Një studim i fundit gjigant, që analizoi mbi 6,000 gjenome antike, vërteton vazhdimësinë gjenetike të shqiptarëve nga Epoka e Bronzit e deri më sot, duke zbardhur përfundimisht “vrimën e zezë” të historisë mesjetare.
TIRANË – Prej shekujsh, origjina e popullit shqiptar ka qenë një nga enigmat më të mëdha të historisë evropiane. Pa dokumente të shkruara nga shekulli II deri në shekullin XI, teoritë kanë lëvizur nga ato të vazhdimësisë ilire deri te hipotezat e pabazuara për mërgrim të vonshëm. Megjithatë, shkenca moderne e paleogjenetikës sapo ka folur me zë të lartë.
Vazhdimësi që nga Epoka e Bronzit
Sipas studimit të udhëhequr nga një ekip ndërkombëtar kërkuesish (Clemente et al., 2023), shqiptarët e sotëm janë pasardhës kryesorë të grupeve paleo-ballkanike që kanë jetuar në këtë territor që në Epokën e Bronzit të Vonë dhe atë të Hekurit.
Përmes një teknologjie të avancuar që zbulon segmente të përbashkëta ADN-je (IBD), kërkuesit gjetën se profili gjenetik i shqiptarëve ka mbetur jashtëzakonisht i qëndrueshëm. Ndryshe nga popujt fqinjë, ku dyndjet sllave të shekujve VI-VII lanë gjurmë të thella, te shqiptarët ky ndikim mbeti i kufizuar në vetëm 10-20%.
Viti 800: Kur u “vulos” profili gjenetik shqiptar
Një nga zbulimet më interesante të artikullit është fakti se rreth viteve 800–900 pas Krishtit, popullsia që jetonte në trojet tona kishte tashmë një profil gjenetik pothuajse identik me shqiptarët e sotëm.
“Gjetjet tona tregojnë se shqiptarët e sotëm rrjedhin kryesisht nga ky grup i mbetur paleo-ballkanik, i cili ishte i pranishëm në Shqipëri të paktën që nga Mesjeta e Hershme,” thuhet në raportin e kërkuesve.
Pikat kyçe të zbulimit:
- Autoktonia: Konfirmohet se shqiptarët nuk erdhën nga diku tjetër, por u formuan gjenetikisht në territorin e tyre aktual (Shqipëri, Kosovë, Maqedoni e Veriut).
- Rezistenca Gjenetike: Përzierja me grupet e Evropës Lindore është shumë më e ulët se te fqinjët, gjë që shpjegon edhe ruajtjen e gjuhës shqipe si degë unike.
- Gjuha Shqipe: Studimi ndihmon në lokalizimin e “vendlindjes” së gjuhës sonë, duke e vendosur atë në zonat malore të Ballkanit Qendror-Perëndimor, ku popullsia i mbijetoi asimilimit romak dhe sllav.
Fundi i miteve politike?
Për dekada, debati mbi origjinën është përdorur shpesh për agjenda politike rajonale. Ky studim, i bazuar në të dhëna të forta biologjike dhe jo në interpretime tekstesh të vjetra, ofron një bazë të pakundërshtueshme shkencore për lashtësinë e popullit shqiptar në trojet e veta.
Ky zbulim pritet të sjellë ndryshime rrënjësore në tekstet shkollore të historisë, duke e zhvendosur origjinën e shqiptarëve nga fusha e “supozimeve” në atë të fakteve të vërtetuara shkencërisht.
Referencë: Clemente et al. (2023), “Ancient DNA reveals the origins of the Albanians”, bioRxiv/Science.
