Sir Keir Starmer ka thënë shumë herë se dëshiron një marrëdhënie më të ngushtë me BE-në. Kjo ishte pjesë e platformës së tij të zgjedhjeve të përgjithshme të vitit 2024, megjithëse në terma mjaft të paspecifikuar.
Në samitin e parë vjetor Britani e Madhe-BE 11 muaj më parë u njoftua se Britania e Madhe po negocion marrëveshje me BE-në mbi standardet e ushqimit dhe pijeve, emetimet e karbonit dhe energjinë elektrike.
Aty ku bëhet më e ndërlikuar është se qeveria dëshiron harmonizim “dinamik”: që do të thotë jo vetëm ndjekja e rregullave të BE-së siç janë tani në ato tre fusha, por edhe vazhdimi i ndjekjes së tyre me kalimin e kohës, ndërsa ato ndryshojnë.
Do të ketë një votim për të gjitha këto në Parlament kur qeveria të paraqesë legjislacionin më vonë këtë vit.
Por, ndërsa qeveria përditëson rregullat e Mbretërisë së Bashkuar për t’u përputhur me rregullat evropiane me kalimin e kohës, mund të mos ketë domosdoshmërisht votime të mëtejshme – ky proces njihet si legjislacion dytësor.
Legjislacioni dytësor u përdor gjithashtu në mënyra të ndryshme kur qeveritë konservatore ndoqën shmangien nga rregullat e BE-së.
Pranimi i sotëm nga qeveria se ky do të jetë procesi parlamentar ka shkaktuar zemërim tek Konservatorët dhe Reform UK.
Por thelbi i vërtetë i mosmarrëveshjes këtu nuk ka të bëjë me procesin parlamentar. Ka të bëjë me çështje shumë më të thella të sovranitetit, ekonomisë dhe vendit të Britanisë në botë, të cilat kanë qenë duke e animuar politikën tonë për më shumë se një dekadë tani.
Dhe ajo që është kaq mbresëlënëse është entuziazmi relativisht i ri i kryeministrit për ta përqafuar këtë debat.
Andrew Griffith, sekretari i biznesit në hije i konservatorëve, tha se planet e qeverisë do të thoshin se “Parlamenti do të reduktohej në një spektator ndërsa Brukseli përcakton kushtet” dhe se kjo ishte “pikërisht ajo që vendi refuzoi” në vitin 2016.
Nigel Farage i Reform UK ngriti një argument të ngjashëm. “Pranimi i rregullave të tyre pa votim është një tradhti e drejtpërdrejtë e referendumit të Brexit”, tha ai.
Me fjalë të tjera, pranimi i rregullave të BE-së nga Mbretëria e Bashkuar pa qenë në gjendje t’i formësojë ato rregulla si pjesë e bllokut do të ishte i gabuar.
Sir Keir nuk e shpreh drejtpërdrejt në këto terma, por qëndrimi i qeverisë në përgjigje është në thelb: të jesh një zbatues rregullash në fusha specifike ia vlen për përfitimet ekonomike.
Kryeministri ka kërkuar përafrimin me rregullat e BE-së në këto fusha që shumë kohë para ndarjes së tij me Presidentin Trump për Iranin, por është e habitshme se si paqëndrueshmëria globale (pjesërisht një kod për këtë president unik dhe kapriçioz) tani formon një pikë të argumentit të tij për politikën.
Duke folur më parë për BBC Radio 5 Live, ai tha: “Jemi në një botë ku ka konflikt masiv, pasiguri të madhe dhe unë besoj fuqimisht se interesat më të mira të Mbretërisë së Bashkuar janë në një marrëdhënie më të fortë dhe më të ngushtë me Evropën.”
Dhe në një konferencë për shtyp në fillim të këtij muaji, të thirrur për të diskutuar pasojat ekonomike të luftës në Iran, Sir Keir përfundoi deklaratën e tij hapëse duke deklaruar se “interesi ynë kombëtar afatgjatë kërkon partneritet më të ngushtë me aleatët tanë në Evropë”.
