Një pezullim i pjesshëm u propozua nga Irlanda, Spanja dhe Sllovenia, por nuk mori mbështetje të mjaftueshme nga shtetet e tjera anëtare.
BE-ja mbetet e ndarë në vendosjen e sanksioneve ndaj Izraelit, pavarësisht se disa shtete anëtare e kritikojnë vendin për gjendjen e vështirë të Gazës dhe dhunën kundër palestinezëve nga kolonët izraelitë në Bregun Perëndimor.
Kaja Kallas, shefja e politikës së jashtme të BE-së, tha se propozimet për një pezullim të pjesshëm të marrëveshjes së asociimit BE-Izrael mbetën në tryezë, por u kërkuan shteteve të ndryshonin qëndrimet e tyre që të hynte në fuqi.
Duke folur pas një takimi midis ministrave të jashtëm të BE-së të martën, ajo u tha gazetarëve: “Nuk e pamë këtë sot, por këto diskutime do të vazhdojnë.”
Kallas hodhi poshtë kritikat se qasja e bllokut ndaj Izraelit sugjeronte një standard të dyfishtë, një akuzë e ngritur nga disa persona të brendshëm të BE-së , ndërsa ngriti dyshime rreth ndikimit të sanksioneve. “Një pezullim i marrëveshjes së asociimit, a do ta ndalojë zgjerimin [nga kolonët izraelitë] në Bregun Perëndimor? E dini, kjo ndoshta nuk është e vërtetë.”
Më vete, ajo tha se BE-ja do të shtojë kufizime të gjera ndaj Iranit duke miratuar sanksione të reja ndaj iranianëve të përfshirë në kufizimin e lundrimit të lirë përmes ngushticës së Hormuzit. BE-ja do të synojë të miratojë sanksionet në maj, tha ajo.
Në takimin e së martës, Irlanda, Spanja dhe Sllovenia i bënë presion Kallasit që të rihapë një pezullim të pjesshëm të marrëveshjes së asociimit të Izraelit me BE-në, e cila u propozua vjeshtën e kaluar , por që nuk siguroi kurrë mbështetjen e shumicës.
Të tre vendet, historikisht mbrojtëse të të drejtave palestineze, i shkruan Kallasit javën e kaluar, duke përshkruar kushtet “e padurueshme” në Gaza me shkelje të vazhdueshme të armëpushimit dhe hyrje të pamjaftueshme të ndihmës humanitare, si dhe dhunë në rritje kundër palestinezëve në Bregun Perëndimor.
José Manuel Albares, ministri i jashtëm i Spanjës, tha të martën: “Ndërsa Izraeli vazhdon në atë rrugë të një lufte të përhershme, ne nuk do të jemi në gjendje [të drejtojmë marrëdhëniet tona] në të njëjtën mënyrë.”
Pedro Sánchez, kryeministri i Spanjës – i cili ka qenë ndër kritikët më të zëshëm evropianë të luftës së Izraelit në Gaza – i bëri thirrje BE-së fundjavën e kaluar që t’i japë fund marrëveshjes së asociimit me Izraelin.
Maxime Prévot, ministri i jashtëm i Belgjikës, tha: “Ishte e qartë se duhet të ngremë zërin tonë për sanksionet”, duke iu referuar dhunës nga kolonët e Bregut Perëndimor që ka arritur “nivele të papara”, si dhe votimit të parlamentit izraelit për dënimin me vdekje .
“Ka qartë sulme serioze ndaj parimeve të të drejtave dhe vlerave të BE-së që qeverisin këtë marrëveshje”, tha ai, duke iu referuar nenit 2 të paktit BE-Izrael.
Kathleen Van Brempt, një nënkryetare belge e Parlamentit Europian, e cila flet në emër të Socialistëve për tregtinë, tha se BE-ja po e gërryen besueshmërinë e saj si mbrojtëse e të drejtave të njeriut.
“Dështimi si nga Komisioni Evropian ashtu edhe nga shtetet anëtare të BE-së për të vepruar në mënyrë të përshtatshme sipas ligjit ndërkombëtar, të drejtave të njeriut dhe vlerave e besimeve të veta po e bën Evropën bashkëfajtore në krimet e luftës dhe krimet kundër njerëzimit të kryera nga Izraeli”, tha ajo.
Gjermania tha se propozimi për të pezulluar marrëveshjen ishte i papërshtatshëm. Johann Wadephul, ministri i jashtëm, tha: “Duhet të flasim me Izraelin për çështjet kritike. Kjo duhet të bëhet në një dialog kritik dhe konstruktiv me Izraelin.”
