Bota
Banorët e një qyteti gjatë luftës në Bosnje bënë “një shpikje” për të prodhuar energji elektrike – tani do të dërgohet në Ukrainë
Në qytetin boshnjak Gorazhde nuk kishte energji elektrike gjatë rrethimit të kohës së luftës, kështu që banorët u detyruan të improvizonin. Sot, ata po ndajnë risitë e tyre me popullin e Ukrainës.
Në luftën e tyre për të mbijetuar, banorët e Gorazhde duhej të bëheshin krijues.
Për shembull, ata ndërtuan një urë nën një urë tjetër, në mënyrë që të kalonin të sigurt nga njëra anë e lumit në tjetrën.
Dhe një nga idetë e tyre novatore ishte ngritja e “stacioneve të vogla të energjisë”, shkruajnë mediat e huaja.
Aziz Lepenica, profesor në pension në Shkollën e Mesme Profesionale “Dzemal Bijedic” në Gorazhde, ishte një nga njerëzit që punonte në ndërtim.
“Ne improvizuam me shumë gjëra për të krijuar ‘centralet elektrike’. Nuk kishte shumë material, e bëmë në punishtet që ndërtuam, kërkuam material në kantiere, makina të prishura, hoqëm pjesë, motorë, nga makineritë dhe i montuam stacionet”, shpjegoi ai.
Ajo funksionoi dhe banorët e përdornin energjinë elektrike për të vënë në funksion makineritë dhe pajisjet e tjera.
Megjithatë, ishte jashtëzakonisht e rrezikshme.
“Kishte disa që dhanë jetën. Lumi Drina është i madh, nivelet e ujit mund të rriten, kabllot lidhen me ‘hidrocentralin’ dhe nëse prishet, atëherë gjithçka shkatërrohet. Ishte e rrezikshme, por ne i duruam të gjitha”, kujtoi ai.
Puna në ‘centralet’ do të kryhej gjatë natës sepse “kishte të shtëna gjatë ditës”, tha ai, duke shpjeguar se ata që punonin në to do të përdornin elektrik dore.
“Kemi punuar si një. Kishim shumë iniciativë për të pasur rrymë dhe për të dëgjuar ndonjë lajm, muzikë e të tilla”, tha ai.
Në ndërtimin e ‘stacioneve elektrike’ gjatë luftës ka marrë pjesë edhe kryeministri i ri i Kantonit Boshnjak-Podrinje, Edin Culov.
Ai ka ndarë përvojën e tij dhe shpjegoi se si akti heroik i qytetarëve të Gorazhdës po kthehet tani në një vepër të mirë për botën.
Culov tha se ai ishte kontaktuar nga Bashkimi Evropian dhe kishte hartuar një projekt me synimin për të ndihmuar popullin e Ukrainës.
Kështu, ai po dërgon skica, vizatime dhe materiale video në Ukrainë, në mënyrë që edhe ata të mund të ndërtojnë ‘hidrocentrale’ në lumenjtë e tyre.
“Miqtë tanë, njerëz me qëllime të mira kryesisht nga Gorazhde, të cilët punojnë në organizata ndërkombëtare, dolën me idenë se projekti i parë duhet të jetë kantoni ynë për të ndihmuar popullin e Ukrainës”, tha Culov, duke shtuar se ukrainasit tani janë në një situatë të ngjashme në të cilën ndodheshin banorët e Gorazhdës gjatë luftës në Bosnje.
Ai kujtoi se si ishte të punoje në ato ‘hidrocentrale’.
“Tani imagjinoni të jeni pa energji elektrike gjatë netëve më të gjata të dhjetorit, pa dritë, nuk mund të lexoni asgjë, nuk mund të shikoni asgjë, nuk ka ndriçim rrugor. Është e pakonceptueshme. Është e vështirë t’i përshkruhet dikujt që nuk e ka përjetuar atë”, tha ai.
Culov kujtoi një natë të veçantë në 1993/94.
“Njerëzit po përgatiteshin për vitin e ri sa më mirë që mundeshin… U bënë përgatitjet që ata të shijonin vitin e ri, të kishin televizorë. Megjithatë, atëherë ra shumë shi, moti ishte i keq dhe papritmas Drina u fry dhe më shumë se gjysma e ‘hidrocentraleve’ u shkatërruan”, tha ai.
Qytetarët e Gorazhdes ndërtuan edhe një furgon të blinduar të improvizuar, “OPRES”, i cili përdorej për transportin e të plagosurve, mjekëve apo ilaçeve.
Kopjet e një automjeti të blinduar dhe një “hidrocentrali” të punuar nga nxënësit dhe mësuesit e shkollës së mesme profesionale “Dzemal Bijedic” u vendosën në qytet për të shënuar Ditën e Gorazhdes.
Ata që i krijuan tani do t’i dërgojnë projektet dhe kopjet në Ukrainë.
“Kryeministri na ftoi këtë vit të krijojmë një projekt që do të dërgohet në Ukrainë përmes BE-së. Ne kemi pesë inxhinierë mekanikë dhe studentët tanë të inxhinierisë mekanike punojnë së bashku me profesorët në të gjitha këto projekte. Profesorët bëjnë skica dhe nxënësit i zbatojnë ato”, tha Sedin Hadzimusic, drejtori i shkollës.
