në çdo kohë të caktuar. Gjithashtu zvogëlon dekurajimin për të punuar për ata që fitojnë mbi pagën mesatare.
Belgjika është i vetmi vend ku pyka tatimore tejkalon 50%, dhe Qiproja, Malta, Mbretëria e Bashkuar, Irlanda, Kroacia dhe Greqia takojnë nën një të tretën.
Mesatarja e BE-së dhe Mbretërisë së Bashkuar është 38.9%. Në shumicën dërrmuese të vendeve të BE-së, pyka tatimore është mbi 40%.
Përbërja e pykës ka rëndësi
Pyka tatimore kap totalin e të ardhurave të qeverisë nga kostot e punës. Por mënyra se si ndahet kjo barrë midis punëtorëve dhe punëdhënësve ndryshon ndjeshëm.
Për shembull, Danimarka ka normën më të lartë të tatimit mbi të ardhurat personale prej 35.3%, megjithatë pjesa e saj e përgjithshme është pak më e ulët — falë përfitimeve në para dhe kontributeve të papërfillshme të sigurimeve shoqërore si nga punëtorët ashtu edhe nga punëdhënësit, të cilat janë më pak se 1%.
Nga ana tjetër, kontributet e sigurimeve shoqërore të punonjësve janë shumë të larta në disa vende, duke arritur në 34.2% në Rumani. Kontributet e punëdhënësve gjithashtu tejkalojnë 25% në vende si Sllovakia.
Shifra totale e pykës tatimore, pra, tregon vetëm një pjesë të historisë. Duke parë përbërjen e saj, zbulohet se kush e mban në të vërtetë barrën – punëtori, punëdhënësi ose të dy.
Vetëm tre vende të tjera evropiane ofrojnë gjithashtu përfitime në para të gatshme, megjithëse në nivele relativisht më të ulëta.
Zvicra ka presionin më të ulët tatimor në Evropë
OECD mbulon disa vende që nuk janë përfshirë në raportin e Fondacionit Tatimor. Midis tyre, Turqia ka një pykë tatimore prej 40.3% dhe Norvegjia 36.4%. Zvicra (23%) ka normën më të ulët në Evropë, në të dy grupet e të dhënave. Konkurrenca e taksave lokale midis kantoneve dhe komunave është një faktor i rëndësishëm në Zvicër.
Vlerësimet e Fondacionit Tatimor kanë tendencë të jenë përgjithësisht më të ulëta se ato të OECD-së, pjesërisht për shkak të ndryshimeve në metodologji, duke përfshirë mënyrën se si maten progresiviteti dhe përfitimet.
Artikulli ‘ Nga paga bruto te fitimi në shtëpi ’ nga Euronews shqyrton pamjen reale të pagave në të gjithë Evropën për skenarë të ndryshëm — duke përfshirë familjet me fëmijë dhe ato me një ose dy persona që fitojnë para.
