nga Kastriot Skendaj Port & Ship Expert
Një thirrje e thjeshtë për sigurinë e detarëve, nga një ekspert i porteve dhe anijeve.
Sot detarët po përballen me një situatë që po bëhet gjithnjë e më e pasigurt dhe e paparashikueshme.
Dëgjojmë se në Ngushticën e Hormuzit një anije mund të duhet të paguajë gati një milion dollarë vetëm për të kaluar. Pastaj një tjetër zë thotë: edhe nëse paguan, mund të mos kalosh.
Kështu anijet presin. Qindra anije dhe mijëra ekuipazhe qëndrojnë në perëndim të ngushticës, pa mundur të planifikojnë lundrimin e tyre apo thjesht të bëjnë punën për të cilën janë trajnuar.
Për mijëra vite, marinarët janë orientuar nga yjet për të lundruar. Sot, edhe të shikosh qiellin ndjehet e pasigurt — dronë sipër, raketa në distancë, konflikte në horizont.
Nën ujë ekziston frika e minave.
Inspektimet e Port State Control në Gjirin Persik janë të rëndësishme dhe të nevojshme kur trajtojnë kushte të këqija ose pajisje të pasigurta. Por realiteti njerëzor gjithashtu meriton vëmendje: ekuipazhe që presin në pasiguri, duke përballuar rreziqe sipër, poshtë dhe përpara tyre.
Në të njëjtën kohë, kudo flitet për shifra milionash.
Një kalim në Kanalin e Panamasë mund të arrijë afër një milion dollarë në periudha të ngarkuara. Rrugë të tjera strategjike detare po konsiderojnë tarifa apo kufizime të reja.
Të gjithë flasin për miliona.
Por detari nuk kërkon miliona.
Një marinar mund të punojë shumë vite për të fituar atë që disa kalime sot kushtojnë vetëm për disa orë ose ditë.
Detarët nuk kërkojnë trajtim të veçantë. Ata thjesht kërkojnë ujëra të sigurta për të bërë punën e tyre.
Organizata Ndërkombëtare Detare (IMO) punon për sigurinë e detarëve, dhe situata është qartësisht komplekse. Përmes konventave si Maritime Labour Convention 2006 dhe MARPOL, ekzistojnë mbrojtje të rëndësishme për ekuipazhet dhe mjedisin detar.
Por kushtet e sotme në rrugët kryesore detare ngrenë një pyetje të rëndësishme:
A mund të bëjë më shumë IMO?
IMO mund të mos kontrollojë vendimet ushtarake. Megjithatë, shtetet anëtare përfshijnë vende të përfshira drejtpërdrejt në tensionet rajonale — përfshirë Iranin, Omanin, Izraelin dhe Shtetet e Bashkuara.
Ministrat e tyre të transportit dhe detarisë janë pjesë e të njëjtit sistem global detar.
Ndoshta ky është një moment për dialog më të fortë — duke bashkuar autoritetet detare, duke nxitur koordinim dhe duke u fokusuar në një parim bazë:
Lundrim të sigurt për detarët.
Toronto, April 27, 2026