Bota
“Gjermania po plaket!”, Merz u drejtohet qytetarëve: 2026-a është një pikë kthese për kombin tonë
Viti 2026 mund të shënojë një pikë kthese për Gjermaninë dhe për gjithë Evropën. Kjo ishte perspektiva e paraqitur nga Kancelari Federal Gjerman, Friedrich Merz, në fjalimin e tij tradicional të fundvitit, ku theksoi rëndësinë e këtij viti për të ardhmen e vendit dhe të kontinentit.
“Mund të jetë një vit në të cilin Gjermania dhe Evropa do të rimarrin në dorë paqen, lirinë dhe prosperitetin me forcë të përtërirë”, u shpreh Merz gjatë fjalimit.
Kancelari kujtoi një sërë reformash të ndërmarra nga qeveria e tij, duke përfshirë ndryshimet në shërbimin ushtarak, luftën kundër emigracionit të paligjshëm, uljen e burokracisë si dhe heqjen e të ardhurave bazë, të cilat janë zëvendësuar me sistemin e sigurimit bazë.
Duke iu referuar sfidave demografike, Merz theksoi se shoqëria gjermane po plaket dhe se brezi i “baby boomers” po i afrohet moshës së pensionit. Sipas tij, viti i ardhshëm do të jetë thelbësor për krijimin e një ekuilibri të ri në sistemet e sigurimeve shoqërore, që të përmbushë në mënyrë të drejtë nevojat e të gjitha brezave.
Ai u bëri thirrje qytetarëve që të mos udhëhiqen nga frika apo dekurajimi, por nga besimi dhe bindja se Gjermania ka aftësinë për të përballuar edhe sfidat më të mëdha.
Në fund, Merz kërkoi sërish durim nga qytetarët, duke pranuar se reformat nuk kanë dhënë ende rezultatet e dëshiruara. “Nuk është e mjaftueshme, por qeveria federale ka filluar punën e saj dhe jam i bindur se përfitimet do të vijnë, edhe pse do të kërkojnë kohë”, deklaroi ai.
Presidenti rus, Vladimir Putin, tha se vendi i tij beson se do të fitojë në Ukrainë, ku Moska po zhvillon një ofensivë që gati katër vjet. Këto deklarata ai i bëri në fjalimin për Vitin e Ri. Fjalimi tradicional i Putinit u transmetua fillimisht në gadishullin e largët lindor të Kamçatkës, që është rajoni i parë i Rusisë që hyri në vitin 2026.
Ai u bëri thirrje rusëve të “mbështesin heronjtë tanë” që luftojnë në Ukrainë, duke thënë: “Ne besojmë te ju dhe te fitorja jonë”.
Ai ua uroi Vitin e ri “luftëtarëve dhe komandantëve” në Ukrainë, duke shtuar se “miliona njerëz në mbarë Rusinë, më besoni, po mendojnë për ju”.
Konflikti në Ukrainë ka shkaktuar dëme të mëdha materiale në UKrainë, teksa humbjet në njerëz të dyja palët vlerësohet se janë të larta.
Shtetet e Bashkuara po udhëheqin përpjekjet për të arritur një marrëveshje për t’i dhënë fund konfliktit më të madh në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.
Data 31 dhjetor shënon 26-vjeotrin e ngritjes në pushtet të Putinit. Ai u bë president i Rusisë në prag të Vitit të Ri 1999, kur Boris Yeltsin dha dorëheqjen. Fjalimi televiziv i Vitit të Ri, që vazhdon një traditë të nisur nga udhëheqësi sovjetik Leonid Brezhnev, është një ritual i festave në Rusi dhe ndiqet nga miliona familje. Ai transmetohet në televizionin shtetëror pak para mesnatës në secilën nga 11 zonat kohore të Rusisë./REL
Viti 2025 ka sjellë një valë të re inovacionesh teknologjike që po ndryshojnë mënyrën si jetojmë, punojmë dhe ndërveprojmë me botën digjitale.
Revista prestigjioze TIME ka publikuar listën e saj vjetore “The Best Inventions of 2025”, ku përzgjodhi qindra produkte dhe teknologji me ndikim transformues.
Nga inteligjenca artificiale te robotika dhe pajisjet mjekësore të gjeneratës së re, këtu janë 10 shpikjet më të bujshme Hi-Tech të vitit.
1. Rabbit R1 – Asistenti portabël i gjeneratës së re
Një pajisje e vogël me IA të specializuar, që kryen detyra komplekse në emër të përdoruesit. Nuk ka nevojë për aplikacione – thjesht i kërkon dhe vepron në sekondë.
Burimi: TIME – Best Inventions 2025
2. Humane Ai Pin – Pajisja që zëvendëson telefonin
Një mini-kompjuter i veshshëm që projekton ndërfaqen në çdo sipërfaqe. Ai funksionon me komandë zanore dhe synon të reduktojë varësinë nga ekranet tradicionale.
