Kriza në Ngushticën e Hormuzit po hyn në një fazë të re tensioni teksa Donald Trump njoftoi sulme kundër anijeve iraniane dhe Emiratet e Bashkuara Arabe denoncuan sulmet ndaj anijeve dhe infrastrukturës energjetike, duke intensifikuar shqetësimet në lidhje me sigurinë e lundrimit dhe tregun global të energjisë.
Presidenti amerikan tha se forcat amerikane shkatërruan shtatë “anije të shpejta” iraniane në Ngushticën e Hormuzit, si pjesë e operacionit “Projekti Liria”, që synonte shoqërimin dhe largimin e anijeve tregtare të bllokuara në zonë.
“Ne qëlluam shtatë anije të vogla ose, siç i quajnë ata, anije “të shpejta”. Janë të gjitha ato që u kanë mbetur”, tha ai, duke shtuar se helikopterët u përdorën në operacione. Irani mohoi se kishin ndodhur sulme të tilla.
Nga ana e tij, Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi deklaroi nëpërmjet X se zhvillimet në Ngushticën e Hormuzit tregojnë se “nuk ka zgjidhje ushtarake për një krizë politike”.
Në të njëjtën kohë, ai iu referua progresit që po bëhet në bisedime, duke theksuar rolin e Pakistanit, i cili – siç deklaroi ai – po kontribuon pozitivisht në proces. Ai lëshoi një paralajmërim për Shtetet e Bashkuara, duke theksuar rrezikun e përfshirjes përsëri në një “bllokim” për shkak të veprimeve të palëve të treta, ndërsa bëri një rekomandim përkatës për Emiratet e Bashkuara Arabe.
Në përfundim, ai theksoi se “Plani i Lirisë” përfundon duke u shndërruar në një “Plan Bllokimi”.
Versione kontradiktore të ngjarjeve
Uashingtoni tha se shkatërrues dhe anije tregtare me flamur amerikan kaluan nëpër ngushticë të hënën, por Teherani i quajti pretendimet “krejtësisht të rreme”, me forcat iraniane që thanë se ata thjesht kishin qëlluar me të shtëna paralajmëruese ndaj një anijeje luftarake amerikane – një pretendim që SHBA-ja gjithashtu e mohoi.
Kompania e transportit detar Maersk tha se anija e saj me flamur amerikan, Alliance Fairfax , ishte larguar nga Gjiri Persik nën shoqërimin ushtarak amerikan pa incidente dhe me ekuipazhin e saj të sigurt.
Kompania tha se i ishte ofruar mundësia e largimit të anijes nën mbrojtje ushtarake si pjesë e operacionit që po promovohet nga Uashingtoni.
Sulme ndaj anijeve dhe infrastrukturës energjetike
Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Koreja e Jugut raportuan sulme ndaj anijeve në Ngushticën e Hormuzit. Ndërkohë, autoritetet e Emirateve të Bashkuara Arabe thanë se një tanker që i përkiste kompanisë shtetërore Adnoc u godit dhe një shpërthim dhe zjarr shpërtheu në portin e naftës të Fujairah, duke plagosur tre persona.
Autoritetet thanë se sistemet e mbrojtjes ajrore u aktivizuan, duke kapur 12 raketa balistike, tre raketa lundrimi dhe katër dronë.
Abu Dhabi i quajti sulmet një “përshkallëzim të rrezikshëm” dhe tha se rezervonte të drejtën për t’u përgjigjur, ndërsa media shtetërore iraniane tha se Teherani “nuk ka plane për të synuar Emiratet e Bashkuara Arabe”.
Reagimet ndërkombëtare dhe implikimet e energjisë Udhëheqësit ndërkombëtarë i dënuan sulmet, me Presidentin Francez Emmanuel Macron që i quajti ato “të pajustifikuara dhe të papranueshme” dhe Kryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar Keir Starmer që tha se vendi i tij do të vazhdonte të mbështeste mbrojtjen e partnerëve të saj të Gjirit.
Çmimi i naftës së papërpunuar Brent u rrit me më shumë se 5% në mbi 115 dollarë për fuçi për shkak të shqetësimeve në lidhje me sigurinë energjetike.
Ngushtica e Hormuzit ka qenë kryesisht e mbyllur që nga shkurti, kur SHBA-të dhe Izraeli nisën sulme ajrore kundër Iranit, me Teheranin që u përgjigj duke bllokuar kalimin nëpër rrugën ujore strategjike, përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës dhe gazit në botë.
Pavarësisht një armëpushimi të shpallur në fillim të prillit, transporti detar mbetet i kufizuar, me rreth 20,000 marinarë në 2,000 anije ende të bllokuara në rajon.
Trump tha se SHBA-të po merrnin kërkesa nga shumë vende për të liruar anijet që “mbeten të bllokuara”, duke paralajmëruar se do të përdoret forcë nëse operacioni pengohet.
Në Oman, dy persona u plagosën kur një shtëpi u godit në zonën Buha, përgjatë vijës bregdetare të Ngushticës së Hormuzit, sipas mediave shtetërore.