Marrëveshja e asociimit ka nevojë për miratim unanim nga 27 shtetet anëtare të BE-së që të revokohet, por një pezullim i pjesshëm kërkon vetëm një shumicë të ponderuar prej 15 shtetesh anëtare që përfaqësojnë 65% të popullsisë së BE-së. Gjermania ose Italia do të duhej të ndryshonin qëndrimin e tyre, duke supozuar se mbështetja nga vjeshta e kaluar mbetet konstante.
Në kritika të ashpra, Amnesty International akuzoi BE-në për “një dështim moral” që tregoi “përbuzje të paturpshme për jetën e civilëve, veçanërisht në territorin e pushtuar palestinez dhe në Liban”.
OJQ-ja ishte midis 70 grupeve që bënë thirrje për pezullimin e marrëveshjes BE-Izrael javën e kaluar. Në nisma të veçanta, më shumë se 1 milion njerëz dhe gati 400 diplomatë dhe zyrtarë të lartë të BE-së u kanë bërë të njëjtën kërkesë udhëheqësve të BE-së.
Duke shtuar presionin nga një drejtim tjetër, Franca dhe Suedia i kërkuan Komisionit Evropian që të “shqyrtojë urgjentisht” vendosjen e tarifave për produktet nga vendbanimet e paligjshme në Bregun Perëndimor dhe kufizimet në eksportet në këto territore. Kallas tha se do ta ngrinte këtë propozim me komisioneren evropiane për tregtinë.
Komisioni, i cili është përgjegjës për politikën tregtare të BE-së, ka thënë më parë se mallrat me origjinë nga vendbanimet izraelite që ranë nën administrimin izraelit pas qershorit 1967 nuk kanë të drejtë për trajtim preferencial. “Vetëm produktet me origjinë nga Izraeli i vetë ata përfitojnë preferenca tregtare sipas marrëveshjes së asociimit BE-Izrael”, tha një zëdhënës në mars.
Espen Barth Eide, ministri i jashtëm i Norvegjisë, tha se një nga problemet kryesore me të cilat përballet Autoriteti Palestinez ishte pushtimi i Palestinës nga kolonët e dhunshëm, “ndonjëherë të toleruar, madje të mbështetur nga qeveria izraelite dhe IDF [Forcat Mbrojtëse të Izraelit]”.
Norvegjia, e cila nuk është anëtare e BE-së, ka luajtur një rol historik në përpjekjet për të ndërmjetësuar paqen midis Izraelit dhe palestinezëve. Ishte ndër qeveritë e para që njohu shtetësinë palestineze në valën e fundit të mbështetjes.
Ministri i bëri thirrje gjithashtu Izraelit të lirojë “të ardhurat palestineze nga zhdoganimi”, taksat dhe detyrimet doganore, të cilat janë burimi kryesor i të ardhurave të Autoritetit Palestinez, por që mblidhen nga Izraeli sipas marrëveshjeve të Oslos të ndërmjetësuara nga Norvegjia.
Transferimi i të ardhurave është pezulluar nga Izraeli që nga maji i vitit 2025, duke krijuar probleme për autoritetin në pagesën e mësuesve, mjekëve, mbledhësve të mbeturinave dhe oficerëve të policisë.
“Kjo nuk po i kërkon Izraelit të bëjë diçka shtesë. Është thjesht të bëjë diçka që ata janë tashmë të detyruar ligjërisht ta bëjnë. Kjo është kërkesa jonë numër një dhe duhet të ndodhë menjëherë”, tha ministri.
Ai nuk pranoi të komentojë mbi atë që duhet të bëjë BE-ja, por tha: “Mendoj se është e rëndësishme që t’i bëhet shumë e qartë Izraelit se ne presim që ata t’i përmbahen ligjit ndërkombëtar dhe tani është e vendosur mirë se pushtimi në tërësinë e tij është i paligjshëm”, duke iu referuar mendimit të vitit 2024 të gjykatës ndërkombëtare të drejtësisë të OKB-së .
Qeveria izraelite u është kundërpërgjigjur kritikëve të saj të BE-së, duke e akuzuar më së shumti Sánchezin për hipokrizi dhe standarde të dyfishta.
Gideon Sa’ar, ministri i jashtëm i Izraelit, tha se qeveria spanjolle kishte marrë falënderime “nga regjimi brutal i Iranit dhe organizata terroriste”, duke shtuar se ajo i ishte “përkushtuar përhapjes së antisemitizmit”.
Ai e postoi deklaratën në X , së bashku me një fotografi që me sa duket tregonte një poster të fytyrës së Sánchez dhe kritikat e tij për luftën e Izraelit kundër Iranit me anë të një rakete iraniane.