Burimi: TIME
3. LIM X iRobot – Robot ndihmës për përdorim shtëpiak
Robot inteligjent për organizimin e shtëpisë, monitorim, pastrim të avancuar dhe ndihmë të personave me nevoja të veçanta.
Burimi: TIME
4. ProActiv Retract – Drón vetë-palosës për emergjenca
Një drón i ri që paloset automatikisht dhe nis fluturimin brenda sekondave, ideal për shpëtim në zona të vështira.
Burimi: TIME
5. NeuralSight 2.0 – Syze AR me IA të integruar
Syze të realitetit të shtuar që përkthejnë tekstin, identifikojnë objekte dhe projektojnë informacion në kohë reale.
Burimi: TIME
6. EcoCharge X – Bateri inteligjente që rikarikohet në 3 minuta
Një bateri ultratë shpejtë, e aftë të furnizojë pajisje shtëpiake dhe aparatura industriale.
Burimi: TIME
7. Medisync BioPatch – Sensor biometrik për diagnostikim të shpejtë
Një patch inteligjent që analizon parametrat shëndetësorë 24/7 dhe parashikon kriza shëndetësore përpara se ato të ndodhin.
Burimi: TIME
8. FoldCam Pro – Kamera e parë e palosshme 360°
Projeksione 3D, rezolucion ultra HD dhe kapacitet i avancuar stabilizimi – ideale për krijues përmbajtjesh.
Burimi: TIME
9. NanoClean Sphere – Pajisje nano-robotike për pastrim ajri
E përbërë nga mikro-robotë që neutralizojnë ndotësit në hapësira të mbyllura.
Burimi: TIME
10. AeroLink Urban – Drón personal për mobilitet urban
Një mjet fluturues i lehtë që synon të përdoret si “taksi ajrore personale” brenda qyteteve.
Anthony Joshua lirohet nga spitali pas aksidentit me makinë në Nigeri
Taksa e prezervativëve dhe kujdesi më i lirë për fëmijët: Plani i Kinës për të rritur shkallën e lindjeve
Faqet e para te gazetave në UK
Në foto: Viti i Ri u prit në të gjithë botën
Starmer zotohet të ‘mposhtë rënien dhe përçarjen’ në mesazhin e Vitit të Ri
Pse viti 2026 është viti i suksesit për Keir Starmer?
George Clooney, gruaja e tij Amal dhe binjakët e tyre fituan shtetësinë franceze
Vdekje të rëndësishme 2025
Pesë tradita të Vitit të Ri që nuk i dinit
Mbretëria e Bashkuar mirëpret Vitin e Ri me festime në të gjithë vendin (video)
“Gjermania po plaket!”, Merz u drejtohet qytetarëve: 2026-a është një pikë kthese për kombin tonë
Pse duhet të merrni një portofol të ri për Vitin e Ri?
Veliaj dhe Meta urojnë Vitin e Ri 2026 nga qelia, me mesazhe shprese dhe bashkimi
Bebet e para të 2026! Dy vajza lindin në maternitetet e Tiranës
Kush ishin lajmet më të çuditshme dhe virale nga bota në vitin 2025
“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
FOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
U kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
Shqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
Vizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
Rrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
Ish-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
Bllokohet hekurudha Angli-BE/ Probleme me energjinë elektrike, pezullohen udhëtimet për mijëra pasagjerë
Hetimet për atentatin e Rinasit, burime: Autorët pasi dogjën mjetin që përdorën në krim u larguan me ambulancë
Ironia e një dosje sekrete në Harvard: Amerikanë mbroni Trashëgiminë Ilire, Shqiptarët pas ’90-s e shkatërruan …
Bashkimi me euron do të kishte mbuluar koston e NHS-së
Mijëra vetë të ekspozuar ndaj fruthit, alarm në një prej aeroporteve më të ngarkuar në botë
Këta janë 10 kandidatët më të votuar në Vetëvendosjes
Emigrantët kthehen, por Shqipëria nuk i mban
Britania marrëveshje me Angolën dhe Namibinë për kthimin e emigrantëve
-
Albania1 day ago“Wizz Air” le në mëshirë të fatit pasagjerët e linjës Londër-Tiranë
-
UK3 days agoFOTO/ Nëna me dy fëmijët humbën jetën në një zjarr tragjik në Angli
-
Albania3 days agoU kap me kokainë me vlerë 230 mijë euro, shqiptari: Mos më dënoni, më lejoni të kthehem në Shqipëri
-
Albania5 days ago
Shqiptari në Britani shpëton nga deportimi pasi “partnerja nuk i flet shqip”
-
UK23 hours agoVizitorët, tarifë për të hyrë në Britani – Shtetasit që udhëtojnë pa viza duhet të aplikojnë për autorizim
-
UK5 days ago
Rrëzohet aeroplani në Britani, alarm në aeroportin Southend në Londër
-
Sports3 days agoIsh-kampioni i botës në boks Anthony Joshua plagoset në një aksident automobilistik në Nigeri, dy persona humbin jetën
-
UK2 days agoBllokohet hekurudha Angli-BE/ Probleme me energjinë elektrike, pezullohen udhëtimet për mijëra pasagjerë