Brexit, tha ai, i shkaktoi “dëme të thella ekonomisë sonë”, duke shtuar se Mbretëria e Bashkuar donte të ishte “më ambicioze” për “bashkëpunim më të ngushtë ekonomik”.
Këto janë argumente që kryeministri – i cili e bëri pasurinë e tij politike në Partinë Laburiste si sekretari në hije i Brexit-it i Jeremy Corbyn – kryesisht kishte hezituar t’i paraqiste si udhëheqës deri kohët e fundit.
Rreziku i armiqësimit të votuesve të Partisë Laburiste, të cilët ose mbështetën Largimin një dekadë më parë ose mbështetën Qëndrimin, por nuk donin që çështja të rigjykohej, rëndoi shumë mbi strategët e partisë.
Kjo llogaritje politike ka ndryshuar qartë, pjesërisht për shkak të sondazheve që tregojnë se Brexit është gjithnjë e më pak popullor, dhe pjesërisht për shkak të ndërgjegjësimit në rritje për kërcënimin me të cilin përballet Partia Laburiste në krahun e saj progresiv – veçanërisht që nga fitorja e të Gjelbërve në zgjedhjet e pjesshme në Gorton dhe Denton në shkurt.
Megjithatë, ekziston padyshim një rrezik që Sir Keir të përfundojë duke tërhequr vëmendjen te marrëdhëniet Britani e Madhe-BE pa shkuar aq larg sa për të kënaqur progresistët e lëkundur.
Në fund të fundit, ai është ende i përkushtuar ndaj arkitekturës themelore të marrëveshjes së Mbretërisë së Bashkuar pas Brexit-it, siç është hartuar nga Theresa May pothuajse një dekadë më parë – asnjë anëtarësim në tregun e vetëm (i cili do të vinte me lëvizjen e lirë të njerëzve) dhe asnjë anëtarësim në bashkimin doganor (që do të thoshte braktisje e marrëveshjeve të tregtisë së lirë pas Brexit-it).
Ka shumë shenja që tregojnë se Sir Keir do të jetë nën presion nga radhët e tij për të shkuar më tej.
Sir Sadiq Khan, kryebashkiaku i Londrës, i cili duket se ka gjithnjë e më shumë gjasa të kandidojë për një mandat të katërt në vitin 2028, ka thënë se Mbretëria e Bashkuar duhet të ribashkohet me tregun e vetëm dhe bashkimin doganor para zgjedhjeve të ardhshme të përgjithshme dhe më pas të shkojë në ato zgjedhje me një premtim për t’u ribashkuar plotësisht me BE-në.
Një rrezik që edhe disa nga ata në qeveri që duan një marrëdhënie më të ngushtë me BE-në e kanë parasysh është se sa herë që Sir Keir flet për rëndësinë e kësaj për planet e tij, ai e bën më të mundshme që BE-ja të kërkojë një çmim të lartë.
“Nga përvoja me konservatorët e dimë se BE-ja bën një pazar të vështirë, veçanërisht nëse shihemi sikur duam të zgjedhim pjesët më të mira të tregut të vetëm”, tha një burim qeveritar.
Bisedimet mbi rregulloret nuk janë as negociatat më të diskutueshme që po zhvillohen aktualisht me Brukselin.
Bisedimet mbi një skemë të lëvizshmërisë së të rinjve kanë ngecur sepse Britania dëshiron një kufi për numrin e të rinjve që do të jenë në gjendje të vijnë në BE çdo vit.
Disa shtete anëtare të BE-së duan gjithashtu që evropianëve t’u ngarkohen të njëjtat tarifa shkollimi nga universitetet në Mbretërinë e Bashkuar njësoj si britanikëve.
E gjithë kjo pritet të realizohet në një samit të dytë Britani e Madhe-BE në muajt e ardhshëm.
Dhjetë vjet pas votimit në referendum, Brexit është rikthyer në zemër të politikës britanike.
